Рецитация Корана

Рецитация Корана
по-арабски	تجويد
категория	кораническая дисциплина, чтение Корана
синонимы	таджвид
см. также	чтение нараспев, декламация Корана, чтения Корана

Təcvid (ər. تجويد‎) — Quranın orfoepik qaydada avazla oxunuşu; bu cür oxunuş qaydaları və müvafiq Quran intizamı (عِلْمُ التَّجْوِيد — عِلْمُ التَّجْوِيد — ilm ət-təcvid‎‎).

Etimologiya

Təcvid sözü cəvvadə (جَوَّدَ‎) feilindən əmələ gəlmiş (məsdər) ikinci cins feli isimdir, hərfi mənası - "daha yaxşı etmək", "keyfiyyəti yüksəltmək", " nəyisə ən yaxşı tərzdə etmək", "mükəmməlliyə çatdırmaq"dır. Ərəblər cavvada əl-əmələ (جوَّدَ العملَ‎) deyəndə, bu, kiminsə hər hansı işi ən yaxşı tərzdə, ustalıqla etdiyini bildirir. Təcvid sözünün sinonimi “həssənə” (حَسَّنَ‎) feilindən yaranmış “tahsin” (تحسين — "yaraşıq vermək", ‎ "bəzəmək") sözüdür. "Yüksək səviyyədə oxumaq", "yüksək səviyyədə tərcümə etmək" mənasında olan “cədə” (جَادَ‎) kökü “cəvdət” (جَوْدَة — "üstünlük"; "yüksək keyfiyyət" ‎) və “cəyyid” (جَيِّد — "yaxşı", "əla" ‎) sözlərindən törəmədir.

“Təcvid əl-Quran” (تَجْوِيدُ القُرْآن — «Quranın avazla oxunuşu»‎‎) söz birləşməsi daha gec yaranmış termindir, halbuki “təcvid” termini müsəlman tarixinin erkən mərhələsində istifadə olunmağa başlamışdır. Müqəddəs Quranda “təcvid” formasıyla eyniköklü iki söz var — “əl-Cudi” ({{ar|الجُودِيّ}) (daşqından sonra Nuh peyğəmbərin gəmisinin yan aldığı dağın adı [11:44]) və “əl-ciyad” (الجِيَادُ‎‎; (“Cavad” sözünün cəm forması - "cins çapağanlar") [38:31]). Məhəmməd Peyğəmbərin ﷺ hədislərində qida qəbulu qaydalarına aid “təcvid əl-madq» (تجويد المضغ — «əməlli çeynənmə»‎) sözünə rast gəlinir. Peyğəmbərin ﷺ sahabələri tərəfindən “təcvid” sözünün Müqəddəs Qurana aid iki halda istifadə edilməsi məlumdur: birinci rəvayətdə bildirilir ki,  Quranı da aramla oxu! [73:4]  cümləsinin mənası haqqında suala cavab olaraq Əli ibn Abu Talib demişdir: "Tərtil hərfləri avazla oxumaq və dayanma qaydalarını bilməkdir" (ət-Tərtil təcvid əl-huruf va-ma‘rifat əl-vukuf), digər rivayətə görə isə — "Tərtil pauzaların yadda saxlanılması və hərflərin səlis oxunuşudur" (əт-Tərtil huva hufz əl-vukuf va bayan əl-huruf).. Bu qısa tərifdə biz Quranın oxunuşunda həm fonetikanı, həm də dayanmaları bilməyin vacibliyini görürük. Sonuncu aspekt əl-vakf va-l-ibtida ("dayanma və yenidən başlama") kimi tanındı və təcvid (ilm ət-təcvid) elmində əhəmiyyətli yer tutmaqdadır. Ərəb Quran mətnlərinin müasir surətləri məcburi və ya arzu olunan olmasını göstərən bir neçə növ pauzaları bildirən işarələri daxil edir. Rəvayətdə həmçinin İbn Məs'udun (да будет доволен им Аллах) sözləri çatdırılır: "Cavvadu əl-Quran" ("Quranı avazla oxuyun").

