<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ru">
	<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa</id>
	<title>Əl-Əqsa - История изменений</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;action=history"/>
	<updated>2026-09-28T04:22:32Z</updated>
	<subtitle>История изменений этой страницы в вики</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.8</generator>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=373&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov: Ilham.zabirov переименовал страницу Аль-Акса в Əl-Əqsa</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=373&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-31T06:15:29Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Ilham.zabirov переименовал страницу &lt;a href=&quot;/w/%D0%90%D0%BB%D1%8C-%D0%90%D0%BA%D1%81%D0%B0&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;Аль-Акса&quot;&gt;Аль-Акса&lt;/a&gt; в &lt;a href=&quot;/w/%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&quot; title=&quot;Əl-Əqsa&quot;&gt;Əl-Əqsa&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ru&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Предыдущая версия&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Версия от 06:15, 31 января 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ru&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(нет различий)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=372&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov в 06:55, 24 января 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=372&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-24T06:55:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ru&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Предыдущая версия&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Версия от 06:55, 24 января 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Строка 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Строка 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;float:right; margin-left:2em; width: 260px;&amp;quot;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;float:right; margin-left:2em; width: 260px;&amp;quot;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|colspan=&quot;2&quot; |&amp;lt;center&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Акса&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|colspan=&quot;2&quot; |&amp;lt;center&amp;gt;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əqsa&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;[[Файл:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 2010-09-21 06-38-12.jpg|275px]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;[[Файл:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 2010-09-21 06-38-12.jpg|275px]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|{{s|&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;по-арабски&lt;/del&gt;&#039;&#039;}}||&amp;lt;center&amp;gt;الأقصى&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|{{s|&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ərabcə&lt;/ins&gt;&#039;&#039;}}||&amp;lt;center&amp;gt;الأقصى&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;категория&lt;/del&gt;&#039;&#039;||мечеть&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;kateqoriya&lt;/ins&gt;&#039;&#039;||мечеть&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;место&lt;/del&gt;&#039;&#039;||[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Иерусалим&lt;/del&gt;]], &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Палестина&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;yer&lt;/ins&gt;&#039;&#039;||[[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yerusalim&lt;/ins&gt;]], &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Fələstin&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|-&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;в Коране&lt;/del&gt;&#039;&#039;||{{s|1 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;раз&lt;/del&gt;: {{hqa|17|1}}.}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Quranda&lt;/ins&gt;&#039;&#039;||{{s|1 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;dəfə&lt;/ins&gt;: {{hqa|17|1}}.}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l97&quot;&gt;Строка 97:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Строка 97:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:Мечети]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:Мечети]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:Иерусалим]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:Иерусалим]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ru: Аль-Акса]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=371&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov в 06:42, 24 января 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=371&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-24T06:42:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ru&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Предыдущая версия&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Версия от 06:42, 24 января 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l59&quot;&gt;Строка 59:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Строка 59:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Əl-Əqsa Beytül-Müqəddəs ziyarətgahının cənub-qərb bucağında yerləşir. 