Tövbə: различия между версиями

Материал из Академия Корана
Перейти к навигации Перейти к поиску
ВизуальныйВики-текст
Новая страница: «{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;" |colspan="2" |<center>'''Покаяние'''</center> |- |''{{s|по-арабски}}''||…»
 
Нет описания правки
 
(не показано 7 промежуточных версий 2 участников)
Строка 1: Строка 1:
{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Покаяние'''</center>
|colspan="2" |<center>'''Tövbə'''</center>
|-
|-
|''{{s|по-арабски}}''||<center>توبة</center>
|''{{s|ərabcə}}''||<center>توبة</center>
|-
|-
|''категория''||эмоции, чувства, поклонение
|''kateqoriya''||tövbə, istiqfar
|-
|-
|''синонимы''||раскаяние, тауба, тавба
|''sinonimlər''||tauba, istiqfar
|-
|-
|colspan="2" |''упоминание в Коране''
|colspan="2" |''Quranda''{{nbsp|5}}{{hqa|2|37}}, {{hqa3|2|54}}, {{hqa3|2|128}}, {{hqa3|2|160}}, {{hqa3|2|187}};
:{{hqa|2|37}}, {{hqa3|2|54}}, {{hqa3|2|128}}, {{hqa3|2|160}}, {{hqa3|2|187}}; {{hqa|3|128}}; {{hqa|4|16|17}}, {{hqa3|4|26|27}}, {{hqa3|4|64}}; {{hqa|5|39}}, {{hqa3|5|71}}; {{hqa|9|15}}, {{hqa3|9|102|106}}, {{hqa3|9|117|118}}; {{hqa|20|122}}; {{hqa|24|10}}; {{hqa|25|71}}; {{hqa|49|12}}; {{hqa|110|3}}
: {{hqa|3|128}}; {{hqa|4|16|17}}, {{hqa3|4|26|27}}, {{hqa3|4|64}}; {{hqa|5|39}}, {{hqa3|5|71}}; {{hqa|9|15}}, {{hqa3|9|102|106}}, {{hqa3|9|117|118}}; {{hqa|20|122}}; {{hqa|24|10}}; {{hqa|25|71}}; {{hqa|49|12}}; {{hqa|110|3}}
|}
|}
'''Tövbə ''' ({{lang-ar|ٌتَوْبَة‎|«qayıdış»|tavbat}}) — müsəlmanın Allah qarşısında günahlı olduğunu etiraf etməsi, buna görə təəssüflənməsi və günahlarının bağışlanması üçün Allaha dua edərək onlardan qəti imtina etmək niyyətini bildirməsi ilə ifadə olunan tövbədir {{Ссылка|url=http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/توبة/|title=توبة|site=AlMaany.com|info=almaany.com|дата=28.08.2016|name="AlMaany"|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://ar.islamway.net/fatwa/23541/ما-تعريف-التوبة-و-ما-شروطها|title=ما تعريف التوبة و ما شروطها؟|site=IslamWay.net|info=islamway.net|дата=28.08.2016|name="islamway"|автор=محمد بن صالح العثيمين|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://fuqaha.islammessage.com/showthread.php?956-نواع-التوبه-ووقتها |title=انواع التوبه ووقتها|site=IslamMessage.com|info=fuqaha.islammessage.com|дата=28.08.2016|name="IslamMessage"|язык=ar}}.  
'''Tövbə ''' ({{lang-ar|ٌتَوْبَة‎|«qayıdış»|tavbat}}) — müsəlmanın Allah qarşısında günahlı olduğunu etiraf etməsi, buna görə təəssüflənməsi və günahlarının bağışlanması üçün Allaha dua edərək onlardan qəti imtina etmək niyyətini bildirməsi ilə ifadə olunan tövbədir {{Ссылка|url=http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/توبة/|title=توبة|site=AlMaany.com|info=almaany.com|дата=28.08.2016|name="AlMaany"|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://ar.islamway.net/fatwa/23541/ما-تعريف-التوبة-و-ما-شروطها|title=ما تعريف التوبة و ما شروطها؟|site=IslamWay.net|info=islamway.net|дата=28.08.2016|name="islamway"|автор=محمد بن صالح العثيمين|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://fuqaha.islammessage.com/showthread.php?956-نواع-التوبه-ووقتها |title=انواع التوبه ووقتها|site=IslamMessage.com|info=fuqaha.islammessage.com|дата=28.08.2016|name="IslamMessage"|язык=ar}}.  
Строка 15: Строка 15:
Müsəlman ilahiyyatçı alimlərinin fikrincə, əgər insan öz günahlarının yalnız bir qisminə tövbə etdisə, o zaman onun qalan günahları yenə də onun boynunda qalacaq. Bu səbəbdən bütün günahlara tövbə etmək mütləqdir{{Ссылка|url=http://www.islamisemya.com/o-dukhovnom/o-dukhovnom/akhlyak/4483-ne-byvaet-lyudej-bezgreshnykh-tauba-spasenie |title=Не бывает людей безгрешных. Тауба — спасение|site=IslamiSemya.com|info=Ислам и Cемья|дата=28.08.2016|name="islamisemya"|автор=Фаттахов Т.}}. Tövbə qəbul olunsun deyə imansızlıqdan imana qayıtmaq, pisliklərdən xeyirxahlığa doğru dönmək, dərin təəssüf hissi ilə günahlardan əl çəkmək və əvvəlki vəziyyətə daha heç vaxt qayıtmamağa qəti qərar vermək lazımdır. Əsl tövbənin vacib şərtləri həmçinin odur ki, müsəlman ibadətin mütləq ayinlərinə əməl etsin, borclarını  ödəsin və icazə verilmiş (halal) qida qəbul etsin{{Ссылка|url=http://islam-today.ru/veroucenie/pokaanie-kotoroe-budet-prinato/|title=Покаяние, которое будет принято|site=Islam-Today.ru|info=Ислам Сегодня|дата=28.08.2016|name="today"}}. Quranın surələrindən biri ''[[ət-Tövbə]]'' adlanır. .{{Превью}}
Müsəlman ilahiyyatçı alimlərinin fikrincə, əgər insan öz günahlarının yalnız bir qisminə tövbə etdisə, o zaman onun qalan günahları yenə də onun boynunda qalacaq. Bu səbəbdən bütün günahlara tövbə etmək mütləqdir{{Ссылка|url=http://www.islamisemya.com/o-dukhovnom/o-dukhovnom/akhlyak/4483-ne-byvaet-lyudej-bezgreshnykh-tauba-spasenie |title=Не бывает людей безгрешных. Тауба — спасение|site=IslamiSemya.com|info=Ислам и Cемья|дата=28.08.2016|name="islamisemya"|автор=Фаттахов Т.}}. Tövbə qəbul olunsun deyə imansızlıqdan imana qayıtmaq, pisliklərdən xeyirxahlığa doğru dönmək, dərin təəssüf hissi ilə günahlardan əl çəkmək və əvvəlki vəziyyətə daha heç vaxt qayıtmamağa qəti qərar vermək lazımdır. Əsl tövbənin vacib şərtləri həmçinin odur ki, müsəlman ibadətin mütləq ayinlərinə əməl etsin, borclarını  ödəsin və icazə verilmiş (halal) qida qəbul etsin{{Ссылка|url=http://islam-today.ru/veroucenie/pokaanie-kotoroe-budet-prinato/|title=Покаяние, которое будет принято|site=Islam-Today.ru|info=Ислам Сегодня|дата=28.08.2016|name="today"}}. Quranın surələrindən biri ''[[ət-Tövbə]]'' adlanır. .{{Превью}}