İslam filoloqlarının fikrincə, təcvid Quranda istifadə edilmiş ədəbi ərəb dilinin fonetikasıdır . Quran qiraətçiləri keçmişdən təcvidi "qiraətin bəzəyi" (xilyat əl-kirа̄’at), “avazla oxumanın yaraşığı" (xilyat əi-tilа̄vat) və "qiraətin gözəlliyi" (zayn əl-kirа̄’at) adlandırırdılar. Qiraətçilər hesab edirdilər ki, təcvid qaydalarının sadəcə öyrənilməsi, əgər onları əməldə tətbiq etmək cəhdilə bağlı deyilsə, faydasız olacaq.

.

А. Сувейд Суть науки Таджвид

Terminologiya

"Təcvid"in terminoloji mənası hər hərfi, ona məxsus bütün keyfiyyət və xüsusiyyətlərin qorunub saxlanılması şərtilə, artikulyasiya yerindən uyğun tərzdə tələffüzü deməkdir. "Təcvid" sözünün müsəlman alimləri tərəfindən verilmiş bir çox təyini mövcuddur. Əbu Əmr əd-Dani (vəf. 1052) demişdir: "Təcvid hər səsə məxsus xüsusiyyətlərin tətbiqi, təhriflərin və artıqlığın aradan qaldırılması ilə tələffüzün yaxşılaşdırılmasıdır". İmam əl-Mar'aşi (vəf. 1737) demişdir: "Bu, səslərin yerlərini və xüsusiyyətlərini öyrənən elmdir". Bütün yuxarıda qeyd olunanlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki, avazla oxuma elmi hər bir səsin tələffüzü zamanı müəyyən qaydalara riayət edilməsidir . Beləliklə, tacvidlə oxuma aşağıdakılara əsaslanır: hərflərin artikulyasiya yerləri haqqında bilik; hərflərin keyfiyyət və xüsusiyyətləri haqqında bilik; hərflərin bu və ya digər hərflərlə qonşuluğundan asılı olaraq yaranan tələffüz qaydaları haqqında bilik; daimi məşq və çoxqat təkrar. Müasir Quran qiraətçisi və təcvid üzrə alim, d-r Ayman Ruşdi Suveyd yazır ki, təcvid ərəb hərflərinin düzgün tələffüzünü, onların artikulyasiya yerlərini, əsas və müəyyən şəraitdə özünü büruzə verən xüsusiyyətlərini, həmçinin bunların əsasında yaranan qaydaları öyrənməyə kömək edən elmdir.

Quranın oxunuşuna aid digər terminlərə kirа̄’at (قِرَاءَة — «qiraət»‎‎), tərtil (تَرْتِيل — «avazla oxunuş»‎‎) və tilа̄vat (تِلَاوَة — «deklamasiya»‎‎) daxildir. “Qiraət” sözü bir neçə mənaya malikdir. O bütün Quranın və ya onun bir parçasının oxunuşunu; Qurandan bir sözün və ya bir parçanın xüsusi tələffüzünü; bütün Quranın xüsusi tərzdə oxunuşunu bildirə bilər. Müxtəlif alimlərin fikrincə, Quran mətninin bir-birindən az fərqlənən yeddi, on və ya on dörd qanuni "oxunuş" qaydası mövcuddur. "Qiraətçi" (kari) çox vaxt Quranın bütün mətnini əzbər bilir, yəni Quranı "qoruyan" (حَافِظ — hafiz‎‎) hesab edilir. “Tərtil” termini Quran terminidir: {{ЦК|Kitab verdiyimiz kəslər onu layiqincə oxuyurlar.|2|121}. “Tiləva” Quranın deklamasiyası üçün ümumi termindir. Əbu Həmid əl-Qəzəli (vəf. 1111) yazırdı ki, əsl Quran deklamasiyası (tiləva) odur ki, orada dil, ağıl və ürək iştirak etsin. Dilin işi ondan ibarətdir ki, samitləri əsl tərtilə uyğunlaşdırsın, ağılın işi mənanı izah etməkdir, ürəyin işi isə nəsihət verməkdir.

