Ölüm: различия между версиями
Нет описания правки |
Нет описания правки |
||
| Строка 19: | Строка 19: | ||
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}. | Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}. | ||
Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}. | |||
== Знание о сокровенном == | == Знание о сокровенном == | ||
Версия от 05:14, 28 декабря 2017
| по-арабски | |
| категория | жизнь |
| в Коране | 165 раз |
| см. также | убийство, рождение |
Ölüm (ər. الْمَوْتُ — əl-mavt) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır [67:2].Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
Ölümə hazırlıq, müjdəçilər
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir [2:180].]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir [5:106]. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ kəlamında da deyilir: «Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz»[1].
Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.[63:10]. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.[2]. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ: kəlamını gətirirlər: «Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək»[3].
Знание о сокровенном
В вопросе смерти исламское вероучение зиждется на том, что для каждой общины существует свой срок, который невозможно ни приблизить ни отдалить по времени[4], душа покидает человека лишь с дозволения Всевышнего[5][2]. Ни одна смертельная опасность не сможет навредить человеку, пока не истечёт его жизненный срок, потому что Аллах предопределил его смерть и предписал ему умереть в назначенный час[2]. Никто не знает в каком месте умрет [31:34]. Невозможно убежать от смерти [33:16], которая в любом случае настигнет человека[6].
Согласно некоторым источникам, однажды пророк Сулейман .jpeg){kind=small}
попросил ангела смерти сообщить ему время своей смерти. Ангел ответил, что узнает об этом только после того как Аллах даст ему список тех, чьи души он должен забрать в этом году[7].
Желание смерти
Важно отметить, что вне зависимости от каких-либо постигших болезней, невзгод и нищеты порицается молить Господа о смерти. Единственным условием, позволяющим просить себе смерти является случай, когда верующий боится распространяющейся смуты, неверия, которые могут способствовать тому, что он может отойти от религии. К примеру пророк Мухаммад ﷺ разрешил говорить следующее: «Если Ты желаешь распространить неверие и смуту среди людей, то забери меня к себе, чтобы мне не впасть в смуту и неверие»[3].
Согласно некоторым толкователям Корана, верующему разрешается также просить мученическую смерть [3:143]. Пророк Мухаммад ﷺ, которого в Коране Господь назвал смертным, как и всех людей [39:30], призывал чаще вспоминать про смерть, которая является «разрушительницей наслаждений»[8].
Отделение души от тела и предсмертная агония
Как известно смерть человека наступает в результате отделения души от тела человека. Душа человека после окончания жизненного срока попадает в распоряжение ангела смерти, который по Божьему распоряжению отдаляет её от тела [32:11]. Степень лёгкого или тяжкого расставания души с телом зависит от того, праведно прожил человек или был нечестивцем [79:1-2].
Согласно, исламскому вероучению, когда грешники оказываются в предсмертной агонии [50:19], их поражают отвратительные муки и ужасная скорбь. Ангелы сообщают им весть о справедливом наказании и злом возмездии, которую нечестивцы впервые услышат в момент расставания с мирской жизнью [6:93].
Каждая душа вкусит смерть
Относительно определённых стереотипов в сознании некоторых мусульман о том, что те или иные праведники бессмертны и по сей день живут существует аргумент из Корана, согласно которому «каждая душа вкусит смерть»[9]. Согласно вероубеждениям мусульман сначала человек вкусит смерть, а затем он попадет в загробную жизнь. После смерти в этом мире больше не будет смертей [44:56].
Малая смерть
В отличии от душ, которые забираются в момент смерти, у тех, кому ещё не время умирать, души забираются во время сна и такую смерть называют малой смертью [39:42].
Qeydlər
- ↑ Завещание согласно шариату (Васыйя) // IslamCivil.ru.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 ‘А. ас-Са‘ди, 2008.
- ↑ 3,0 3,1 О смерти // IslamTV.ru.
- ↑ Коран, 7:34; 63:11; 71:4.
- ↑ Коран, 3:145; 25:3.
- ↑ Коран, 4:78; 62:8.
- ↑ М. Гитинов, 2006.
- ↑ Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!» // Hadis.info.
- ↑ Коран, 3:185; 21:35; 29:57.
Ədəbiyyat
- İstifadə edilən ədəbiyyat
- Гитинов, М. Ф. Дорога истинной религии : настольная книга верующего. — М. : Андалус, 2006. — С. 311.
- as-Sa‘di, ‘А. Səxavətli və Mərhəmətli Allahdan gələn asanlaşdırma : в 3 т. — М. : Umma, 2008. — С. 280 (1), 525 (3).
- Дополнительная литература
- Abdesselem, M., Mawt // Encyclopaedia of Islam, Second Edition. — Leiden : E. J. Brill, 1991. — Vol. 6 (Mahk—Mid).
- Death and the Dead // Integrated Encyclopedia of the Qurʾān. — Sherwood Park: CIS. — Vol. 2 (Bea—D).
- Waardenburg, Jacques, Death and the Dead // Encyclopaedia of the Qurʾān. — Leiden : E. J. Brill, 2001. — Vol. 1 (A—D). — P. 505.
- Yanagihashi, Hiroyuki, Death (in Islamic law) // Encyclopaedia of Islam, THREE. — Leiden : E. J. Brill, 2014.
Məqalə haqqında məlumat
- Müəllif: канд. полит. наук Эжиев, И. Б.; E-mail: feedback@quranacademy.org.
- Biblioqrafik istinad: Ölüm [Elektron resurs] // QuranAcademy.org: Quran Akademiyası. 2016—2018 il.
- URL: http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/Mawt
- İlk dərc edilməsi tarixi: 24 июня 2017 il.
 Основной автор этой статьи — участник Иса. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу обсуждения статьи или на страницу обсуждения участника.
Ссылки: Цитаты / Просмотр (адм) / Википедия / Integrated EQ / Brill: 2-nd, THREE, EQ Мета-теги: / Google / Яндекс : смерть в исламе хадисы, аяты про смерть, каждая душа вкусит смерть сура, аяты из корана про смерть, хадисы про ангела смерти, после смерти ислам, ислам смерть человека, жизнь смерть исламе, человек после смерти исламе, душа после смерти ислам, о смерти иисуса |