== В Коране ==
== Quranda ==
На важность покаяния указывают многие [[айат]]ы [[Коран]]а и [[хадис]]ы [[пророк]]а [[Мухаммад]]а {{сас}}. Например, в [[сура|суре]] ''[[ат-Тахрим]]'' («Запрещение») сказано: {{ЦК|О вы, которые уверовали! Обратитесь к Аллаху с [[искренность|искренним]] покаянием! Может быть, Господь очистит вас от ваших плохих деяний и введет вас в сады (Рая), (где) текут под ними реки, (и это произойдет) в тот день, когда Аллах не опозорит Пророка и тех, которые уверовали с ним. Свет их идёт пред ними и справа от них. Они говорят: «(О,) Господь наш! Дай нам нашего света сполна (пока мы не пройдем Мост проложенный над Адом) и прости нам (наши грехи): ведь Ты над всякой вещью мощен!»|66|8}}. Слова, образованные от корня ''т-в-б'' встречается в Коране 86 раз{{Ссылка|url=http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=twb|title=Quran Dictionary - ت و ب|site=Corpus.Quran.com|info=The Quranic Arabic Corpus|дата=22.08.2017}}. В приведённом айате речь идёт о сути покаяния, о том, что настоящее покаяние может быть только в форме ''тавба насуха'', то есть искреннего раскаяния в грехе с твёрдым намерением никогда его не повторять. Такому покаянию необходимо неукоснительно следовать<ref name="today" />{{sfn|А. Али-заде|2007|name="ИЭС"}}. Когда слово ''тавба'' употребляется в отношении Аллаха, то имеется в виду, что Господь возвращает Своего [[раб Бога|раба]] в лучшее состояние, даёт ему шанс раскаяться и принимает его покаяние<ref name="today" />. Принятие покаяния является важным аспектом Божественной Милости{{sfn|U. Rubin|2004}}.
Tövbənin vacibliyini bir çox Quran ayətləri və Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədisləri göstərir. Məsələn, ət-Tahrim ''[[Qadağa]]'' surəsində deyilir:{{ЦК|Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi olaraq tövbə edin. Ola bilsin ki, Rəbbiniz günahlarınızdan keçsin və sizi, Allah o Peyğəmbəri və onunla birlikdə iman gətirənləri utandırmayacağı gündə, (ağacları) altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil etsin. Onların nuru önlərindən və sağ tərəflərindən ətrafa yayılacaqdır. Onlar deyəcəklər: 'Ey Rəbbimiz! Nurumuzu bizim üçün tamamla və bizi bağışla. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən!'|66|8}}.  


Покаяние начинается от пророка Адама {{ас}} и останется в силе до самого Судного дня (''йавм аль-кийама''). Аллах дал знать, что Он может простить любые грехи, кроме [[многобожие|многобожия]] (''ширк''). Придавая человеку большое достоинство и значение, Господь заявил о Своём нежелании вмешиваться в отношения людей между собой и велел им самим решать взаимные обиды и претензии. Если в результате совершения греха был причинен [[вред]] другому человеку, то покаяние должно включать в себя и возмещение нанесённого ущерба. Верующие должны не впадать в [[отчаяние]] из-за совершённых грехов, а, предавая себя воле Аллаха, стремиться к духовному очищению и обновлению. Вовсе не случайно Господь советует верующим никогда не терять надежду на Его милость. Если верующие совершат покаяние согласно воле Аллаха, то у них есть [[надежда]] на [[спасение]]. Всевышний Аллах не нуждается в покаянии людей. И все же, если они, будучи верными рабами Господа, поднимут руки в мольбе (''ду‘а'') и попросят у Него прощения за грехи, то Он будет этим доволен<ref name="today" />.
T-v-b kökündən yaranmış sözlərə Quranda 86 dəfə  rast gəlinir.{{Ссылка|url=http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=twb|title=Quran Dictionary - ت و ب|site=Corpus.Quran.com|info=The Quranic Arabic Corpus|дата=22.08.2017}}.  