1938—1942 illərdə aparılmış təmir zamanı məscidin tikintisi və bərpa edilməsi üzrə 5 böyük dövr aşkar edilmişdi. Beşinci dövr Məmlük sultanı İz əd-Din əl-Aybək Misri ilə bağlıdır ki, onun dövründə terrasın qərbi tağlı keçidləri və qərbi bayır araları tikilmişdilər. IV dövrdə məscid tampliyerlərlər tərəfindən tutulmuşdu ({{Из хиджры|492}}—{{Из хиджры|582}}). Tikintinin və ya bərpaetmənin birinci üç dövrü tarixi ədəbiyyatda xatırlanan əməvi xəlifələri Əbd əl-Məlik ({{Из хиджры|65}}—{{Из хиджры|86}}) və I əl-Validlə ({{Из хиджры|86}}—{{Из хиджры|96}}), həmçinin abbasi xəlifələri əl-Mənsur ({{Из хиджры|136}}—{{Из хиджры|158}}) və əl-Məhdi ilə ({{Из хиджры|158}}—{{Из хиджры|169}}) bağlıdır&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Əl-Əqsa Beytül-Müqəddəs ziyarətgahının cənub-qərb bucağında yerləşir. 1938—1942 illərdə aparılmış təmir zamanı məscidin tikintisi və bərpa edilməsi üzrə 5 böyük dövr aşkar edilmişdi. Beşinci dövr Məmlük sultanı İz əd-Din əl-Aybək Misri ilə bağlıdır ki, onun dövründə terrasın qərbi tağlı keçidləri və qərbi bayır araları tikilmişdilər. IV dövrdə məscid tampliyerlərlər tərəfindən tutulmuşdu ({{Из хиджры|492}}—{{Из хиджры|582}}). Tikintinin və ya bərpaetmənin birinci üç dövrü tarixi ədəbiyyatda xatırlanan əməvi xəlifələri Əbd əl-Məlik ({{Из хиджры|65}}—{{Из хиджры|86}}) və I əl-Validlə ({{Из хиджры|86}}—{{Из хиджры|96}}), həmçinin abbasi xəlifələri əl-Mənsur ({{Из хиджры|136}}—{{Из хиджры|158}}) və əl-Məhdi ilə ({{Из хиджры|158}}—{{Из хиджры|169}}) bağlıdır&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Аль-Мукаддаси, который видел аль-Аксу в &lt;/del&gt;{{Из хиджры|374}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Насир Хосров — в &lt;/del&gt;{{Из хиджры|439}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;и неизвестный автор книги &lt;/del&gt;XIV &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;века &#039;&#039;Мусир аль-гарам&#039;&#039;, цитируемой [[ас&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Суйути]] сообщают&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;что мечеть была построена ‘Абд аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Маликом&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Остатки аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Аксы были найдены в южной части мечети и в девятнадцати метрах от его нынешней северной стены&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Вторая аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Акса имела широкий центральный неф&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;купол перед михрабом и северную стену протяжённостью в девятнадцать метров, которая включала греческие настенные надписи&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В третьей аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Аксе нефы и проходы к северу от купола были снесены и установлены новые столбы&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Мукаддаси писал&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;что эти «отделанные под мрамор» колонны были специально подготовлены для мечети&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Они оставались на месте до ремонта 1938—1942 годов и были переданы в музей Благородного святилища&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;Мусир аль-гарам&#039;&#039;, написанная в Иерусалиме в &lt;/del&gt;{{Из хиджры|752}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;утверждает, что мечеть аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Акса была восстановлена ​​аль-Мансуром после [[землетрясение|землетрясения]] &lt;/del&gt;{{Из хиджры|130}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;года, и построена заново после второго землетрясения при аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Махди&lt;/del&gt;; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;это второе землетрясение не зарегистрировано в источниках и&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;как правило&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;считается упоминанием более раннего землетрясения&lt;/del&gt;&amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Из хиджры|374}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-cü