Tarix

Təcvid barədə əməli nöqteyi-nəzərdən biz Məhəmməd peyğəmbərdən ﷺ məlumatlandıq. Quran və onun düzgün oxunuşu ona Cəbrayil mələyin vasitəsilə Uca Allahdan vəhy şəklində nazil oldu. Məhəmməd Peyğəmbər ﷺ öz növbəsində Quranı eynilə Cəbrayıl mələkdən aldığı kimi sahabələrə çatdırdı. Növbəti nəsil Quranı artıq sahabələrdən aldı, hərfbəhərf, sözbəsöz, eynən Allahın elçisi ﷺ onlara ötürdüyü kimi. Beləcə nəsildən-nəsilə keçərək bu günə kimi davam etdi, Quran və onun düzgün oxunuşu hər hansı dəyişikliyi, əlavə və ya təhrifi istisna edən qırılmaz zəncirtək ötürücülər (التَّوَاتُر — tavatur‎‎) vasitəsilə bizə çatdırıldı. Çoxdan bəri təcvid ifaçı sənətinə aid olub ki, ona əsasən peşəkar qiraətçi-deklamatorlar (kari, cəmdə kurra) yiyələnmişdilər . Quranın öyrənilməsi üzrə unikal sistem isnada prinsipinə əsaslanır ki, bu zaman tələbə təcvidin bütün qaydalarına riayət edərək əvvəldən axıradək Quranı əzbər oxumağı öyrənməlidir. İmtahanı müvəffəqiyyətlə verdikdə, müəllim Quranın oxunuşunda və bu sənətin başqalarına tədris edilməsində tələbənin ixtisaslaşdığını təsdiqləyir. Tələbəyə sertifikat (إِجَازَة — icazat‎) verilir ki, orada sertifikatı vermiş müəllimin Peyğəmbərə ﷺ qədərki bütün müdərrislərinin sırası sadalanır.

.

А. Сувейд Пути передачи Корана. Понятие «ат-Таватур»

Təcvid problemi quranşünaslıq sahəsində toxunulan ən erkən məsələlərdən birinə çevrilir. islam alimləri tərəfindən təcvid qaydalarının nəzəriyyə şəklində təsvir və o ifadəsinə başlanılmasına səbəblərdən biri o oldu ki, islam dövlətinin ərazisinin genişlənilməsi şəraitində qeyri-ərəb mənşəli müsəlmanların sayı artmışdır. Onlar Quranı oxuyarkən çoxlu səhvlərə yol verirdilər. Təcvidə klassik ərəb dilinin (Quran dilinin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq) fonetikasının, samitlərin assimilyasiya və dissimilyasiyasının, onların qonşu saitlərin, cümlə və məna vurğularının, pauzaların və sait birləşmələrinin tələffüzünə təsirinin, nəfəsin və xüsusi üsulların qoyulmasının ətraflı təsvirini ehtiva edən çoxsaylı traktatlar həsr edilmişdir ki, onların köməyilə qiraətin gözəlliyi və ifadəliliyi əldə edilir. Quranın avazla oxunuşu və fonetika sahəsində biliklərin yayılması və genişlənilməsinə müxtəlif vaxtlarda bir sıra alim, hüquqşünas, ensiklopediyaçı, natiq və şərhçi öz töhfələrini veriblər. At-Taxdid cəhənnəm-Vergisinin 'Amrası Abusunun kitabına tədqiqatda Qənim Kadduri əl-Həmd Əbu Əmr əd-Daninin “Təhdid fil-İtkan va Təcvid” adlı kitabına aid etdiyi tədqiqatında yazır ki, səslər və hərflər haqqında elmin nəzəriyyəsinin (ərəb dilinin fonetikasının) baniləri Əbu əl-Əsvad əd-Duali (vəf. 688) və əl-Xəlil ibn Əhməd əl-Fərəhidi (vəf. 786) hesab edilirlər.