В качестве доказательства необходимости покаяния можно привести следующий айат Корана, в котором сказано: {{ЦК|И обратитесь с покаянием к Аллаху, все, о верующие, – может быть, вы окажетесь счастливыми (как в этом мире, так и в Вечной жизни)!|24|31}}. Покаяние — это путь через прощение грехов к обретению спасения и успеха. В айате с повелением совершать покаяние Всевышний Аллах обращается ко всем верующим. Это говорит о том, что не бывает людей без грехов и ошибок. Обращение каждого человека к Всевышнему за избавлением от своих грехов является залогом здоровья всего общества. Совершая тауба, человек признаёт свои ошибки, перед Богом берёт на себя обязательство не совершать их впредь, прибегает к Милости Аллаха, осознавая, что только Он прощает грехи<ref name="islamisemya" />.
Göstərilən ayətdə tövbənin mahiyyəti haqqında, əsl tövbənin yalnız nəsuh tövbə şəklində, yəni günah işlətdiyinə qəlbən təəssüflənərək və onu bir daha təkrarlamamaqda qəti niyyətli olaraq mümkün olması barədə söhbət gedir. Belə tövbəyə ciddi riayət etmək lazımdır. <ref name="today" />{{sfn|А. Али-заде|2007|name="ИЭС"}}. “Tövbə” sözü Allah haqqında istifadə olunursa, Rəbbinin Öz qulunu ən yaxşı vəziyyətə qaytarması, ona fürsət verməsi və onun tövbəsini qəbul etməsi nəzərdə tutulur. <ref name="today" />. Tövbənin qəbul edilməsi İlahi Mərhəmətin vacib aspektidir. {{sfn|U. Rubin|2004}}.


== В сунне ==
Tövbə Adəm peyğəmbərdən bəri gəlir və Qiyamət gününün (yavm əl-kiyama) özünədək qüvvədə qalacaq. Allah bilildirir ki, O, çoxallahlılıqdan (şirk) başqa istənilən günahları bağışlaya bilər. İnsana böyük dəyər və əhəmiyyət verərək, Tanrı insanların münasibətlərinə qarışmaq istəmədiyini bildirdi və onlara qarşılıqlı inciklik və iddialarını öz aralarında həll etməyi buyurdu. Əgər günah edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə vurulmuş ziyanın ödənilməsini də nəzərdə tutur. Möminlər etdikləri günahlara görə ümidsizliyə qərq olmamalı, özlərini Allahın ixtiyarına buraxıb, mənəvi cəhətdən paklaşmağa və yenilənməyə cəhd etməlidirlər. Heç də təsadüfi deyil ki, Rəbb möminlərə heç vaxt Onun mərhəmətinə ümidi itirməməyi məsləhət görür. Əgər möminlər Allahın buyurduğu kimi tövbə edərlərsə, deməli, onların qurtulmasına ümid var. Uca Allah insanların tövbə etməsinə ehtiyac duymur. Ancaq yenə də onlar, Rəbb sədaqətli qulları olaraq, əllərini göyə açıb dua etsələr və günahlarını bağışlamasını Ondan xahiş etsələr, O, bundan razı qalar.<ref name="today" />.
О важности покаяния говорится и в хадисах пророка Мухаммада {{сас}}:
* ''Клянусь Аллахом, поистине, я прошу Аллаха о прощении и приношу Ему своё покаяние более семидесяти раз в день''<ref>{{аль-Бухари|№ 6307}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3259}}</ref>.
* ''О люди, кайтесь перед Аллахом, я же, поистине, приношу Ему своё покаяние по сто раз в день''<ref>{{Муслим|№ 2702}}</ref>.
* ''Аллах простит того, кто скажет: «Прошу прощения у Аллаха Великого, помимо которого нет иного бога. Он — Живой, Вечносущий, и я приношу Ему своё покаяние»''<ref>{{Абу Дауд|№ 1517}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3577}}</ref><ref>{{китаб|аль-Бухари|Тарих аль-кабир|2/1/379}}</ref><ref>{{китаб|Ибн Са‘д|ат-Табакат|7/66}}</ref><ref>{{аль-Хаким|№ 1/511, 2/117, 118}}</ref>.
* ''Господь наиболее близок к рабу в конце ночи, и если сможешь ты стать одним из тех, кто поминает Аллаха в это время, то стань им''<ref>{{ат-Тирмизи|}}</ref><ref>{{аль-Хаким|}}</ref>.
* ''Ближе всего к Господу своему раб находится в то время, когда он совершает земной поклон [суджуд], так почаще же взывайте к Аллаху в это время''<ref>{{Муслим|№ 482}}</ref><ref>{{Абу Дауд|№ 875}}</ref><ref>{{ан-Насаи|№ 2/226}}</ref>.
* ''Клянусь Аллахом, я произношу мольбу о прощении грехов [истигфар] и покаяние [тавба] Аллаху больше семидесяти раз в день''<ref>{{аль-Бухари}}</ref><ref name="today" />.


