Ölüm: различия между версиями

Материал из Академия Корана
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нет описания правки
Нет описания правки
 
(не показано 16 промежуточных версий 3 участников)
Строка 2: Строка 2:
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|-
|-
|''{{s|по-арабски}}''||<center>موت</center>
|''{{s|ərabcə}}''||<center>موت</center>
|-
|-
|''категория''||жизнь
|''kateqoriya''||ölüm
|-
|-
|''в Коране''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 раз]
|''Quranda''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 dəfə]
|-
|-
|''см. также''||[[убийство]], [[рождение]]
|''əlavə baxın''||[[qətl]], [[doğum]]
|}
|}
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
{{Превью}}
{{Превью}}
   
   
== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.


В Коране есть не только упоминание о смерти, но и существуют призывы, указаны действия, которые должен предпринять верующий до наступления смерти {{hqa2|63|10}}. Это обязательные пожертвования, такие как ''[[закят]]'', [[искупление|искупительная]] милостыня, расходы на обеспечение [[семья|семьи]], а также на любые добровольные пожертвования на благие цели{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Некоторые источники, рассматривая проблему предвестников смерти приводят следующее высказывание пророка Мухаммада {{сас}}: «''Когда Всевышний Аллах хочет благ [[раб Бога|Своему рабу]], Он даёт ему возможность перед смертью совершить много благих деяний. Также за год до смерти посылает к нему [[ангел]]а, который не даёт ему сойти с [[истинный путь|истинного пути]], и умрёт этот раб во время совершения самых благих деяний. Перед смертью Всевышний Аллах покажет ему [[Рай]], который для него уготован. Тогда этот человек пожелает умереть поскорей, чтобы встретиться со Всевышним Аллахом. А если Всевышний Аллах пожелает, чтобы раб умер без веры [иман], то за год до смерти отдалит от него ангелов, противодействующих [[шайтан]]у, и он будет во власти шайтана и умрёт во время совершения [[злодеяния|плохих деяний]]. Перед смертью Всевышний Аллах ему покажет [[Ад]], в котором он будет находиться, и тогда он не захочет покинуть этот мир и встретиться с Аллахом''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.
Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız  ölməyini istəsə, onda onun  ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.


== Знание о сокровенном ==
== Gizli məfhumlar haqqında bilik ==
В вопросе смерти исламское вероучение зиждется на том, что для каждой общины существует свой срок, который невозможно ни приблизить ни отдалить по времени<ref>Коран, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, душа покидает человека лишь с дозволения Всевышнего<ref>Коран, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. Ни одна смертельная опасность не сможет навредить человеку, пока не истечёт его жизненный [[срок жизни|срок]], потому что Аллах [[предопределение|предопределил]] его смерть и предписал ему умереть в назначенный час<ref name="Ас-Са‘ди" />. Никто не знает в каком месте умрет {{hqa2|31|34}}. Невозможно убежать от смерти {{hqa2|33|16}}, которая в любом случае настигнет человека<ref>Коран, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.
Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil <ref>Quran, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər<ref>Quran, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur<ref name="Ас-Са‘ди" />. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir  {{hqa2|31|34}}. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil {{hqa2|33|16}}, o, hər halda insanı haqlayacaq <ref>Quran, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.


Согласно некоторым источникам, однажды пророк [[Сулейман]] {{ас}} попросил [[ангел смерти|ангела смерти]] сообщить ему время своей смерти. Ангел ответил, что узнает об этом только после того как Аллах даст ему список тех, чьи души он должен забрать в этом году{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.
Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.


== Желание смерти ==
== Ölüm arzusu ==
Важно отметить, что вне зависимости от каких-либо постигших [[болезнь|болезней]], невзгод и [[нищета|нищеты]] порицается молить Господа о смерти. Единственным условием, позволяющим просить себе смерти является случай, когда верующий боится распространяющейся [[смута|смуты]], [[неверие|неверия]], которые могут способствовать тому, что он может отойти от религии. К примеру пророк Мухаммад {{сас}} разрешил говорить следующее: «''Если Ты желаешь распространить неверие и смуту среди людей, то забери меня к себе, чтобы мне не впасть в смуту и неверие''»<ref name="islamtv" />.
Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} bunları deməyə icazə vermişdir: «''Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim''»<ref name="islamtv" />.


Согласно некоторым толкователям Корана, верующему разрешается также просить [[мученик|мученическую]] смерть {{hqa2|3|143}}. Пророк Мухаммад {{сас}}, которого в Коране Господь назвал смертным, как и всех людей {{hqa2|39|30}}, призывал чаще вспоминать про смерть, которая является «разрушительницей наслаждений»{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.
Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa  icazə verilir. {{hqa2|3|143}} Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı {{hqa2|39|30}} Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} «''həzləri dağıdan''» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.