Müsəlman elmi çərçivəsində fonetik problemlərin işıqlandırılmasına {{Из хиджры|III|век=IX} əsrin ikinci yarısında, Sibaveyhinin (vəf. 793) əsəri sayəsində başlanmışdı, və Quranın oxunuşu (qiraət) məsələlərinə həsr edilmiş kitablarda təcvidlə bağlı süjetlərin yaranması isə həmin yüzilliyin sonuna aiddir. Müsəlman dünyasında fonetik tədqiqatlar sahəsində birincilər sırasında Sibaveyhidən başqa Xəlil ibn Əhməd Fərahidi (vəf. 791) və İbn Cinninin (vəf. 1002) adları çəkilir. Faraxidi ilk dəfə fonetika nöqteyi-nəzərdən ərəb dilinin səs və fonemlərini tədqiq etdi və buna əsasən 'ayn hərfindən başlanan ərəb əlifbasını yaratdı. O, hər bir fonem qrupuna qısa xarakteristika verdi və beləliklə leksikologiya ilə fonetikanı birləşdirdi. Sibaveyhi Farahidinin fonetik məktəbinin müddəalarını əsas tutaraq onları nəzərə çarpacaq qədər genişləndirdi. İbn Cinni müsəlman elminin bu gənc sahəsinin nailiyyətlərini nəzəri səviyyəyə çatdırdı. Məhz o, ilk dəfə "səslər haqqında elm" (ilm əl-əsvat) ifadəsini istifadə etdi. Məşhur fars alimi İbn Sina (vəf. 1037) fonetikanın Quranın avazla oxunuşu və ərəb dili çərçivəsindən kənar inkişaf etdirilməsi işinə olduqca qiymətli töhfə verdi. Məkalət fi əsbab hüdus əl-hüruf va məxaricuha” ("Hərflərin və onların artikulyasiyasının yaranması səbəbləri haqqında hekayə") traktatının birinci fəsilində (fəsl) İbn Sina səslərin yaranması səbəblərini tədqiq etmiş, ikinci fəsildə — hərflərin yaranması səbəblərini öyrənmiş, üçüncüdə isəqırtlağın və dilin quruluşunu təfərrüatı ilə təsvir etmişdir. Öz əməyinin altıncı fəslində İbn Sina yenə də daha əvvəl öyrənilməmiş və əsasən bədii xarakter daşıyan səs və hərflər mövzusuna toxunur. .