== Смысл покаяния ==
Tövbənin zəruriliyinə sübut kimi Quranın növbəti ayətini gətirmək olar ki, burada deyilir: : {{ЦК|Ey iman gətirənlər! Hamınız Allaha tövbə edin ki, bəlkə nicat tapasınız!|24|31}}. Tövbə günahların bağışlanması vasitəsilə qurtuluş və müvəffəqiyyətə doğru bir yoldur. Tövbə etmək hökmü bildirilən ayətdə Uca Allah bütün möminlərə müraciət edir. Bu o deməkdir ki, günahsız və səhvsiz insanlar olmur. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün  Allaha müraciəti bütün cəmiyyətin sağlam olmasının təməlidir. Tövbə etməklə, insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır. <ref name="islamisemya" />.
Любой мусульманин может вольно или невольно впасть в грех, но покаяние позволяет очиститься от греха. Оно даёт мусульманину возможность стать лучше, чище. Она заставляет задуматься о своих поступках и даёт указание не совершать этих грехов вновь. Покаяние нужно всем. Оно должно пройти через сердце человека и не должно быть [[показуха|показным]], иначе от него не будет толка. Исключения составляют публичные покаяния, которые должны быть лишены [[гордыня|гордыни]]. Покаянием движет [[стыд]] перед Аллахом и людьми за свои поступки. Покаявшись в совершённом грехе, мусульманин не должен допускать его вновь. Нет разницы в том, большой грех совершил мусульманин или маленький, даже маленькая [[ложь]] может привести к большой трагедии<ref name="today" />.


== Условия покаяния ==
== Sünnədə ==
Согласно исламским источникам, покаяние не будет искренним и правильным и Аллах не примет его, если не будут соблюдаться определённые условия, доказывающие искренность кающегося. Из этих условий:
Tövbənin vacibliyi haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədislərində də deyilir:
# раскаяние должно быть ради Аллаха и иметь цель угодить Ему, поскольку Аллах не принимает никаких деяний, если они не сделаны только ради Него и не имеют цель угодить Ему и не соответствуют [[повеление Аллаха|Его повелению]] следовать Его посланнику. Это значит, что любое дело должно иметь цель угодить Аллаху и должно быть благочестивым, то есть должно соответствовать сунне.
* ''Allaha and olsun ki, həqiqətən, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allahdan məni bağışlamasını diləyirəm və Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{аль-Бухари|№ 6307}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3259}}</ref>.
# отказ от совершения грехов. Если человек, будучи грешником, совершает нечестивые и запретные поступки, то он должен немедленно отказаться от них, а если он не исполняет предписания Аллаха, то он должен без промедления исполнить их и возместить то, что он упустил, если это можно возместить.
* ''Ey insanlar, Allahın qarşısında tövbə edin, mən, həqiqətən, gündə yüz dəfə Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{Муслим|№ 2702}}</ref>.
# человек должен испытывать угрызения совести и сожалеть о том, что он раньше совершил прегрешения и должен немедленно отказаться от совершения грехов и иметь искреннее намерение не совершать их в будущем. Ведь покаяние не будет искренним и правильным, пока человек не испытает сильное сожаление, угрызения совести, досаду и [[печаль]] за то, что он ослушался Аллаха, будучи грешником.
* '' Allah o kəsləri bağışlayar ki, onlar desin: "Böyük Allahdan üzr diləyirəm ki, Ondan qeyrisi ibadətə laig olanı yoxdur. O vardır, hər yerdədir və mən Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{Абу Дауд|№ 1517}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3577}}</ref><ref>{{китаб|аль-Бухари|Тарих аль-кабир|2/1/379}}</ref><ref>{{китаб|Ибн Са‘д|ат-Табакат|7/66}}</ref><ref>{{аль-Хаким|№ 1/511, 2/117, 118}}</ref>.
# твердое намерение не совершать грехи в будущем. Человек должен раскаяться Аллаху в своих грехах, имея твердое намерение не совершать грех в будущем, и регулярно исполнять предписания Аллаха, возмещая то, что он не исполнял из них, всегда повиноваться Аллаху и не совершать нечестивые дела до самой своей смерти, имея твердое намерение всю жизнь выполнять то, что Аллах приказал и предписал и оставить все, что Аллах запретил.
* ''Rəbb Öz quluna gecənin sonunda daha yaxın olur, və əgər sən o zaman Allahı yad edənlərdən biri ola bilirsənsə, ol. ''<ref>{{ат-Тирмизи|}}</ref><ref>{{аль-Хаким|}}</ref>.
# отсутствие преднамеренности и настойчивости в совершении грехов. Преднамеренность и упорство в совершении грехов значит, что [[человек]] заранее решил совершить грех и насладиться им, не повинуясь Аллаху и намереваясь повторять эти грехи. Раскаяние в этом случае — раскаяние лжецов, которые оставили грех временно и ждут подходящий случай, чтобы совершить их.
* ''Qul öz Rəbbinə səcdə etdiyi zaman daha yaxın olur, odur ki, belə anlarda Allahı daha çox çağırın''<ref>{{Муслим|№ 482}}</ref><ref>{{Абу Дауд|№ 875}}</ref><ref>{{ан-Насаи|№ 2/226}}</ref>.
# кающийся должен раскаяться не только сердцем и [[язык]]ом, но и тем, что он должен творить добрые деяния, которые доказывают, что он искренне раскаялся своим сердцем. Ведь повиновение Аллаху, исполнение религиозных обязанностей и совершение добрых дел усиливают веру в сердце кающегося и помогают ему отказаться от прегрешения и возместить то, что он проводил часть своей жизни, [[забава|забавляясь]], [[наслаждение|наслаждаясь]] и совершая грехи.
* ''Allaha and olsun ki, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allaha günahlarımı bağışlasın deyə dua [istiqfar] oxuyuram və Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{аль-Бухари}}</ref><ref name="today" />.
# кающийся должен постоянно придерживаться покаяния и не должен нарушать его поскольку это — условие истинного, искреннего, полезного покаяния.
# покаяние должно быть своевременным, то есть до того, как придет смерть к человеку, и до того, когда взойдет [[солнце]] с [[запад]]а{{Ссылка|автор=Рамаданова А.|url=https://vhijabe.ru/ahlyak-nrav/tauba-pokayanie/|title=Тауба (Покаяние)|site=VHijabe.ru|info=vhijabe.ru|дата=18.08.2017|name="VHijabe"}}.