ildə əl-Əqsanı görmüş əl-Muqəddəsi&lt;/ins&gt;, {{Из хиджры|439}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-də - Nəsir Xosrov və əs-Suyutinin sitat gətirdiyi &lt;/ins&gt;XIV &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;əsrə aid “Musir əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;qərəm” kitabının naməlum müəllifi bildirirlər ki&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;məscid Əbd əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Məlik tərəfindən tikilmişdi&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əqsanın qalıqları məscidin cənub hissəsində və onun indiki şimal divarından on doqquz metr aralıda tapılmışdı&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;İkinci əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əqsanın geniş mərkəzi nefi&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mihrabın qarşısında günbəzi və yunan divar yazılarını daxil edən on doqquz metr uzunluğunda şimal divarı mövcud idi&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Üçüncü əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əqsada günbəzdən şimala doğru neflər və keçidlər dağıdılmış və yeni sütunlar ucaldılmışdı&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Müqəddəsi yazırdı ki&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bu &quot;mərmərsayağı düzəldilmiş&quot; sütunlar xüsusilə məscid üçün hazırlanmışdı&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Onlar 1938-1942 il təmirinə qədər yerində qalmış və Beytül-Müqəddəs ziyarətgahının muzeyinə verilmişdi&lt;/ins&gt;. {{Из хиджры|752}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-ci ildə Yerusəlimdə yazılmış “Musir əl-qərəm” bildirir ki&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əqsa məscidi &lt;/ins&gt;{{Из хиджры|130}} &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;il zəlzələsindən sonra əl-Mənsur tərəfindən bərpa edilmiş və əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Məhdinin dövründə ikinci zəlzələdən sonra yenidən tikilmişdi&lt;/ins&gt;; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bu ikinci zəlzələ mənbələrdə qeydə alınmışdır və&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;bir qayda olaraq&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;daha erkən zəlzələnin qeydi hesab edilir. &lt;/ins&gt;&amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Самые подробные мусульманские источники, в которых упоминаются описания мечети принадлежат аль-Мукаддаси, Насиру Хосрову и автору &amp;#039;&amp;#039;Мусир аль-гарам&amp;#039;&amp;#039; воспроизведенного ас-Суйути, но они иногда противоречат друг другу. Греческие папирусы {{Из хиджры|90}}—{{Из хиджры|96}} годов, найденные в египетском селении Афродито упоминают рабочих и материалы, которые использовались для строительства мечети и дворца в Иерусалиме, но они не сообщают о какой именно мечети идёт речь&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;. Одним важным источником является труд местного летописца Муджир ад-дин аль-‘Уляйми, написанный примерно в {{изхи|901|1496}} году, чьё описание соответствует сегодняшней аль-Аксе. В качестве интересного можно отметить, что он использует для здания мечети термин &amp;#039;&amp;#039;джами‘&amp;#039;&amp;#039;, тем самым тонко выделяя это сооружение из более широкого понятия &amp;#039;&amp;#039;масджид&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Самые подробные мусульманские источники, в которых упоминаются описания мечети принадлежат аль-Мукаддаси, Насиру Хосрову и автору &amp;#039;&amp;#039;Мусир аль-гарам&amp;#039;&amp;#039; воспроизведенного ас-Суйути, но они иногда противоречат друг другу. Греческие папирусы {{Из хиджры|90}}—{{Из хиджры|96}} годов, найденные в египетском селении Афродито упоминают рабочих и материалы, которые использовались для строительства мечети и дворца в Иерусалиме, но они не сообщают о какой именно мечети идёт речь&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;. Одним важным источником является труд местного летописца Муджир ад-дин аль-‘Уляйми, написанный примерно в {{изхи|901|1496}} году, чьё описание соответствует сегодняшней аль-Аксе. В качестве интересного можно отметить, что он использует для здания мечети термин &amp;#039;&amp;#039;джами‘&amp;#039;&amp;#039;, тем самым тонко выделяя это сооружение из более широкого понятия &amp;#039;&amp;#039;масджид&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;По данным Кресуэлла (&#039;&#039;Creswell&#039;&#039;)&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Валид I построил первую аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Акса&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Махди — вторую, после землетрясения &lt;/del&gt;{{Из хиджры|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;424&lt;/del&gt;}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;года, а