Комментарий к Касыде аль-Хакани

Bir çox əsrlər boyunca müsəlman filoloqları təcvid üzrə müxtəlif traktat və əsərlər yazmışlar ki, onlar "Qiraətlər haqqında elm”ə həsr edilmiş mətnlərə bənzəyir. Sırf təcvid elminə həsr edilmiş birinci mənzum poema Əbu Müzahim əl-Xəqaninin (vəf. 927) Raiyə ("Görən") qəsidəsi olmuşdur ki, o, Əbu Müzahim əl-Xəqaninin qəsidəsi (قصيدة أبي مزاحم الخاقاني‎‎), əl-Qəsidət əl-Xəqaniyat fi qiraət (“əl-Xəqaninin qiraət haqqında qəsidəsi»), Qəsidət əl-Xəqaniyat fi məcvid əl-Quran əl-Kərim («Müqəddəs Quranın oxunuşu haqqında Xəqaninin qəsidəsi”) və Mənzumat fi-l-qiraət əs-sab (“Yeddi oxunuş [üsulu] haqqında şeir”) adları ilə də məşhurdur. Qəsidə əl-Xəqani bir çox əsrlər ərzində tacvid üzrə dərslik kimi xidmət etmişdi;onu öyrənən tələbələr qəsidənin tam mətnini əzbərləyirdi. Təcvid üzrə ən məşhur əsərlər Şəms əd-din ibn Cəzarinin (vəf. 1430) üç əsəridir: Kitab ət-təmhid fi ilm ət-təcvid (التمهيد في علم التجويد — «Təcvid elminə hazırlıq üzrə kitab»‎), ən-Nəşr fi l-qiraət əl-uşr (النشر في القراءات العشر — «Onuncu hissənin oxunuşu haqqında izah‎) və Mənzumat əl-müqəddimat fi-ma yucibu ələ karihu ən yuəlləmahu (“Qiraətçinin bilməli olduqları haqqında mənzum müqəddimə”) və ya Müqəddimat əl-Cəzariyat («Əl-Cəzarinin müqəddiməsi») kimi tanınan Hidayət əl-məharət (“Bilənlər üçün təlimat”). Məhz bu əməklər bu gün Quran qiraətçiləri, həmçinin alimlər və tadjvid elmini öyrənənlər arasında daha populyardır{{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|2000|}.

Наука таджвида

«Наука о рецитации [Корана]» (‘ильм ат-таджвӣд) занимается изучением правил и проблематики, связанной с артикуляцией букв, а также их исходными и приобретёнными свойствами во время чтения Корана. Цель таджвида является достижение точности, правильности в чтении Корана; так, как читал его Пророк ﷺ, а также оберегание языка от ошибок в чтении Корана. Предметом её изучения являются арабские буквы, а также слова Корана. Некоторые ученые говорили о том, что к предмету изучения таджвида относятся и слова хадисов, однако большинство учёных отвергают это мнение. Учёные сказали, что таджвид занимает высокое место среди исламских наук по причине того, что она связана с Речью Всевышнего Аллаха, а также тем, что её цель — достижение довольства Всевышнего Аллаха. Во многих учебниках по таджвиду существуют разделы, которые не являются строго фонетическими по своей природе, например, этикет декламации (адаб ат-тила̄ват̈).

Проблематика таджвида ограничивается такими вопросами как место артикуляции согласных, смягчение (таркик), веляризация (тафхим), частичная ассимиляция (ихфа’), ясное и чёткое произнесение звука (изхар), полная ассимиляция (идгам), фонетическое чередование (иклаб), «скрытая» огласовка (раум), лабиализация звуков «и» и «у» (ишмам), палатализация (имала), и прочими способами произнесения букв и слов. При этом, несмотря на то что вопросы, касающиеся выдерживания пауз (за исключением правил цезуры в конце слов), нашли свою нишу в текстах, посвящённых рецитации Корана, тематически они остались за пределами «науки таджвида». Несмотря на последующее обособление «науки таджвида», различные по объёму сочинения, посвящённые «науке о чтении» Корана (‘ильм аль-к̣ира̄‘ат̈), как правило, включали в себя основы проблематики, связанной с рецитацией Корана.

Таджвид делят на теоретический и практический. Такое деление обусловлено тем, что по отношению к каждому из них действует свой шари‘атский закон. Практический и теоретический таджвид неразрывно связаны, и чаще всего, трудно обучиться правильному чтению Корана на практике, без изучения теоретических правил. Практический таджвид берется от Пророка ﷺ, а теоретическое описание было сделано учёными позднее. Под теоретическим таджвидом подразумевается теоретическое знание науки таджвид, правил и вопросов, взятых из книг имамов-чтецов, которые изложили чтение, которое они взяли от своих учителей на практике, в теоретические правила для того, чтобы защитить Священный Коран от искажения (чтобы правильное чтение Корана было сохранено). то стало одной из причин сохранности Корана на протяжении веков.

