Yuxu: различия между версиями

Материал из Академия Корана
Перейти к навигации Перейти к поиску
← Предыдущая правка
ВизуальныйВики-текст
Нет описания правки
Нет описания правки
 
(не показаны 2 промежуточные версии этого же участника)
Строка 81: Строка 81:
* Ağac imanda münafiqlik kimi anlanıla bilər, çünki Allah buyurmuşdur: {{ЦК|…Halbuki, onlar (münafiqlər) (divara )söykədilmiş dirəklər kimidirlər…|63|4}}.
* Ağac imanda münafiqlik kimi anlanıla bilər, çünki Allah buyurmuşdur: {{ЦК|…Halbuki, onlar (münafiqlər) (divara )söykədilmiş dirəklər kimidirlər…|63|4}}.


* Qarğa kafiri (fasik) təcəssüm etdirir, çünki Peyğəmbər {{сас}} onu belə adlandırmışdır.
* Peyğəmbərin {{сас}} "Qadın qabırğadan yaradılmışdır" kəlməsinə və onun öz sahabəsinə dediyi: "Ey bəlalı Əncəşə! Büllurlarla (yəni qadınlarla) yavaş ol" kəlməsinə istinadən, qabırğa və şüşə məmulatları qadınları simvolizə edir. <ref name="Бухари" /><ref name="Муслим" />.
* Köynək, Peyğəmbərin  {{сас}} sözlərinə görə, imanı, dini simvollizə edir: "Mən yuxumda köynək geyinmiş insanların önümə gəldiyini gördüm ki, bəzilərinin köynəyinin uzunluğu sinələrinə, digərlərininki isə ondan aşağıya çatırdı. Sonra önümə Ömər ibn əl-Xəttab gəldi, köynəyini arxasınca sürüyürdü". Sahabələr soruşdular: "Bu nə deməkdir, ey Allahın Elçisi?". O, onlara cavab verdi: "İman".




;Yuxuların atalar sözlərinə əsasən yozulması
* Quyu qazmaq hiyləgərliyi bildirir, necə ki, deyirlər: "Özgəyə quyu qazan özü düşər".


;Толкование снов в свете сунны
* Ворона олицетворяет нечестивца (''фасик''), потому что Пророк {{сас}} назвал её так.
* [[Ребро]] и стеклянные изделия символизируют [[женщина|женщин]], со слов Пророка {{сас}} «''Женщина создана из ребра''», и его слов своему сподвижнику: «''Горе тебе, о Анджаша! Обходись со стеклянными сосудами (то есть женщинами) бережнее''»<ref name="Бухари" /><ref name="Муслим" />.
* [[Рубаха]], по словам Пророка {{сас}} символизирует [[вера|веру]], [[религия|религию]]: «''Я увидел во сне людей, которые явились передо мной одетыми в рубахи, длина которых одним доходила до [[груди]], а другим — ниже этого. Затем передо мной явился ‘Умар ибн аль-Хаттаб в рубахе, которую он волочил за собой''». Сподвижники спросили: «Что же это означает, о Посланник Аллаха?». Он ответил им: «''Веру''».


;Толкование снов согласно пословицам
;Yuxuların adların köməyilə yozulması
* Копание [[яма|ямы]] означает [[коварство]], как говорится у людей: «Тот, кто копает яму (другому), попадёт в неё сам».
* Əgər insan yuxusunda Rəşid ("ağıllı") adlı bir kəsi görürsə, bu ehtiyatlı və haqlı olmaq kimi yozulur.
* Əgər onun adı Səlim ("təhlükəsiz", "müvəffəqiyyətli") olarsa, bu onun təhlükəsizliyi və əmin-amanlığı kimi yozular.


;Толкование снов с помощью имён
* Если приснился человек, которого [[имя|зовут]] Рашид («благоразумный»), — это толкуется благоразумием и правотой.
* Если его имя Салим («безопасный», «благополучный») — это толкуется его безопасностью и благополучием.


;Толкование снов понятиями противоположностей
;Yuxuların əksmənalı anlayışlarla yozulması
* Страх означает безопасность, потому что Всевышний сказал: {{ЦК|…и (Он непременно) сменит их страх на безопасность.|24|55}}.
* Qorxu təhlükəsizliyi bildirir, çünki Allah buyurmuşdur: {{ЦК| və onların qorxusunu sonra arxayınçılıqla əvəz edəcəkdir|24|55}}.


Подробнее об этом можно узнать в специальных источниках, посвященных данной теме{{Ссылка|url=http://священный-коран.рф/puti-tolkovaniya-metody-i-pravila.html|title=Пути толкования: методы и правила|site=Священный-коран.рф|info=Священный Коран|дата=18.11.2016|name="Пути"}}.
Bu haqda daha ətraflı bu mövzuya həsr olunmuş xüsusi mənbələrdən öyrənmək olar.{{Ссылка|url=http://священный-коран.рф/puti-tolkovaniya-metody-i-pravila.html|title=Пути толкования: методы и правила|site=Священный-коран.рф|info=Священный Коран|дата=18.11.2016|name="Пути"}}.