== Отделение души от тела и предсмертная агония ==
== Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə ==
Как известно смерть человека наступает в результате отделения души от тела человека. Душа человека после окончания жизненного срока попадает в распоряжение ангела смерти, который по [[Божье веление|Божьему распоряжению]] отдаляет её от тела {{hqa2|32|11}}. Степень лёгкого или тяжкого расставания души с телом зависит от того, праведно прожил человек или был [[нечестивец|нечестивцем]] {{hqa2|79|1|2}}.
Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır {{hqa2|32|11}}. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur {{hqa2|79|1|2}}.


Согласно, исламскому вероучению, когда грешники оказываются в предсмертной агонии {{hqa2|50|19}}, их поражают отвратительные муки и ужасная скорбь. Ангелы сообщают им весть о [[справедливость|справедливом]] [[наказание|наказании]] и злом возмездии, которую нечестивцы впервые услышат в момент расставания с мирской жизнью {{hqa2|6|93}}.
İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman {{hqa2|50|19}}, günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə  ayrıldıqları anda eşidəcəklər {{hqa2|6|93}}.


== Каждая душа вкусит смерть ==
== Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır ==
Относительно определённых стереотипов в сознании некоторых мусульман о том, что те или иные праведники бессмертны и по сей день живут существует аргумент из Корана, согласно которому «каждая душа вкусит смерть»<ref>Коран, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Согласно вероубеждениям мусульман сначала человек вкусит смерть, а затем он попадет в загробную жизнь. После смерти в этом мире больше не будет смертей {{hqa2|44|56}}.
Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «''Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır''» <ref>Quran, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq {{hqa2|44|56}}.


== Малая смерть ==
== Kiçik ölüm ==
В отличии от душ, которые забираются в момент смерти, у тех, кому ещё не время умирать, души забираются во время [[сон|сна]] и такую смерть называют малой смертью {{hqa2|39|42}}.
Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar {{hqa2|39|42}}.


{{Литература}}
{{Литература}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
;Дополнительная литература
{{Дополнительная литература}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
Строка 52: Строка 49:


{{Инфо10|автор = Иса
{{Инфо10|автор = Иса
|сортировка =|ссылка = Mawt
|сортировка =|ссылка =
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|ИЭК  = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049  
|ИЭК  = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049  
Строка 60: Строка 57:
|уровень  = 4|важность = средняя
|уровень  = 4|важность = средняя
|язык  = проверить|шариат = проверить
|язык  = проверить|шариат = проверить
|мета=смерть в исламе хадисы, аяты про смерть, каждая душа вкусит смерть сура, аяты из корана про смерть, хадисы про ангела смерти, после смерти ислам, ислам смерть человека, жизнь смерть исламе, человек после смерти исламе, душа после смерти ислам, о смерти иисуса}}
|мета=}}


[[Категория:Смерть]]
[[Категория:Ölüm]]


[[ar:موت]]
[[ar:موت]]
[[az:]]
[[en:Death]]
[[en:Death]]
[[tr:]]
[[ru:Смерть]]
[[tr:Ölüm]]

Текущая версия от 16:56, 29 декабря 2017

Ölüm
ərabcə
موت
kateqoriya ölüm
Quranda 165 dəfə
əlavə baxın qətl, doğum

Ölüm (ər. الْمَوْتُ — əl-mavt‎‎) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır [67:2].Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.

Ölümə hazırlıq, müjdəçilər

Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir [2:180].]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir [5:106]. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ kəlamında da deyilir: «Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz»[1].

Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.[63:10]. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.[2]. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin ﷺ: kəlamını gətirirlər: «Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək»[3].

Gizli məfhumlar haqqında bilik

Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil [4], ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər[5][2]. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur[2]. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir [31:34]. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil [33:16], o, hər halda insanı haqlayacaq [6].

Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək[7].

Ölüm arzusu

Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər ﷺ bunları deməyə icazə vermişdir: «Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim»[3].

Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa icazə verilir. [3:143] Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı [39:30] Məhəmməd peyğəmbər ﷺ «həzləri dağıdan» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı[8].

Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə

Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır [32:11]. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur [79:1-2].

İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman [50:19], günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə ayrıldıqları anda eşidəcəklər [6:93].

Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır

Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır» [9]. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq [44:56].

Kiçik ölüm

Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar [39:42].

Qeydlər

Ədəbiyyat

İstifadə edilən ədəbiyyat
Əlavə ədəbiyyat

Məqalə haqqında məlumat

  • Müəllif: канд. полит. наук Эжиев, И. Б.; E-mail: feedback@quranacademy.org.
  • Biblioqrafik istinad: Ölüm [Elektron resurs] // QuranAcademy.org: Quran Akademiyası. 2016—2018 il.
  • URL: http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/Ölüm
  • İlk dərc edilməsi tarixi: 24 июня 2017 il.
Основной автор этой статьи — участник Иса. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу обсуждения статьи или на страницу обсуждения участника.

Ссылки: Цитаты / Просмотр (адм) / Википедия / Integrated EQ / Brill: 2-nd, THREE, EQ


Мета-теги:  / Google / Яндекс :