Р. Арсланов О науке таджвид

Практический таджвид — это произношение каждой буквы из её места образования (места артикуляции) с приданием ей должных и надлежащих качеств, как основных, так и проявляющихся в определённых обстоятельствах, добиваясь наивысшего мастерства в этом, так, что это становится естественным, лёгким для чтеца. Ибн аль-Джазари в аль-Мукаддамат̈ аль-Джазарийат̈ писал, что «между присутствием таджвида и его отсутствием в чтении, только лишь постоянство чтеца в тренировке, повторении, слушании правильного чтения шейхов до тех пор, пока его чтение не станет соответствовать их чтению». Абу ‘Амр ад-Дани писал: «Чтец должен стремиться к правильному произношению звуков. Достижение этой цели возможно только путем упорных тренировок при условии, что обучающийся уже обладает твердой теоретической базой. Чтобы овладеть удлинением без излишеств, правильно произносить звук „хамзы“, полноценно применять правило „идгам“ и все остальные правила ясного и скрытого чтения, правильно произносить звуки с огласовками и сукуном, необходимо получать знания от преподавателей, чье знание по цепочке восходит к Пророку ﷺ».

Первоначальное формирование проблематики науки таджвида произошло благодаря усилиям лексикографов и грамматиков. После проникновения в сферу науки кира’ата, она расширилась и распространилась. Учёные-грамматики и лексикографы вместе с первыми чтецами Корана желали сохранить правильное и изначальное произношение букв и слов Божественного писания в том самом виде, в котором они бытовали в эпоху пророка Мухаммада ﷺ, а также стремились оградить речевой аппарат чтецов от ошибок во время чтения Корана. Для этого они подробно описали и практически закрепили фонетический аппарат литературного арабского языка, который в течение более 14 веков остаётся неизменным, в то время как произнесения букв и звуков в других языках и даже разговорных диалектах арабского языка неизбежно претерпели значительные изменения. С самого начало своего появления наука таджвида, которая занималась звуковым составом литературного арабского языка (то есть языка Корана), неизменно сопутствовала арабской фонетике (‘ильм аль-асват). Ввиду своей связи со Священным Писанием наука таджвида обладала в мусульманских общинах своего рода особой сакральностью. Ссылаясь на то, что Коран был ниспослал с помощью таджвида некоторые учёные, например Ибн Джазари, считали усвоение и соблюдение его правил обязательным (ваджиб) для всех мусульман, а чтение Корана без соблюдения правил таджвида они расценивали как греховное и неприемлемое, как «фальшивое рецитирование». Однако другие учёные считают, что правила таджвида лишь рекомендованы (мустах̣абб), а не обязательны для выполнения, при условии, что с точки зрения арабского языка слова произносятся правильно, и нет никаких ошибок. Тем не менее, мусульманин должен прилагать все свои усилия, чтобы улучшить свое чтение, так как пророк Мухаммад ﷺ сказал: «Тот, кто искусно читает Коран, присоединяется к благородным, искренним и записывающим ангелам. А тот, кто запинается при чтении Корана, и чтение Корана трудно для него, получит двойную награду». С точки зрения шари‘ата изучение таджвида является «общей обязанностью» (фард аль-кафаййа), а соблюдение всех его правил во время чтения Корана — «индивидуальной обязанностью» (фард аль-‘айн). Правоведы различных мазхабов в своих фетвах подразделяли правила таджвида на «необходимые» и «необязательные».