== Факторы, способствующие созерцанию правдивых снов ==
== Həqiqi yuxuların seyr edilməsinə imkan yaradan amillər ==
Искренний [[верующий]] может удостоиться возможности увидеть правдивый сон. В хадисе сказано: «''Правдивость сна связана с правдивостью того, кто увидел его, и самый правдивый сон — у самых правдивых людей''»<ref>{{Муслим|№=4200}}</ref>. Согласно мусульманским источникам, тот, кто желает, чтобы его сновидения были правдивыми, должен говорить только правду, употреблять в пищу только дозволенное, следовать велениям шариата и остерегаться того, что запретили Аллах и Его Посланник. Также он должен ложиться спать, находясь в состоянии полного ритуального [[очищение|очищения]], обратившись в сторону [[кибла|киблы]] и [[поминание Аллаха|поминая]] Аллаха пока его не одолеет сон. Сновидения таких верующих почти всегда сбываются.
Səmimi mömin həqiqi yuxu görmək imkanına layiq görülə bilər. Hədisdə deyilir: "Yuxunun düzgünlüyü onu görən kəsin düzgünlüyü ilə bağlıdır və ən düzgün yuxu ən düzgün insanlar görür" <ref>{{Муслим|№=4200}}</ref>. Müsəlman mənbələrinə əsasən, kim yuxularının düzgün olmasını arzulayırsa, o ancaq həqiqəti danışmalıdır, yalnız icazə verilmiş qida ilə qidalanmalıdır, şəriətin hökmlərinə əməl etməlidir və Allahın və Onun Elçisinin qadağan etdiklərindən özünü qorumalıdır. Həmçinin o, tam dəstəmaz almış vəziyyətdə, qibləyə doğru yön alıb yuxuya keçincə Allahı düşünərək yuxuya keçməlidir. Belə möminlərin yuxuları, demək olar ki, həmişə gerçəkləşir.


Самый правдивый сон, тот, который был увиден незадолго до наступления времени утренней молитвы (''сухур''), так как в это время милость и прощение становятся очень близкими, а шайтаны затихают. Ложные сны бывают, наоборот, при наступлении сумерек, когда распространяются шайтаны и дьявольские души<ref>{{китаб|Ибн аль-Каййим аль-Джавзиййа|Мадаридж ас-саликин|1/50-52}}</ref>.
Ən düzgün yuxu səhər duasının (sahur) vaxtına az qalmış görülən yuxudur, çünki bu vaxt mərhəmət və bağışlanma çox yaxın olur, şeytanlar isə sakitləşir. Yanlış yuxular əksinə, ala-qaranlıq vaxtı, şeytanlar və şər ruhlar çoxalan zaman olur <ref>{{китаб|Ибн аль-Каййим аль-Джавзиййа|Мадаридж ас-саликин|1/50-52}}</ref>.


== Положение того, кто рассказывает о том, чего на самом деле он во сне не видел ==
== Əslində yuxusunda görmədikləri haqda danışan kəsin hökmü ==
* Передают со слов Ибн ‘Аббаса {{ра}}, что Пророк {{сас}} сказал: «''(В [[Последняя жизнь|мире ином]]) на того, кто станет рассказывать о том, чего на самом деле он во сне не видел, будет возложена обязанность связать узлом два ячменных зерна, чего он никогда сделать не сможет; в [[День воскресения]] [[ухо]] подслушивавшего разговоры людей, не желавших этого (или: убегавших от него), зальют расплавленным свинцом, а того, кто создавал [[изображения]], подвергнут [[мучения]]м, обязав его вдохнуть в них ([[душа|душу]], чего он никогда не сможет сделать)''».
* İbn Abbasın {{ра}} sözlərinə istinadən xəbər verilir ki, Peyğəmbər  {{сас}} belə demişdir: “Əxirətdə, əslində yuxusunda görmədikləri haqda danışan kəsin üzərinə iki arpa dənini düyünləmək vəzifəsi qoyulacaq ki, o kəs bunu heç vaxt edə bilməyəcək; Qiyamət  Günü insanların danışıqlarına gizlicə, onlar bunu istəmədən (və ya bundan qaçdığı halda) qulaq asmış kəsin qulağına əridilmiş qurğuşun tökəcəklər, təsvirlər yaratmış kəsi isə bu təsvirlərə nəfəs vermək məcburiyyəti ilə əzablara məruz qoyacaqlar ki, (o, bunu heç vaxt edə bilməyəcək)".
* Передают со слов Ибн ‘Умара {{ра}}, что посланник Аллаха {{сас}} сказал: «''Поистине, к (наихудшим видам) [[ложь|лжи]] (относятся рассказы человека) о том, что он видел во сне то, чего на самом деле не видел''»<ref>{{аль-Бухари|№=[http://www.islamnews.ru/hadith/?cat=36791 2089—2090]}}</ref>.


== Желательные действия для того, кто увидел благоприятный сон ==
* İbn Ömərin sözlərinə istinadən xəbər verirlər ki, Allahın Elçisi {{сас}} belə demişdir: "Həqiqətən, yalanın (ən pis növlərinə) (insanın) əslində yuxusunda görmədiklərini görmüş kimi (söylədikləri aiddir)" <ref>{{аль-Бухари|№=[http://www.islamnews.ru/hadith/?cat=36791 2089—2090]}}</ref>.
В свете вышеупомянутых пророческих преданий можно констатировать, что тому, кто увидел хороший сон желательно совершить 4 вещи:
 
* [[Хвала|Восхвалить]] Всевышнего Аллаха за этот сон;
 
* [[Радость|Радоваться]] и ожидать хорошего;
 
* Рассказать сон тому, кого он [[любовь|любит]] и желает [[добро|добра]], но никак не тому, кого он не любит и кто желает ему [[зло|зла]];
== Xoş yuxu görmüş kəs üçün arzuolunan hərəkətlər ==
* Растолковать его правильно и хорошо, потому что сон сбывается так, как его растолкуют<ref name="Пути" />.
 
Yuxarıda göstərilən peyğəmbər deyimlərini nəzərə alaraq qeyd etmək olar ki, yaxşı yuxu görmüş kəs üçün 4 işi icra etməsi arzuolunandır:
* Bu yuxu üçün Uca Allaha şükr etməsi;
* Sevinməyi və yaxşılıq gözləməsi;
* Yuxunu sevdiyi və yaxşılıq arzuladığı kəsə danışması və heç bir vəclə onu sevməyən və ona pislik arzulayan kəsə danışmaması;
* Yuxunu düzgün və yaxşı yozması, çünki yuxunu necə yozarlarsa, o, elə də gerçəkləşər<ref name="Пути" />.
 