Если в результате совершения греха был причинён вред другому человеку, то покаявшийся должен возместить нанесённый ущерб. Например, за ''ифтира’'' (недоказанное обвинение в грехе, чаще — в [[прелюбодеяние|прелюбодеянии]]) обидчик должен просить прощения у [[обида|обиженного]] и предоставить ему право либо простить, либо наказать его за причинённый вред. Если ущерб заключался в [[злословие|злословии]] и [[сплетни|сплетнях]], то у пострадавшего также следует просить прощения. Обращение каждого человека к Всевышнему за избавлением от своих грехов является залогом [[здоровье|здоровья]] всего [[общество|общества]]. Совершая покаяние, человек признаёт свои ошибки, перед Богом берёт на себя обязательство не совершать их впредь, прибегает к Милости Аллаха, осознавая, что только Он прощает грехи<ref name="islamisemya" />.
== Tövbənin mənası ==
İstənilən müsəlman ixtiyari yaxud qeyri-ixtiyari olaraq günaha bata bilər, ancaq tövbə günahdan təmizlənmək üçün bir vasitədir. O, müsəlmana daha yaxşı, daha pak olmağa imkan verir. O, öz əməllərin haqqında düşünməyə vadar edir və bu günahları bir daha etməməyi buyurur. Tövbə hər kəsə lazımdır. O, insanın ürəyindən gəlməli və zahiri olmamalıdır, əks halda onun bir faydası olmayacaq. Lovğalıqdan uzaq olan ictimai tövbələr istisna təşkil edir. Tövbə öz əməllərinə görə Allah və insanlar qarşısında duyulan utanc hissindən döğmalıdır. Edilmiş günaha tövbə etdikdən sonra müsəlman bir daha belə günaha yol verməməlidir. Müsəlmanın yol verdiyi günahın böyük və ya kiçikliyinin fərqi yoxdur, hətta kiçik yalan böyük faciəyə gətirib çıxara bilər<ref name="today" />.
 
== Tövbənin şərtləri ==
İslam mənbələrinə görə, əgər tövbə edənin səmimiyyətini sübut edən müəyyən şərtlərə riayət olunmasa, tövbə səmimi və düzgün olmayacaq və Allah onu qəbul etməyəcək. Bu şərtlər aşağıdakılardır::
# tövbə yalnız Allah üçün olmalıdır və Onu razı salmaq məqsədini daşımalıdır, çünki Allah heç bir əməli qəbul etmir, əgər o əməl yalnız Onun üçün edilməyibsə və Onu razı salmaq məqsədini daşımırsa və Onun buyurduğu kimi Onun elçisinin əməllərinə uyğun deyilsə. Bu o deməkdir ki, istənilən əməl Allahı razı salmaq məqsədini daşımalı, saleh əməl olmalı, yəni sünnəyə uyğun olmalıdır.
# günah etməkdən imtina. Əgər insan, günahlı olaraq, günah edir və qadağalı əməllər törədirsə, o zaman o, onlardan dərhal imtina etməlidir və əgər o, Allahın buyuruqlarına əməl etmirsə, o zaman o, yubatmadan onlara əməl etməli və əməl etmədiyi buyuruqlarını ödəmək olursa, onları ödəməlidir.
#  insan vicdan əzabı çəkməli və əvvəl işlətdiyi günahlara görə heyfsilənməli və dərhal günah etməkdən imtina etməli və səmimi olaraq gələcəkdə onları etməmək niyyətində olmalıdır. Axı nə qədər ki insan günahlı olaraq Allahın buyurduğuna əməl etmədiyinə görə dərin təəssüf hissi keçirmir, vicdan əzabı çəkmir, peşman deyil və kədərlənmir, onun tövbəsi səmimi və düzgün olmayacaq.
# gələcəkdə günah etməməyə qəti niyyət. İnsan gələcəkdə günah etməməyə və Allahın buyuruqlarına daim əməl etməyə, onlardan əməl etmədiklərini ödəməyə, həmişə Allaha tabe olmağa və ölənə qədər günah iş törətməməyə qəti niyyətli olaraq, həyatı boyu Allahın əmr etdiklərinə və buyurduqlarına əməl etməyə və Allahın qadağan etdiyi hər şeydən imtina etməyə qəti niyyətli olaraq, öz günahlarına görə Allah qarşısında tövbə etməlidir.
# günahların edilməsində qəsdin və inadın olmaması. Günahların edilməsində qəsdin və inadın olması o deməkdir ki, insan Allaha tabe olmadan və bu günahları təkrarlamaq fikrində olaraq qabaqcadan günahı etməyə və ondan həzz almağa qərar verib. Belə olan halda tövbə yalançıların tövbəsidir ki, onlar günahlardan müvəqqəti əl çəkib və onları etmək üçün münasib bir fürsət gözləyirlər.
# tövbə edən peşman olduğunu yalnız ürəkdə və dildə deyil, həm də onun səmimi qəlbdən peşman olduğunu sübuta yetirən xeyirxah əməlləri ilə bildirməlidir. Axı Allaha tabe olmaq, dini vəzifələrə əməl etmək və yaxşılıqlar etmək tövbə edənin ürəyində imanı gücləndirir və ona günahdan imtina etməyə və həyatının bir hissəsini əylənərək, həzz alaraq və günah edərək keçirdiyini ödəməyə ona kömək edir.
# tövbə edən daim tövbəni gözləməli və onu pozmamalıdır, çünki bu həqiqi, səmimi, faydalı tövbənin şərtidir.
# tövbə vaxtında olmalıdır, yəni nə qədər ki insana ölüm gəlməyib və nə qədər ki günəş qərbdən çıxmayıb. {{Ссылка|автор=Рамаданова А.|url=https://vhijabe.ru/ahlyak-nrav/tauba-pokayanie/|title=Тауба (Покаяние)|site=VHijabe.ru|info=vhijabe.ru|дата=18.08.2017|name="VHijabe"}}.
 