А. Сувейд Скорости чтения Корана

Стили чтения

Иллюстрация к местам артикуляции

Стили чтения Корана (тартиль) определяются в определённой степени темпами воспроизводства, включающий медленный (تحقيق — тах̣к̣ӣк̣‎), средний (تدوير — тадвӣр‎) и быстрый (حَدر — х̣адр‎) стили. Тахкик («дотошность») с давних пор был распространён среди чтецов на этапе обучения. При чтении тахкиком чтец соблюдает с большой осторожностью ясность в произношении каждой буквы из своего места происхождения (мах̮радж), строго следует всем правилам таджвида, использует мелодичный голос, делает остановки и позволяет слушателям понять каждую букву и смысл слова для размышления над ними. Ученики должны были перенимать упомянутый способ у мастеров этого искусства и читать Коран в их присутствии. Иногда тартилем называют стиль чтения по темпу воспроизводства находящийся между тахкиком и тадвиром. Тадвир, будучи умеренным способом, находится между тахкиком и хадром. Хадр представляет собой быстрое и спешное чтение Священного Корана, разумеется, с применением различных способов произнесения, считавшихся допустимыми выдающимися чтецами, а также с соблюдением основных требований тартиля настолько, насколько они сочетаются с методикой хадр. Хадр, как правило, используется приватно, поскольку для того, чтобы сохранить текст Коран в памяти хафизу необходимо часто повторяет его. Все стили строго регламентируются правилами таджвида.

Некоторые виды декламаций считаются скверными, а некоторые — запретными. Примером первого вида является удлинение коротких гласных, а затем растяжение удлинённых (мадд) гласных ещё больше, превращая чтение в пение. К запретным видам чтения относятся такие, при котором неправильное произношение слов изменяет смысл текст и приводит чтеца в неверие (куфр). В книге д-ра М. И. Сурти A course in the science of reciting the Qurʾān (Leicester, 1988) приведены примеры и таблица со словами, неправильное произношение которых может изменить смысл и привести к неверию.

Учебник аль-Му‘аллим сани

Учебники по таджвиду

Обычно учебник по таджвиду начинается с введения, которое поясняет значение и особенности чтения Корана, условия, необходимые для правильности чтения, исламское правило соблюдения таджвида при чтении Корана и виды чтения в зависимости от скорости. Далее идут вопросы арабской фонетики, изучаются буквы арабского алфавита вместе с их местами артикуляции (мах̮радж аль-х̣уруф) и их характеристики (с̣ифат̈ аль-х̣уруф). Что касается мах̮радж аль-х̣уруф, то в современных учебниках иногда приводятся иллюстрации рта, горла, зубов и губ с указанием того, где именно начинается каждый звук. С̣ифат̈ аль-х̣уруф имеет дело с буквами алфавита, сгруппированными по месту их артикуляции, твёрдости и т. д. Далее учебники приступают к рассмотрению ряда дополнительных вопросов, относящихся к таджвиду: назализации (гунна) произношения отдельных букв; ассимиляции (идгам); «удлинения» (мадд) продолжительность слога; «изменения» (икляб) звука буквы и другие.

Среди современных учебников по таджвиду наиболее популярен учебник аль-Му‘аллим с̱ани («Второй учитель») и др. Простейшим элементам таджвида учат в начальных школах и медресе. В последнее время всё чаще обучение чтению Корана проводится с помощью телевизионных передач, аудио-курсов и онлайн уроков в Интернете.