 
== Xoşagəlməz yuxu görmüş kəs üçün arzuolunan hərəkətlər ==
 
Xoşagəlməz yuxu görmüş kəs üçün yeddi əmələ riayət etməsi arzuolunandır; əgər o, onları icra edərsə, o zaman Uca Allahın hökmü ilə bu yuxu ona ziyan gətirməz:
* onu bu yuxuda gördüyü şərdən qorumasını Allahdan diləməsi;
* onu şeytandan qorumasını Allahdan üç dəfə diləməsi;
* sol tərəfə üç dəfə tüpürməsi;
* vəziyyətini dəyişməsi, məsələn, sol böyürdən sağa çevrilməsi;
* namaz qılması;
* yuxunu heç kəsə danışmaması;
* yuxunu özü üçün yozmaması<ref name="Пути" />.
 
 
== Xoş yuxu görməyi və xoşagəlməz yuxu görməməyi arzu edən kəsin diləyi ==
Urva ibn əz-Zübeyr {{ра}} söyləyirdi: “Aişə  {{рау}}  yatmağa hazırlaşan zaman deyirdi: „Ay Allah, həqiqətən, mən Səndən xoş yuxu diləyirəm, həqiqi olsun, yalançı olmasın, xeyir gətirən olsun, ziyan verən olmasın
 
{{ar|اللَّهُمَّ إِنِي أَسْأَلُكَ رُؤْياَ صَالِحَة صَادِقَة غَيْرَ كَاذِبَة نَافِعَة غَيْرَ ضَارَّة}};)“{{Ссылка|url=http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&Option=FatwaId&Id=19142|title=أثر عائشة في إذا أرادت النوم بسؤالها الرؤيا|site=IslamWeb.net|info=fatwa.islamweb.net|дата=18.11.2016|язык=ar}}{{Ссылка|url=http://www.almeshkat.net/vb/showthread.php?t=32145|title
=أذكار ما قبل النوم(للجوالات)(لا تنسى إضافة برنامج الورد الى جوالك)|site=AlMeshkat.net|info=almeshkat.net|дата=18.11.2016|язык=ar}}. O, bu sözləri deyəndə, insanlar bilirdilər ki, səhər açılmayınca yaxud o, gecə oyanmayınca, daha danışmayacaq{{Ссылка|url=http://islamport.com/d/1/akh/1/27/241.html|title=باب ما يقال عند الصباح وعند المساء|site=IslamPort.com|info=islamport.com|дата=18.11.2016|язык=ar}}<ref>{{китаб|Ибн Хаджар аль-Аскаляни|Натаидж аль-афкар|204}}</ref>.


== Желательные действия для того, кто увидел неприятный сон ==
Тому, кто увидит плохой сон желательно соблюсти семь вещей; если он их совершит, то этот сон не принесёт ему вреда по воле Всевышнего Аллаха:
* Попросить у Аллаха защиты от зла, привидевшегося в этом сне;
* Трижды попросить у Аллаха защиты от шайтана;
* Трижды поплевать в [[левая сторона|левую сторону]];
* Поменять положение, например, перевернуться с левого бока на правый;
* Совершить молитву (намаз);
* Не рассказывать его никому;
* Не толковать его для себя<ref name="Пути" />.


== Мольба того, кто желает увидеть благой сон и не видеть плохого сна ==
‘Урва ибн аз-Зубайр {{ра}} рассказывал: «Когда ‘Аиша {{рау}} собиралась спать, она произносила: „О Аллах, поистине, я прошу Тебя о благом сновидении, которое будет правдивым, а не лживым, приносящим пользу, а не вред ({{ar|اللَّهُمَّ إِنِي أَسْأَلُكَ رُؤْياَ صَالِحَة صَادِقَة غَيْرَ كَاذِبَة نَافِعَة غَيْرَ ضَارَّة}}; ''Аллахумма, инни ас’алюка ру’йа с̣а̄лих̣а, с̣а̄дик̣а, гайра ка̄з̱иба, на̄фи‘а, гайра д̣а̄рра'')“»{{Ссылка|url=http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&Option=FatwaId&Id=19142|title=أثر عائشة في إذا أرادت النوم بسؤالها الرؤيا|site=IslamWeb.net|info=fatwa.islamweb.net|дата=18.11.2016|язык=ar}}{{Ссылка|url=http://www.almeshkat.net/vb/showthread.php?t=32145|title
=أذكار ما قبل النوم(للجوالات)(لا تنسى إضافة برنامج الورد الى جوالك)|site=AlMeshkat.net|info=almeshkat.net|дата=18.11.2016|язык=ar}}. Когда она произносила эти слова, то люди знали, что она уже не будет разговаривать, пока не наступит [[рассвет]] или не проснётся ночью{{Ссылка|url=http://islamport.com/d/1/akh/1/27/241.html|title=باب ما يقال عند الصباح وعند المساء|site=IslamPort.com|info=islamport.com|дата=18.11.2016|язык=ar}}<ref>{{китаб|Ибн Хаджар аль-Аскаляни|Натаидж аль-афкар|204}}</ref>.


{{Литература}}
{{Литература}}

Текущая версия от 06:01, 12 февраля 2018

Yuxu görüntüsü, yuxu (ər. اَلرُّؤْيَا — ər-röya‎) — yuxuda görülənlərdir; yuxu zamanı baş verən bir sıra fikirlər, obrazlar və ya emosiyalar.