фатимидский халиф аз-Захир построил третью аль-Аксу. Он считал, что папирусы из Афродито подтвердили, что аль-Валид I был инициатором строительства мечети. Штерн (&#039;&#039;Stern&#039;&#039;) полагал, что первая и вторая аль-Аксы были реконструированы при Омейядах, а третья — при ‘Аббасидах. Кроме того, он считал, что фатимидская мозаика на куполе были добавлена после того, как мечеть была перестроена Омейядами. Оценивая литературные и археологические данные, Хамильтон (&#039;&#039;Hamilton&#039;&#039;) приписал первую аль-Аксу ‘Абд аль-Малику, вторую — аль-Валиду I, третью — аль-Мансуру и аль-Махди после землетрясения &lt;/del&gt;{{Из хиджры|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;130&lt;/del&gt;}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;года&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Он предположил, что вторая аль-Акса была значительно расширена, так как оригинальное здание было слишком мало&lt;/del&gt;&amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Грабар (Grabar) уделял большое внимание строительству и материалам, отмечая, что некоторые строительные материалы были привезены из соседних регионов. Украшения, отделка и резьба по дереву, а также окна в верхней галерее отражают различные периоды, в течение которых архитекторы и ремесленники способствовали приукрашиванию мечети&lt;/del&gt;{{&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sfn&lt;/del&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;U. Kupferschmidt&lt;/del&gt;|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2009&lt;/del&gt;}}.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Məscidin təsvirləri qeyd edilən ən ətraflı müsəlman mənbələri əl-Müqəddəsiyə&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Nəsir Xosrova və as&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Suyuti tərəfindən bərpa edilmiş “Musir əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;qərəm”in müəllifinə məxsusdur&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ancaq onlar bəzən bir&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;birinə zidd olur. Afrodito adlı misir kəndində tapılmış və &lt;/ins&gt;{{Из хиджры|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;90&lt;/ins&gt;}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;—&lt;/ins&gt;{{Из хиджры|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;96&lt;/ins&gt;}} &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;illərə aid olan yunan papiruslarda Yerusəlimdə məscidin və sarayın tikintisinə cəlb olunmuş fəhlələr və materiallar xatırlanır, lakin onlar söhbətin məhz hansı məscid barədə getdiyini bildirmir&lt;/ins&gt;. &amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Təxminən &lt;/ins&gt;{{&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;изхи&lt;/ins&gt;|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;901&lt;/ins&gt;|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1496&lt;/ins&gt;}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-cı ildə yerli salnaməçi Mücir əd-din əl-&#039;Üləymi tərəfindən yazılmış əsər daha bir əhəmiyyətli mənbədir ki, burada verilmiş təsvir bugünkü əl-Əqsaya uyğundur. Maraqlı fakt kimi qeyd etmək olar ki, o, məscidin binasını nəzərdə tutaraq “cami” terminini istifadə edir və bununla da incə tərzdə bu tikilini daha geniş “məscid” anlamından ayırmış olur&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В сохранившейся мозаике у основания купола имеется запись о ремонте аз&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Захира в &lt;/del&gt;{{Из хиджры|426}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году и первый айат суры &#039;&#039;аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Исра&#039;&#039; сразу же после [[басмала|басмалы]] &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;Бисми Лляхи р&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Рахмани р&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Рахим&#039;&#039;&lt;/del&gt;). &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Вторая надпись аз&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Захира на куполе ныне утеряна&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;но, по сообщению ‘Али аль&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Харави&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;в &lt;/del&gt;{{Из хиджры|569}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году она также содержала айат &lt;/del&gt;17:1 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;сразу после басмалы&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Надпись части айата &lt;/del&gt;17:1 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;на стене к востоку от михраба появилась после &lt;/del&gt;{{Из хиджры|583}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;года&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;а надпись айатов {{hqa|17|1|6|name=&lt;/del&gt;17:1-6&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;}}, который находится в восточной части трансепта (поперечного нефа) датируется &lt;/del&gt;{{Из хиджры|732}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;годом&lt;/del&gt;&amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Kresuellin (Creswell) verdiyi məlumata görə, I əl-Valid birinci əl-Əqsanı, əl-Məhdi {{Из хиджры|424}}-cü il zəlzələsindən sonra ikincisini, fatimi xəlifəsi əz-Zahir isə üçüncü əl-Əqsanı tikdi. O hesab edirdi ki, Afroditodakı papiruslar məscidin tikilməsinin təşəbbüskarı I əl-Valid olduğunu təsdiq etmişdir. Ştern (Stern) güman edirdi ki, birinci və ikinci əl-Əqsalar Əməvilərin, üçüncüsü isə Abbasilərin dövründə bərpa edilmişdi. Bundan başqa, o hesab edirdi ki, günbəzin üzərindəki fatimi mozaikası məscid Əməvilər tərəfindən yenidən tikildikdən sonra əlavə edilmişdi. Ədəbi və arxeoloji məlumatları qiymətləndirərək, Hamilton (Hamilton) birinci əl-Əqsanı Əbd əl-Malikə, ikincisini — I əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Validə, üçüncüsünü — {{Из хиджры|130}} il zəlzələsindən sonra əl-Mənsura və əl-Məhdiyə aid etmişdir. O fərz etmişdir ki, ikinci əl-Əqsa əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilmişdi, çünki binanın əsli həddən artıq kiçik idi. &amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt; Qrabar (Grabar) daha çox tikintiyə və materiallara diqqət ayırırdı və qeyd edirdi ki, bəzi tikinti materialları qonşu regionlardan gətirilmişdi. Bəzəklər, işləmələr və ağac oyması, həmçinin yuxarı qalereyadakı pəncərələr memar və sənətkarların məscidin bəzədilməsində səy göstərdikləri müxtəlif dövrləri əks etdirir. {{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Günbəzin bünövrəsi tərəfində qalmış mozaikada &lt;/ins&gt;{{Из хиджры|426}}-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ci ildə əz-Zahirin təşkil etdiyi təmir haqqında yazı və dərhal bismillahdan &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Bismillahir&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Rəhmanir&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Rəhim&lt;/ins&gt;) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sonra əl-İsra surəsinin birinci ayəsi mövcuddur&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Əz&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Zahirin günbəzdəki ikinci yazısı hal-hazırda itirilmişdir&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ancaq Əli əl&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Həravinin verdiyi məlumata görə&lt;/ins&gt;, {{Из хиджры|569}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-cü ildə dərhal bismillahdan sonra bu yazıya həmçinin &lt;/ins&gt;17:1 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ayəsi daxil idi&lt;/ins&gt;. 17:1 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ayəsinin bir hissəsinin yazısı mihrabdan şərqə doğru divarda &lt;/ins&gt;{{Из хиджры|583}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-ci ildən sonra peyda olmuşdu&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;transeptin (köndələn nefin) şərq hissəsində yerləşən &lt;/ins&gt;17:1-6 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ayələrinin yazısı isə &lt;/ins&gt;{{Из хиджры|732}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-ci il tarixinə aiddir. &lt;/ins&gt;&amp;lt;ref name=&quot;Johnson&quot; /&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Литература}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{Литература}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=370&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov в 06:26, 24 января 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=370&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-24T06:26:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;amp;diff=370&amp;amp;oldid=369&quot;&gt;Внесённые изменения&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=369&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov в 06:17, 24 января 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=369&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-24T06:17:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;a href=&quot;https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;amp;diff=369&amp;amp;oldid=368&quot;&gt;Внесённые изменения&lt;/a&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=368&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov в 05:48, 23 января 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=368&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-23T05:48:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ru&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Предыдущая версия&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Версия от 05:48, 23 января 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;Строка 17:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Строка 17:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{ЦК|Dəlillərimizdən bəzisini ona (Peyğəmbərə) göstərmək üçün Öz qulunu gecə vaxtı Məscidulharamdan ətrafına xeyir-bərəkət verdiyimiz Məsciduləqsaya aparan (Allah) pak və müqəddəsdir. Həqiqətən, O, Eşidəndir, Görəndir.