Ədəbiyyat

İstifadə edilən ədəbiyyat

• Абу ‘Амр ад-Дани ат-Тахдид фӣ ль-Иткан ва Таджвӣд / ред. Ганим Каддурий аль-Хамд. — Оман, 2000.
• Ильясов В. С. Таджвид. — Саратов, 2013. — Ч. 1.
• Махджуб, Фатима Золотая энциклопедия исламских наук. — Каир : Дар аль-Гад аль-Арабий. — Т. 8.
• Мар‘ашли, Йусуф ‘Абд ар-Рахман и др. Та‘ликат бар Бурхан, Заркеши = Комментарии к Бурхану аз-Заркаши. — Бейрут, 1990.
• Мубарак, Мухаммад Фикх аль-лугат ва хаса’ис аль-‘арабийа = Филология и особенности арабского языка. — 1975.
• Сагир, Мухаммад Хусейн ‘Али ас-Саут аль-люгави фӣ-ль-К̣ур’ан = Фонема в Коране. — Бейрут, 2000.
• Сафар, Ибтисам Мархун Му‘джам ад-дирасат аль-кур’анийат = Словарь по коранистике. — Мосул, 1984.
• Сувейд, Айман Рушди Таджвид в картинках. — Дамаск : Ибн аль-Джазарий, 2009. — Ч. 1.
• Туни, Мустафа Алийат ан-нутк ‘инда ‘улама’ ат-таджвӣд = Упущения в артикуляции знатоков таджвида. — Каир, 1990.
• Фазли, ‘Абд аль-Хади аль-К̣ира̄’ат̈ аль-К̣ур’анийа = Чтение Корана. — Бейрут, 1985.
• Халидов, А. Б. Тажвид // Ислам: энциклопедический словарь. — М. : Наука, 1991. — С. 220.
• аль-Хулий, Каусар Сирадж аль-бахисин ан мунтаха аль-иткан фӣ таджвид аль-К̣ур’ан. — Умм аль-Кура аль-исламиййа, 2010. — Т. 1.
• Шаввах Исхак, ‘Али Му‘джам мусаннафат аль-К̣ур’ан аль-Карим = Справочник трудов по Священному Корану. — Эр-Рияд : Дар ар-рифа‘и.
• Denny, F. M., Tad̲j̲wīd // Encyclopaedia of Islam, Second Edition. — Leiden : E. J. Brill, 2000. — Vol. 10 (Tā'—U).

Первоисточники

• Абу ‘Амр ад-Дани аль-Муктафи фӣ-ль-вак̣ф ва-ль-ибтида = Необходимый минимум о паузах и зачинах. — Бейрут, 1987.
• Ибн Джазари, Мухаммад Гайат ан-нихайат / ред. Г. Бергштрессер. — Каир, 1933.
• Ибн Джазари, Мухаммад аль-Мукаддамат аль-Джазарийат̈ = Введение Джазари. — Дамаск, 1986.
• Ибн Джазари, Мухаммад ан-Нашр фӣ-ль-к̣ира’ат аль-‘ушр = Разъяснение о чтении десятой части. — Бейрут : Дар аль-кутуб аль-‘ильмийа.
• Ибн Джазари, Мухаммад ат-Тамхид фӣ ‘ильм ат-таджвид = Приготовление к науке о рецитации. — Бейрут, 1986.
• ас-Суйути, Джалал ад-Дин аль-Иткан фӣ ‘улум аль-К̣ур’ан = Совершенство в науках о Коране. — Каир, 1967.

Дополнительная литература

• J. Cantineau and L. Barbès, La récitation coranique àDamas et à Alger // AIEO Alger. — 1942—1947. — 6/66-107.
• F. Denny, Qurʾān recitation training in Indonesia: a survey of contexts and handbooks // Approaches to the history of the interpretation of the Qurʾān. — Oxford, 1988. — P. 288-306.
• F. Denny, The ādāb of Qurʾān recitation: text and context // Proceedings. — Canberra, 1980. — P. 143-160.
• M. Talbi, La qirāʾa bi’l-alḥān // Arabica. — 1958. — № 5. — P. 183-190.

Məqalə haqqında məlumat

• Müəllif: Nagmetov, R. Ş.; E-mail: feedback@quranacademy.org.
• Biblioqrafik istinad: Рецитация Корана [Elektron resurs] // QuranAcademy.org: Quran Akademiyası. 2016—2018 il.
• URL: http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/Tadjwid
• İlk dərc edilməsi tarixi: 9 октября 2017 il.

Основной автор этой статьи — участник Maqivi. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу обсуждения статьи или на страницу обсуждения участника. Ссылки: Цитаты / Просмотр (адм) / Википедия / Brill: 1-st, 2-nd Мета-теги:  / Google / Яндекс :