Quranda

Quranda yuxu görüntülərini işarələmək üçün dörd müxtəlif ifadə istifadə olunur: • röya ((رُؤْيا‎)) Quranda altı dəfə işlənir; [1]; • mənəm (مَنَام‎) dörd dəfə rast gəlir, iki dəfə "yuxu" mənasında [2] və iki dəfə "yuxu görüntüsü" mənasında [3]; • buşra (بُشْرَى‎), "xoş xəbərlər" deməkdir, bir halda "yuxu görüntüsü" kimi izah edilir [4]. Bütün bu üç söz yaxşı yuxuları ifadə edir. • Quranda pis yuxuları işarələmək üçün xülm (حُلْم‎) sözü istifadə olunur. Bu sözə iki dəfə rast gəlinir və hər iki dəfə “adqasu ahləm” (أَضْغَاثُ أَحْلَام‎) söz birləşməsində, "əlaqəsiz, qarışıq yuxular" anlamına gəlir [5]. Bu on qeyddən dördü Yusif (İosif) peyğəmbərlə (мир ему) bağlıdır [6]; ikisi - İbrahim (Avraam)(мир ему) peyğəmbərlə [7]; qalan istinadlar İslamın əsaslarıyla bağlı məsələlərə aiddir [8]. • İslamda həmçinin “röya sadiqə” termini mövcuddur — həqiqi ( və ya qabağı görən), Quranda deyildiyi kimi, ilahi vəhylərin nazil olmağa başlamasını qabaqcadan xəbər verən peyğəmbərlər yuxusu deməkdir: « Allah Öz Elçisinin həqiqət kimi gördüyü yuxusunu gerçəyə çevirdi [48:27] ».


Sünnədə

Peyğəmbərin arvadı Aişədən (да будет доволен ею Аллах) gəlir ki, İlahi vəhy xoş yuxulardan başlandı və belə olmamışdır ki, Peyğəmbər yuxu görsün, o isə sonra sübh şəfəqi kimi həqiqət olmasın [9][10].

Peyğəmbər ﷺ həqiqi yuxuları Allahın Öz qullarına yolladığı xoş xəbər kimi xarakterizə etmişdi. Hədisdə deyilir: "Möminin yuxusu peyğəmbərliyin qırx altı hissəsindən biridir" [11][12]. Bəzi alimlər demişdir ki, peyğəmbərliyin müddəti 23 il davam etmişdi, onun birinci yarımili ərzində (yəni 1/46) vəhylər Peyğəmbərin ﷺ yuxuda gördüyü yuxu görüntüləri vasitəsilə gəlirdi. Başqa hədisdə deyilir: "həqiqi yuxu Allahdandır"[13].

O ki qaldı xoşagəlməz yuxulara, Peyğəmbərin ﷺ sözlərinə görə, onlar şeytandandır . Peyğəmbər ﷺ demişdi: "Pis yuxu [əl-xülm] şeytandandır"[13][14]. Peyğəmbərin ﷺ sözlərinə əsasən, Qiyamət gününə yaxın müsəlmanın az qala bütün yuxuları gerçək olacaq [15]. Bu peyğəmbərlik və onun təsiri dövrünün uzaqlığı ilə izah olunur. Şad xəbər gətirən və ya dində səbrə və mətinliyə çağıran yuxular möminlər üçün qismən kompensasiya olacaq. Sahabələrin dövründən sonra baş verən möcüzəli hadisələr (kəramət) də imanın möhkəmləndirilməsində eyni əhəmiyyətə malikdir. Sahabələr kəramətə və həqiqi yuxulara ehtiyac duymurdu, çünki onlar dərin inama malik idilər, onlardan sonra yaşayanların isə inamı daha zəif idi [16].

Yuxuların kateqoriyaları

Peyğəmbər ﷺ demişdir: "Yuxu görüntüsü üç cür olur: Allahdan gələn yuxu görüntüsü, insanı məyus etmək məqsədilə şeytandan gələn yuxu görüntüsü və insanın ayıq vaxtı düşündüyünün sonra yuxuda görməsi ilə bağlı olan yuxu görüntüsü" [17][18]. Bu hədis əsasında müsəlman alimləri yuxu görüntülərini növbəti kateqoriyalara bölür:

  • rəhmani — ilahi yuxu. Bu növ yuxu görüntülərini həqiqi adlandırırlar. Belə yuxular mələklər vasitəsilə Allahdan gələn əsl təlqinlərdir. Peyğəmbər ﷺ onlara mübəşşirat ("xoş xəbər gətirənlər") adını vermişdir. O demişdir ki, hərçənd peyğəmbərlərin gəlişi başa çatmış, ancaq mübəşşirat, yəni müsəlmanların həqiqi yuxuları qalmışdır [19][20]. Bu yuxular insanlar üçün yol göstərən olacaq və onların yolunu işıqlandıracaq.
  • şeytani — şeytan yuxusu. Bu şeytan tərəfindən qorxutma, yalan və həvəsoyatma nəticəsində yaranmış yalançı yuxulardır. Onlar insanları pislik eləməyə itələyirlər. Belə yuxuları başqalarına danışmaq və yozmaq tövsiyə edilmir.
  • nəfsani — bizim qəlbimizin tünd tərəfinin (nəfs) törəməsi olan yuxudur. Belə yuxular gündəlik qayğılar, ehtiraslar və boş xəyallar təsiri altında, həmçinin insanın yuxu zamanı məruz qaldığı xarici təsirlərin nəticəsində yaranır. [21][16]

İmam İbn Həcər əl-Asqaləni demişdir ki, bütün yuxular iki növə bölüşür:

  • röya sadiqə — peyğəmbərlərə və möminlər sırasından onların yolunu gedənlərə xas olan həqiqi yuxulardır. Bəzən belə yuxuları başqa insanlar görə bilər (məsələn, imansız çarın gördüyü və Yusif peyğəmbərin (мир ему)) ona yozduğu həqiqi yuxu). Yuxuda görülmüşlərə uyğun olaraq gerçəkləşən yuxu görüntüləri həqiqi adlanır. Ən yaxşı dini yuxulardan biri möminin yuxuda Məhəmmədi peyğəmbəri ﷺ görməsidir. Hədisdə deyilir: "Kim yuxuda məni görmüşsə, o kəs həqiqətən məni görmüşdür, şeytan mənim cildimdə görünə bilməz". Başqa deyimdə sahabə Əbu Hüreyrə deyir: "Mən eşitdim ki, Peyğəmbər ﷺ dedi: „Yuxuda məni görən kəs gerçəkdə də görəcək, şeytan isə mənim görünüşümü ala bilməz” [22].