Əgər günahın edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə edən vurduğu ziyanı ödəməlidir. Məsələn, iftiraya (sübut edilməmiş günahda, daha çox — zinada ittihama) görə incidən incidiləndən üzr istəməli və ona ya bağışlamaq, ya da vurulmuş ziyana görə onu cəzalandırmaq hüququ təqdim etməlidir. Əgər ziyan qeybət və dedi-qodu etməkdən ibarət idisə, o zaman yenə də zərərçəkəndən üzr istəmək lazımdır. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciət etməsi bütün cəmiyyətin sağlamlığının təməlidir. Tövbə etməklə insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır.<ref name="islamisemya" />.


{{Литература}}
{{Литература}}

Текущая версия от 22:00, 30 декабря 2017

Tövbə
ərabcə
توبة
kateqoriya tövbə, istiqfar
sinonimlər tauba, istiqfar
Quranda     2:37, 54, 128, 160, 187;
3:128; 4:16-17, 26-27, 64; 5:39, 71; 9:15, 102-106, 117-118; 20:122; 24:10; 25:71; 49:12; 110:3

Tövbə (ər. ٌتَوْبَة‎ — tavbat; «qayıdış»‎) — müsəlmanın Allah qarşısında günahlı olduğunu etiraf etməsi, buna görə təəssüflənməsi və günahlarının bağışlanması üçün Allaha dua edərək onlardan qəti imtina etmək niyyətini bildirməsi ilə ifadə olunan tövbədir [1][2][3].

Müsəlman ilahiyyatçı alimlərinin fikrincə, əgər insan öz günahlarının yalnız bir qisminə tövbə etdisə, o zaman onun qalan günahları yenə də onun boynunda qalacaq. Bu səbəbdən bütün günahlara tövbə etmək mütləqdir[4]. Tövbə qəbul olunsun deyə imansızlıqdan imana qayıtmaq, pisliklərdən xeyirxahlığa doğru dönmək, dərin təəssüf hissi ilə günahlardan əl çəkmək və əvvəlki vəziyyətə daha heç vaxt qayıtmamağa qəti qərar vermək lazımdır. Əsl tövbənin vacib şərtləri həmçinin odur ki, müsəlman ibadətin mütləq ayinlərinə əməl etsin, borclarını ödəsin və icazə verilmiş (halal) qida qəbul etsin[5]. Quranın surələrindən biri ət-Tövbə adlanır. .

Quranda

Tövbənin vacibliyini bir çox Quran ayətləri və Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ hədisləri göstərir. Məsələn, ət-Tahrim Qadağa surəsində deyilir:« Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi olaraq tövbə edin. Ola bilsin ki, Rəbbiniz günahlarınızdan keçsin və sizi, Allah o Peyğəmbəri və onunla birlikdə iman gətirənləri utandırmayacağı gündə, (ağacları) altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil etsin. Onların nuru önlərindən və sağ tərəflərindən ətrafa yayılacaqdır. Onlar deyəcəklər: 'Ey Rəbbimiz! Nurumuzu bizim üçün tamamla və bizi bağışla. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən!' [66:8] ».

T-v-b kökündən yaranmış sözlərə Quranda 86 dəfə rast gəlinir.[6].

Göstərilən ayətdə tövbənin mahiyyəti haqqında, əsl tövbənin yalnız nəsuh tövbə şəklində, yəni günah işlətdiyinə qəlbən təəssüflənərək və onu bir daha təkrarlamamaqda qəti niyyətli olaraq mümkün olması barədə söhbət gedir. Belə tövbəyə ciddi riayət etmək lazımdır. [5][7]. “Tövbə” sözü Allah haqqında istifadə olunursa, Rəbbinin Öz qulunu ən yaxşı vəziyyətə qaytarması, ona fürsət verməsi və onun tövbəsini qəbul etməsi nəzərdə tutulur. [5]. Tövbənin qəbul edilməsi İlahi Mərhəmətin vacib aspektidir. [8].