  • adqas — heç bir mənası olmayan yuxulardır. Belə yuxular bir neçə növə bölünür:
  1. şeytanın insanı kədərə qərq etmək məqsədi olan qəddar oyunudur. Məsələn, insan yuxuda görür ki, onun boynunu vururlar və o, onun arxasınca yollanır. Və ya onu elə bir qorxu bürüyür ki, heç kəs onu bu qorxudan qurtara bilmir və buna bənzər digər yuxular.
  2. guya mələklərin insana qadağan edilmiş və ya onun kimi sağlam düşüncəyə zidd olan iş tutmağı əmr etməsi.
  3. insanın ayıq vaxtı haqqında düşündüyü və ya arzu etdiyi şeyləri yuxusunda görməsi. Və ya onun adətən ayıq vaxtı yaşadığı hadisələrin yuxusuna girməsi, və ya onun daha çox olduğu əhval-ruhiyyəsinə uyğun yuxu görməsi. Yuxular çox vaxt gələcəyə, bir çox hallarda — indiki zamana və nadir hallarda keçmişə toxunur [23][16].

Möminin yuxu görüntülərinə münasibəti haqqında hədislər

  • İmamı əl-Buxari Əbu Səid əl-Xudridən (да будет доволен им Аллах) hədis gətirir ki, o, Peyğəmbərin ﷺ bunları dediyini eşitmiş olub: "Əgər sizdən kimsə xoş yuxu görərsə, o zaman, o, həqiqətən, Allahdan gəlir, və qoy o, ona görə Allaha şükür eləsin və onu dostlarına danışsın. Əgər kimsə xoş olmayan yuxu görərsə, o zaman o, şeytandan gəlir, və qoy o, Allahdan onu bu yuxunun şərindən qorumasını diləsin və onu heç kəsə danışmasın, və o zaman o, ona heç bir ziyan gətirməyəcək".
  • Ət-Tirmizi və başqaları Əbu Hüreyrədən (да будет доволен им Аллах) hədis gətirir ki, o, Peyğəmbərin ﷺ dediyini çatdırır: "Əgər sizdən kimsə yaxşı yuxu görərsə, qoy onu yozsun və danışsın. Əgər pis yuxu görərsə, qoy onun yozumunu aramasın və onu danışmasın".
  • İmamlar əl-Buxari və Müslüm Əbu Səlamdan (да будет доволен им Аллах) hədis gətirirlər ki, orada o deyir: "Mən yuxular görürdüm ki, onlar həmişə mənim xəstələnməyimə səbəb olurdu, ta o vaxtadək ki, mən Peyğəmbərin ﷺ sözlərini eşitdim: Yaxşı yuxu Allahdandır və əgər sizdən kimsə xoş yuxu görərsə, qoy onu özü sevdiyi və danışmaq istədiyi kəslərdən başqa heç kəsə danışmasın. Əgər xoşagəlməz yuxu görərsə, qoy Allahdan onu bu yuxunun şərindən və şeytanın şərindən qorumasını diləsin, 3 dəfə sola tüpürsün və heç kəsə onu danışmasın, çünki yalnız o zaman o, ona ziyan gətirməyəcək. Müslümdən gələn hədisdə isə deyilir: ... və əgər o, yaxşı yuxu görərsə, qoy ona sevinsin və onu sevdiyi insandan başqa heç kəsə danışmasın.
  • Müslüm Cabirdən (да будет доволен им Аллах) hədis gətirir ki, orada Peyğəmbər ﷺ deyir: Əgər sizdən kimsə xoşuna gəlməyən yuxu görərsə, qoy 3 dəfə sola tüpürsün və Allahdan onu şeytandan qorumasını diləsin və sonra bir böyürdən o birinə çevrilsin.
  • Müslüm həmçinin Əbu Hüreyrədən (да будет доволен им Аллах) hədis gətirir: " Əgər sizdən kimsə ona xoş olmayan yuxu görərsə, qoy qalxsın, dəstəmaz alsın, dua eləsin (namaz qılsın) və onu heç kəsə danışmasın". [24].


Yuxular haqqında İslamın fikri

Müsəlman alimləri o fikirdə yekdildirlər ki, peyğəmbərlərin yuxuları vəhydir, çünki onlar şeytandan müdafiəlidir. Bu səbəbdən də İbrahim peyğəmbər (мир ему) oğlu İsmayılı (İzmaıl) (мир ему) qurban gətirməsi zəruriliyi haqqında Allahın əmrini yuxusunda görüb yerinə yetirmək istəyirdi. O ki qaldı adi insanların yuxularına, onlara aydın vəhylər prizmasından baxmaq lazımdır, əgər onlara uyğun olarlarsa, əks halda onlara diqqət yetirmək olmaz. Bu çox ciddi məsələdir ki, onun haqqında bir çox kafirlər yanılırlar [16].

Bir dəfə imam Malikdən soruşurlar: Yuxuları hər kəs yozur?" O cavab verir: "Peyğəmbərliyə aid olanlarla oynayarlarmı?! Başı çıxan kəsdən başqa heç kim yuxu yozmur. Əgər insan xoş bir şey görmüşsə, qoy o barədə danışsın, əgər onun xoşuna gəlməyən şeylər görmüşsə, qoy yaxşı şeylər danışsın və ya sussun".[25].

İbn əl-Qəyyim demişdir: "Yuxuların yozumu və fatvaların verilməsi - qardaşdırlar. Müfti, yuxu yozucusu və həkim bunda eynidirlər, onlar insanların sirlərindən xəbərdardırlar ki, başqalarına bu imkan verilməmişdir. Buna görə də onlar açılmalı olmayanları gizlətməlidir". Daha sonra, yozucular yuxu yozarkən heç vaxt nəticə çıxarmağa tələsməməlidirlər. Onlar bunun və, nəticə olaraq, buna həvəs oyatmağın və bununla lovğalanmağın təhlükəli olduğunu nəzərə almalıdır. Onlar həmçinin nəzərə almalıdır ki, onların vəziyyəti müftilərin və alimlərin vəziyyətindən daha kritikdir. İbn Əbd əl-Bərr xəbər verir ki, Hişəm ibn Həssən bildirmişdir: "İbn Sirindən yüzlərlə yuxu haqqında soruşurdular, o isə heç nə yozmadan əvvəl deyirdi: „Öz ayıqlığınızda qorxun Allahdan, çünki yuxuda gördüyünüzdən sizə heç vaxt zərər gəlməz". Yuxu yozduğu zaman isə o deyirdi: Mən yalnız fərziyyələrlə yozuram, fərziyyələr isə doğru da ola bilər, yanlış da". Əgər bu, dövrünün və daha sonrakı nəsillərin yuxu yozucularının liderinin fikridirsə, o яфьфт ondan sonra gələnlərdən nə dеmək olar. Hal-hazırda erkən İslam aliminin minlərlə topladığı yuxuyozmalar üzrə ən nüfuzlu kitabı "İbn Sirinin yuxuların təfsiri" adı altında məlumdur. Ancaq, bəzi mənbələrə əsasən, tədqiqatçılardan bir çoxu şübhələnirlər ki, "Yuxuların təfsiri" kitabı İbn Sirinə məxsusdur [26]. Buna görə də bu kitabın bu böyük alimin qələminə məxsus olmasında əminlik yoxdur [16].

Qeyd etmək lazımdır ki, bizim dövrdə onun şahidi oluruq ki, bəzi insanlar yuxuyozmanı gəlirli peşəyə çevirir və yuxuları necə gəldi yozmaqla insanları yanıldırlar. Belə insanlara etibar etmək və yuxularınızın onlar tərəfdən necə yozulduğuna inanmaq olmaz. Həmçinin qeyd etmək vacibdir ki, peyğəmbərlərin yuxularından və onların yozmalarından başqa heç bir yuxu və yozmalar dəqiq biliklər vermir. Bu səbəbdən də yuxulara əsaslanaraq, yanlış dini qərarlar qəbul etmək və ya ləğv etmək, həmçinin onlara uyğun olaraq öz həyatını yönəltmək düzgün olmaz. Yuxunun özü kimi, onun yozumu da yalnız o yuxunu görmüş insana aiddir. Ona görə də bu yozum əsasında başqa insanların hər hansı qərarı verməyi qəbuledilməzdir. İmam Əş-Şatıbi demişdir: "Yuxuların bəxş etdiyi sevincdən və ya etdiyi xəbərdarlıqdan başqa bir faydası yoxdur. O ki qaldı onlardan nəticə olaraq hər hansı şəriət qanunlarının çıxarılmasına, belə etmək olmaz"[27].


Peyğəmbərlərin və sahabələrin yuxu yozmaları

Yuxarıda deyildiyi kimi, peyğəmbərlərin yuxuları Allahdan gələn vəhydir. Məsələn, Quranda İbrahim peyğəmbərin (мир ему) əhvalatından bəhs olunur ki, o, yuxusunda öz oğulunu qurban gətirdiyini görür. Quranda bəhs olunan Yusif peyğəmbərin (мир ему) əhvalatı da bəllidir. O, yuxusunda səcdə (sücüd) edən Günəşi, Ayı və on bir ulduzu görür. Bir müddətdən sonra bu yuxunun yozumu bəlli olur: onun valideynləri və qardaşları salamlaşma əlaməti olaraq ona səcdə edirlər. Bu barədə Yusif surəsində deyilir ki, Yusif peyğəmbər (мир ему) söyləmişdir: « Bu, çoxdankı yuxumun yozumudur. Rəbbim onu gerçəkləşdirdi. [12:100] »..

Məlumdur ki, Məhəmməd peyğəmbər ﷺ özünün və sahabələrinin bəzi yuxularını yozurdu. Belə ki, əl-Buxari ﷺ xəbər verir ki, Peyğəmbər ﷺ demişdir: "Bir dəfə yuxuda mənə süd dolu qab gətirdilər. Mən ondan maye dırnaqlarımın altından töküldüyünü görənədək içdim. Sonra qalanını Ömərə verdim". Peyğəmbərdən ﷺ soruşdular: "Ey Allahın Elçisi! Bu yuxunun yozumu nədir?" O, cavab verdi: "Bu, bilik deməkdir". Həmçinin imam əl-Buxari Peyğəmbərin ﷺ onun sahabəsi Abdullah ibn Salamın yuxusunu yozması haqqında olan hədisi çatdırır. [28]. İbn Ömər bildirilir ki, Peyğəmbər ﷺ demişdir: "Mən yuxuda gördüm ki, dağınıq saçlı qara qadın Mədinədən çıxıb Məhyə kəndində dayandı, və bu yuxunu elə yozdum ki, əvvəl Mədinədə gəzən taun epidemiyası oraya keçib". [29] İbn Abbas və Əbu Hüreyrə bildirirlər ki, bir adam Peyğəmbərin ﷺ yanına gəlir və onun yuxusunu yozmağını xahiş edir. Əbu Bəkr Peyğəmbərin ﷺ icazəsilə bu adamın yuxusunu yozur və sonra deyir: " İndi isə, ey Allahın Elçisi, atam sənə qurban olsun, mənə de görüm, mən düz dedim yoxsa səhv?". Peyğəmbər ﷺ deyir: "Nədəsə sən haqlı idin, nədəsə səhv etdin". Əbu Bəkr söyləyir: "Allaha and olsun, sən mənə səhvimi deməlisən!" — Peyğəmbər ﷺ buna cavab verir: "And içmə". [30][31].