Tövbə Adəm peyğəmbərdən bəri gəlir və Qiyamət gününün (yavm əl-kiyama) özünədək qüvvədə qalacaq. Allah bilildirir ki, O, çoxallahlılıqdan (şirk) başqa istənilən günahları bağışlaya bilər. İnsana böyük dəyər və əhəmiyyət verərək, Tanrı insanların münasibətlərinə qarışmaq istəmədiyini bildirdi və onlara qarşılıqlı inciklik və iddialarını öz aralarında həll etməyi buyurdu. Əgər günah edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə vurulmuş ziyanın ödənilməsini də nəzərdə tutur. Möminlər etdikləri günahlara görə ümidsizliyə qərq olmamalı, özlərini Allahın ixtiyarına buraxıb, mənəvi cəhətdən paklaşmağa və yenilənməyə cəhd etməlidirlər. Heç də təsadüfi deyil ki, Rəbb möminlərə heç vaxt Onun mərhəmətinə ümidi itirməməyi məsləhət görür. Əgər möminlər Allahın buyurduğu kimi tövbə edərlərsə, deməli, onların qurtulmasına ümid var. Uca Allah insanların tövbə etməsinə ehtiyac duymur. Ancaq yenə də onlar, Rəbb sədaqətli qulları olaraq, əllərini göyə açıb dua etsələr və günahlarını bağışlamasını Ondan xahiş etsələr, O, bundan razı qalar.[5].

Tövbənin zəruriliyinə sübut kimi Quranın növbəti ayətini gətirmək olar ki, burada deyilir: : « Ey iman gətirənlər! Hamınız Allaha tövbə edin ki, bəlkə nicat tapasınız! [24:31] ». Tövbə günahların bağışlanması vasitəsilə qurtuluş və müvəffəqiyyətə doğru bir yoldur. Tövbə etmək hökmü bildirilən ayətdə Uca Allah bütün möminlərə müraciət edir. Bu o deməkdir ki, günahsız və səhvsiz insanlar olmur. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciəti bütün cəmiyyətin sağlam olmasının təməlidir. Tövbə etməklə, insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır. [4].

Sünnədə

Tövbənin vacibliyi haqqında Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ hədislərində də deyilir:

  • Allaha and olsun ki, həqiqətən, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allahdan məni bağışlamasını diləyirəm və Onun qarşısında tövbə edirəm.[9][10].
  • Ey insanlar, Allahın qarşısında tövbə edin, mən, həqiqətən, gündə yüz dəfə Onun qarşısında tövbə edirəm.[11].
  • Allah o kəsləri bağışlayar ki, onlar desin: "Böyük Allahdan üzr diləyirəm ki, Ondan qeyrisi ibadətə laig olanı yoxdur. O vardır, hər yerdədir və mən Onun qarşısında tövbə edirəm[12][13][14][15][16].
  • Rəbb Öz quluna gecənin sonunda daha yaxın olur, və əgər sən o zaman Allahı yad edənlərdən biri ola bilirsənsə, ol. [17][18].
  • Qul öz Rəbbinə səcdə etdiyi zaman daha yaxın olur, odur ki, belə anlarda Allahı daha çox çağırın[19][20][21].
  • Allaha and olsun ki, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allaha günahlarımı bağışlasın deyə dua [istiqfar] oxuyuram və Onun qarşısında tövbə edirəm[22][5].

Tövbənin mənası

İstənilən müsəlman ixtiyari yaxud qeyri-ixtiyari olaraq günaha bata bilər, ancaq tövbə günahdan təmizlənmək üçün bir vasitədir. O, müsəlmana daha yaxşı, daha pak olmağa imkan verir. O, öz əməllərin haqqında düşünməyə vadar edir və bu günahları bir daha etməməyi buyurur. Tövbə hər kəsə lazımdır. O, insanın ürəyindən gəlməli və zahiri olmamalıdır, əks halda onun bir faydası olmayacaq. Lovğalıqdan uzaq olan ictimai tövbələr istisna təşkil edir. Tövbə öz əməllərinə görə Allah və insanlar qarşısında duyulan utanc hissindən döğmalıdır. Edilmiş günaha tövbə etdikdən sonra müsəlman bir daha belə günaha yol verməməlidir. Müsəlmanın yol verdiyi günahın böyük və ya kiçikliyinin fərqi yoxdur, hətta kiçik yalan böyük faciəyə gətirib çıxara bilər[5].

Tövbənin şərtləri

İslam mənbələrinə görə, əgər tövbə edənin səmimiyyətini sübut edən müəyyən şərtlərə riayət olunmasa, tövbə səmimi və düzgün olmayacaq və Allah onu qəbul etməyəcək. Bu şərtlər aşağıdakılardır::