Yuxuyozma metodları

•İmam Əl-Bəqavi demişdir: "Yuxuyozma kateqoriyalara bölünür. Yuxular Quran və sünnə nəzərincə və ya insanlar arasında məlum olan atalar sözlərinə əsasən, həmçinin adlarla, metaforalarla və əksmənalı anlayışlarla yozula blər" [32]. Aşağıda bəzi nümunələr gətirilmişdir [16]:


Yuxuların Quran nəzərincə yozulması
  • İp ittifaqı bildirir, çünki Allah buyurmuşdur: « Hamınız Allahın ipindən möhkəm yapışın [3:103] ».
  • Gəmi qurtuluş kimi yozulmalıdır, çünki Uca Allah buyurmuşdur: « …Biz onu və gəmidə olanları xilas edib bu möcüzə ilə aləmlərə ibrət dərsi verdik.… [29:15] ».
  • Ağac imanda münafiqlik kimi anlanıla bilər, çünki Allah buyurmuşdur: « …Halbuki, onlar (münafiqlər) (divara )söykədilmiş dirəklər kimidirlər… [63:4] ».
  • Qarğa kafiri (fasik) təcəssüm etdirir, çünki Peyğəmbər ﷺ onu belə adlandırmışdır.
  • Peyğəmbərin ﷺ "Qadın qabırğadan yaradılmışdır" kəlməsinə və onun öz sahabəsinə dediyi: "Ey bəlalı Əncəşə! Büllurlarla (yəni qadınlarla) yavaş ol" kəlməsinə istinadən, qabırğa və şüşə məmulatları qadınları simvolizə edir. [19][20].
  • Köynək, Peyğəmbərin ﷺ sözlərinə görə, imanı, dini simvollizə edir: "Mən yuxumda köynək geyinmiş insanların önümə gəldiyini gördüm ki, bəzilərinin köynəyinin uzunluğu sinələrinə, digərlərininki isə ondan aşağıya çatırdı. Sonra önümə Ömər ibn əl-Xəttab gəldi, köynəyini arxasınca sürüyürdü". Sahabələr soruşdular: "Bu nə deməkdir, ey Allahın Elçisi?". O, onlara cavab verdi: "İman".


Yuxuların atalar sözlərinə əsasən yozulması
  • Quyu qazmaq hiyləgərliyi bildirir, necə ki, deyirlər: "Özgəyə quyu qazan özü düşər".


Yuxuların adların köməyilə yozulması
  • Əgər insan yuxusunda Rəşid ("ağıllı") adlı bir kəsi görürsə, bu ehtiyatlı və haqlı olmaq kimi yozulur.
  • Əgər onun adı Səlim ("təhlükəsiz", "müvəffəqiyyətli") olarsa, bu onun təhlükəsizliyi və əmin-amanlığı kimi yozular.


Yuxuların əksmənalı anlayışlarla yozulması
  • Qorxu təhlükəsizliyi bildirir, çünki Allah buyurmuşdur: « və onların qorxusunu sonra arxayınçılıqla əvəz edəcəkdir [24:55] ».

Bu haqda daha ətraflı bu mövzuya həsr olunmuş xüsusi mənbələrdən öyrənmək olar.[33].

Həqiqi yuxuların seyr edilməsinə imkan yaradan amillər

Səmimi mömin həqiqi yuxu görmək imkanına layiq görülə bilər. Hədisdə deyilir: "Yuxunun düzgünlüyü onu görən kəsin düzgünlüyü ilə bağlıdır və ən düzgün yuxu ən düzgün insanlar görür" [34]. Müsəlman mənbələrinə əsasən, kim yuxularının düzgün olmasını arzulayırsa, o ancaq həqiqəti danışmalıdır, yalnız icazə verilmiş qida ilə qidalanmalıdır, şəriətin hökmlərinə əməl etməlidir və Allahın və Onun Elçisinin qadağan etdiklərindən özünü qorumalıdır. Həmçinin o, tam dəstəmaz almış vəziyyətdə, qibləyə doğru yön alıb yuxuya keçincə Allahı düşünərək yuxuya keçməlidir. Belə möminlərin yuxuları, demək olar ki, həmişə gerçəkləşir.

Ən düzgün yuxu səhər duasının (sahur) vaxtına az qalmış görülən yuxudur, çünki bu vaxt mərhəmət və bağışlanma çox yaxın olur, şeytanlar isə sakitləşir. Yanlış yuxular əksinə, ala-qaranlıq vaxtı, şeytanlar və şər ruhlar çoxalan zaman olur [35].

Əslində yuxusunda görmədikləri haqda danışan kəsin hökmü

  • İbn Abbasın (да будет доволен им Аллах) sözlərinə istinadən xəbər verilir ki, Peyğəmbər ﷺ belə demişdir: “Əxirətdə, əslində yuxusunda görmədikləri haqda danışan kəsin üzərinə iki arpa dənini düyünləmək vəzifəsi qoyulacaq ki, o kəs bunu heç vaxt edə bilməyəcək; Qiyamət Günü insanların danışıqlarına gizlicə, onlar bunu istəmədən (və ya bundan qaçdığı halda) qulaq asmış kəsin qulağına əridilmiş qurğuşun tökəcəklər, təsvirlər yaratmış kəsi isə bu təsvirlərə nəfəs vermək məcburiyyəti ilə əzablara məruz qoyacaqlar ki, (o, bunu heç vaxt edə bilməyəcək)".
  • İbn Ömərin sözlərinə istinadən xəbər verirlər ki, Allahın Elçisi ﷺ belə demişdir: "Həqiqətən, yalanın (ən pis növlərinə) (insanın) əslində yuxusunda görmədiklərini görmüş kimi (söylədikləri aiddir)" [36].


Xoş yuxu görmüş kəs üçün arzuolunan hərəkətlər

Yuxarıda göstərilən peyğəmbər deyimlərini nəzərə alaraq qeyd etmək olar ki, yaxşı yuxu görmüş kəs üçün 4 işi icra etməsi arzuolunandır:

  • Bu yuxu üçün Uca Allaha şükr etməsi;
  • Sevinməyi və yaxşılıq gözləməsi;
  • Yuxunu sevdiyi və yaxşılıq arzuladığı kəsə danışması və heç bir vəclə onu sevməyən və ona pislik arzulayan kəsə danışmaması;
  • Yuxunu düzgün və yaxşı yozması, çünki yuxunu necə yozarlarsa, o, elə də gerçəkləşər[33].