  1. tövbə yalnız Allah üçün olmalıdır və Onu razı salmaq məqsədini daşımalıdır, çünki Allah heç bir əməli qəbul etmir, əgər o əməl yalnız Onun üçün edilməyibsə və Onu razı salmaq məqsədini daşımırsa və Onun buyurduğu kimi Onun elçisinin əməllərinə uyğun deyilsə. Bu o deməkdir ki, istənilən əməl Allahı razı salmaq məqsədini daşımalı, saleh əməl olmalı, yəni sünnəyə uyğun olmalıdır.
  2. günah etməkdən imtina. Əgər insan, günahlı olaraq, günah edir və qadağalı əməllər törədirsə, o zaman o, onlardan dərhal imtina etməlidir və əgər o, Allahın buyuruqlarına əməl etmirsə, o zaman o, yubatmadan onlara əməl etməli və əməl etmədiyi buyuruqlarını ödəmək olursa, onları ödəməlidir.
  3. insan vicdan əzabı çəkməli və əvvəl işlətdiyi günahlara görə heyfsilənməli və dərhal günah etməkdən imtina etməli və səmimi olaraq gələcəkdə onları etməmək niyyətində olmalıdır. Axı nə qədər ki insan günahlı olaraq Allahın buyurduğuna əməl etmədiyinə görə dərin təəssüf hissi keçirmir, vicdan əzabı çəkmir, peşman deyil və kədərlənmir, onun tövbəsi səmimi və düzgün olmayacaq.
  4. gələcəkdə günah etməməyə qəti niyyət. İnsan gələcəkdə günah etməməyə və Allahın buyuruqlarına daim əməl etməyə, onlardan əməl etmədiklərini ödəməyə, həmişə Allaha tabe olmağa və ölənə qədər günah iş törətməməyə qəti niyyətli olaraq, həyatı boyu Allahın əmr etdiklərinə və buyurduqlarına əməl etməyə və Allahın qadağan etdiyi hər şeydən imtina etməyə qəti niyyətli olaraq, öz günahlarına görə Allah qarşısında tövbə etməlidir.
  5. günahların edilməsində qəsdin və inadın olmaması. Günahların edilməsində qəsdin və inadın olması o deməkdir ki, insan Allaha tabe olmadan və bu günahları təkrarlamaq fikrində olaraq qabaqcadan günahı etməyə və ondan həzz almağa qərar verib. Belə olan halda tövbə yalançıların tövbəsidir ki, onlar günahlardan müvəqqəti əl çəkib və onları etmək üçün münasib bir fürsət gözləyirlər.
  6. tövbə edən peşman olduğunu yalnız ürəkdə və dildə deyil, həm də onun səmimi qəlbdən peşman olduğunu sübuta yetirən xeyirxah əməlləri ilə bildirməlidir. Axı Allaha tabe olmaq, dini vəzifələrə əməl etmək və yaxşılıqlar etmək tövbə edənin ürəyində imanı gücləndirir və ona günahdan imtina etməyə və həyatının bir hissəsini əylənərək, həzz alaraq və günah edərək keçirdiyini ödəməyə ona kömək edir.
  7. tövbə edən daim tövbəni gözləməli və onu pozmamalıdır, çünki bu həqiqi, səmimi, faydalı tövbənin şərtidir.
  8. tövbə vaxtında olmalıdır, yəni nə qədər ki insana ölüm gəlməyib və nə qədər ki günəş qərbdən çıxmayıb. [23].

Əgər günahın edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə edən vurduğu ziyanı ödəməlidir. Məsələn, iftiraya (sübut edilməmiş günahda, daha çox — zinada ittihama) görə incidən incidiləndən üzr istəməli və ona ya bağışlamaq, ya da vurulmuş ziyana görə onu cəzalandırmaq hüququ təqdim etməlidir. Əgər ziyan qeybət və dedi-qodu etməkdən ibarət idisə, o zaman yenə də zərərçəkəndən üzr istəmək lazımdır. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciət etməsi bütün cəmiyyətin sağlamlığının təməlidir. Tövbə etməklə insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır.[4].

Qeydlər

  1. ↑ توبة // AlMaany.com. (ар.)
  2. ↑ محمد بن صالح العثيمين ما تعريف التوبة و ما شروطها؟ // IslamWay.net. (ар.)
  3. ↑ انواع التوبه ووقتها // IslamMessage.com. (ар.)
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Фаттахов Т. Не бывает людей безгрешных. Тауба — спасение // IslamiSemya.com.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Покаяние, которое будет принято // Islam-Today.ru.
  6. ↑ Quran Dictionary - ت و ب // Corpus.Quran.com.
  7. ↑ А. Али-заде, 2007.
  8. ↑ U. Rubin, 2004.
  9. ↑ al-Buhari as-Sahih. — № 6307.
  10. ↑ ат-Тирмизи Сунан. — № 3259.
  11. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 2702.
  12. ↑ Абу Дауд Сунан. — № 1517.
  13. ↑ ат-Тирмизи Сунан. — № 3577.
  14. ↑ аль-Бухари Тарих аль-кабир. — 2/1/379.
  15. ↑ Ибн Са‘д ат-Табакат. — 7/66.
  16. ↑ аль-Хаким Мустадрак. — № 1/511, 2/117, 118.
  17. ↑ ат-Тирмизи Сунан.
  18. ↑ аль-Хаким Мустадрак.
  19. ↑ Муслим ас-Сахих. — № 482.
  20. ↑ Абу Дауд Сунан. — № 875.
  21. ↑ ан-Насаи Сунан. — № 2/226.
  22. ↑ al-Buhari as-Sahih.
  23. ↑ Рамаданова А. Тауба (Покаяние) // VHijabe.ru.

Ədəbiyyat

İstifadə edilən ədəbiyyat
Первоисточники
  • Bayḍāwī, Anwār.
  • Ibn al-Jawzī, Zād.
  • Ibn Qudāma, ʿAbdallāh b. Aḥmad, Kitāb al-Tawwābīn. — Beirut, 1974.
Дополнительная литература

Məqalə haqqında məlumat

  • Müəllif: д-р ислам. наук Гасанов, М. Ш.; E-mail: feedback@quranacademy.org.
  • Biblioqrafik istinad: Tövbə [Elektron resurs] // QuranAcademy.org: Quran Akademiyası. 2016—2018 il.
  • URL: http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/Tawba
  • İlk dərc edilməsi tarixi: 27 ноября 2017 il.
Основной автор этой статьи — участник MaxAK. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу обсуждения статьи или на страницу обсуждения участника.

Ссылки: Цитаты / Просмотр (адм) / Википедия / Integrated EQ / Brill: 1-st, 2-nd, EQ / Али-заде, А.

Мета-теги:  / Google / Яндекс :
Источник — https://az.holyquran.wiki/index.php?title=Tövbə&oldid=315