Xoşagəlməz yuxu görmüş kəs üçün arzuolunan hərəkətlər

Xoşagəlməz yuxu görmüş kəs üçün yeddi əmələ riayət etməsi arzuolunandır; əgər o, onları icra edərsə, o zaman Uca Allahın hökmü ilə bu yuxu ona ziyan gətirməz:

  • onu bu yuxuda gördüyü şərdən qorumasını Allahdan diləməsi;
  • onu şeytandan qorumasını Allahdan üç dəfə diləməsi;
  • sol tərəfə üç dəfə tüpürməsi;
  • vəziyyətini dəyişməsi, məsələn, sol böyürdən sağa çevrilməsi;
  • namaz qılması;
  • yuxunu heç kəsə danışmaması;
  • yuxunu özü üçün yozmaması[33].


Xoş yuxu görməyi və xoşagəlməz yuxu görməməyi arzu edən kəsin diləyi

Urva ibn əz-Zübeyr (да будет доволен им Аллах) söyləyirdi: “Aişə (да будет доволен ею Аллах) yatmağa hazırlaşan zaman deyirdi: „Ay Allah, həqiqətən, mən Səndən xoş yuxu diləyirəm, həqiqi olsun, yalançı olmasın, xeyir gətirən olsun, ziyan verən olmasın

اللَّهُمَّ إِنِي أَسْأَلُكَ رُؤْياَ صَالِحَة صَادِقَة غَيْرَ كَاذِبَة نَافِعَة غَيْرَ ضَارَّة‎;)“[37][38]. O, bu sözləri deyəndə, insanlar bilirdilər ki, səhər açılmayınca yaxud o, gecə oyanmayınca, daha danışmayacaq[39][40].


Qeydlər

  1. ↑ Quran, 12:5; 12:43; 12:100; 17:60; 37:105; 48:27.
  2. ↑ Quran, 30:23; 39:42.
  3. ↑ Quran, 8:43; 37:102.
  4. ↑ Quran, 10:64.
  5. ↑ Quran, 12:44; 21:5.
  6. ↑ Quran, 12:5; 12:43; 12:44; 12:100.
  7. ↑ Quran, 37:102; 37:105.
  8. ↑ Kinberg L., 2001.
  9. ↑ Шаблон:Бухари
  10. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 231.
  11. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 6472.
  12. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 4201.
  13. ↑ 13,0 13,1 al-Buhari as-Sahih. — № 3292.
  14. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 2261.
  15. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 2263.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 آداب الرؤى وتفسير الأحلام // IslamQA.info. (ар.)
  17. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 6499.
  18. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 4200.
  19. ↑ 19,0 19,1 Ошибка цитирования: Неверный тег <ref>; для сносок Бухари не указан текст
  20. ↑ 20,0 20,1 Муслим ас-Сахих.
  21. ↑ 3 вида снов с точки зрения Ислама // Islam-Today.ru.
  22. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 2084.
  23. ↑ Ибн Хаджар аль-Аскаляни Фатх аль-Бари. — 12/352—354.
  24. ↑ Рамазанов, А. А что будет, если во сне увидеть … ? // As-salam.ru.
  25. ↑ Ибн ‘Абд аль-Барр ат-Тамхид. — 2/180.
  26. ↑ Толкование снов в исламе // IslamTV.ru.
  27. ↑ Ибрахим аш-Шатыби аль-И‘тисам. — 2/93.
  28. ↑ Сны и их толкования // Islam.net.ua.
  29. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 7038.
  30. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 2091.
  31. ↑ تفسير الرؤيا جائز // IslamWeb.net. (ар.)
  32. ↑ аль-Багави Шарх ас-Сунна. — 12/220.
  33. ↑ 33,0 33,1 33,2 Пути толкования: методы и правила // Священный-коран.рф.
  34. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 4200.
  35. ↑ Ибн аль-Каййим аль-Джавзиййа Мадаридж ас-саликин. — 1/50-52.
  36. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 2089—2090.
  37. ↑ أثر عائشة في إذا أرادت النوم بسؤالها الرؤيا // IslamWeb.net. (ар.)
  38. ↑ أذكار ما قبل النوم(للجوالات)(لا تنسى إضافة برنامج الورد الى جوالك) // AlMeshkat.net. (ар.)
  39. ↑ باب ما يقال عند الصباح وعند المساء // IslamPort.com. (ар.)
  40. ↑ Ибн Хаджар аль-Аскаляни Натаидж аль-афкар. — 204.

Ədəbiyyat

İstifadə edilən ədəbiyyat
Первоисточники
  • Abū l-Layth al-Samarqandī, Tafsīr.
  • Ālūsī, Rūḥ.
  • Baghawī, Maʿālim.
  • Ibn ʿAṭiyya, Muḥarrar.
  • Kāshānī, Ṣāfī.
  • Muqātil, Tafsīr.
  • Qurṭubī, Jāmiʿ.
  • Qushayrī, Abū l-Qāsim, al-Risāla al-Qushayriyya. — Beirut, 1987.
  • Rāzī, Tafsīr.
  • Shawkānī, Tafsīr.
  • Suyūṭī, Durr.
  • Wāḥidī, Wasīṭ.
Дополнительная литература

Məqalə haqqında məlumat

  • Müəllif: д-р ислам. наук Гасанов, М. Ш.; E-mail: feedback@quranacademy.org.
  • Biblioqrafik istinad: Yuxu [Elektron resurs] // QuranAcademy.org: Quran Akademiyası. 2016—2018 il.
  • URL: http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/Ruya
  • İlk dərc edilməsi tarixi: 28 июля 2017 il.
Основной автор этой статьи — участник MaxAK. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу обсуждения статьи или на страницу обсуждения участника.

Ссылки: Цитаты / Просмотр (адм) / Википедия / Integrated EQ / Brill: 2-nd, THREE

Мета-теги:  / Google / Яндекс :
Источник — https://az.holyquran.wiki/index.php?title=Yuxu&oldid=394