|17|1}}{{Превью}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{ЦК|Dəlillərimizdən bəzisini ona (Peyğəmbərə) göstərmək üçün Öz qulunu gecə vaxtı Məscidulharamdan ətrafına xeyir-bərəkət verdiyimiz Məsciduləqsaya aparan (Allah) pak və müqəddəsdir. Həqiqətən, O, Eşidəndir, Görəndir.|17|1}}{{Превью}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Quranda ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Ərəb sözü “əqsa” “qasi” sifətinin üstün formasıdır, &quot;uzaq&quot; və ya &quot;ən uzaq&quot; deməkdir və &quot;ən uzaqdakı&quot; kimi tərcümə olunur. &quot;Ən uzaq məscid&quot; termininin ilkin mənası davamlı elmi müzakirələrin predmetidir. Məhəmməd Peyğəmbərin {{сас}} dövründə Məkkədə müqəddəs məscid (əl-Məscid əl-Xərəm) adlanırdı, halbuki &quot;ən uzaq dua yeri&quot; səmada, Yerusəlimdə və ya Məkkənin yaxınlığındakı yerdə ola bilərdi. Yalnız daha sonrakı zamanlarda əl-Əqsa Yerusəlim məscidinin xüsusii adına çevrildi. Siyasi nəzərdən çıxış edərək Əməvilər ({{изхи|41|661}}— {{изхи|132|750}}) Məkkə və Mədinə ilə müqayisədə daha çox Yerusəlimin əhəmiyyətini vurğulayırdı, amma sonralar bu mübahisə mənasını itirdi. Bununla belə Yerusəlim və əl-Əqsa müsəlmanların (əl-qibləteyn ülyası) ilk dua istiqaməti və müqəddəsliyə görə İslamda üçüncü yer (səlis əl-hərəmeyn) kimi öz dini əhəmiyyətini qoruyub saxlamışdır. Ət-Təbaridən (vəf. {{изхи|310|922}}) başlayaraq bütün nüfuzlu Quran şərhçiləri nəticədə əl-Əqsanı Yerusəlimdə yerləşdirirdilər {{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В Коране &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Tarix &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Арабское слово &#039;&#039;ак̣с̣а&#039;&#039; является превосходной формой прилагательного &#039;&#039;к̣ас̣ӣ&#039;&#039;, что означает «далёкий» или «дальний», и переводится как «самая отдалённая». Первоначальное значение термина «самая дальняя мечеть» является предметом продолжающихся научных дискуссий. Во времена [[пророк]]а [[Мухаммад]]а {{сас}} «заповедным местом молитвы» (&#039;&#039;аль-Масджид аль-Харам&#039;&#039;) называлась священная мечеть в Мекке, в то время как «самое дальнее место молитвы» могло быть на [[небеса]]х, в Иерусалиме или в местности близ Мекки. Только в более позднее время аль-Акса стала собственным именем иерусалимской мечети. По политическим соображениям Омейяды ({{изхи|41|661}}—{{изхи|132|750}}) подчеркивали значимость Иерусалима, в сравнении с Меккой и Мединой, но эта полемика позже потеряла значение. Тем не менее Иерусалим и аль-Акса сохранили свое религиозное значение как первое направление молитвы мусульман (&#039;&#039;уля аль-киблятайн&#039;&#039;) и третье по [[святое место|святости место]] в [[ислам]]е (&#039;&#039;салис аль-харамайн&#039;&#039;). Все авторитетные комментаторы Корана начиная с [[ат-Табари]] (ум. {{изхи|310|922}}) впоследствии располагали аль-Аксу в Иерусалиме{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== История ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;İsa Peyğəmbərin &lt;/ins&gt;{{ас}} &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;anadan olmasından on əsr əvvəl Allahın hökmü ilə Davud Peyğəmbər &lt;/ins&gt;{{ас}} &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tərəfindən Yerusəlim şəhəri seçilmişdi&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Davudun oğulu Suleyman Peyğəmbər &lt;/ins&gt;{{ас}} &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Allahın ona nazil etdiyi vəhyə əsasən Yerusəlimdə məbəd tikdi&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Miladdan əvvəl &lt;/ins&gt;586&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-cı ildə Yerusəlim məbədi bəbilistanlılar tərəfindən dağıdıldı&lt;/ins&gt;. 516&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-cı ildə Məbəd bərpa edildi və orada yenidən Allaha ibadət etməyə başladılar&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Yeni eranın &lt;/ins&gt;70&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;-ci ilində Məbəd yenidən dağıdıldı&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ancaq bu dəfə romalılar tərəfindən &lt;/ins&gt;{{Ссылка|автор=Сиддик М.|url=http://islam.com.ua/islam-in-my-life/1220-all-category/fatvy/islamskie-nauki-i-pervoistochniki/ghizny-prorokov-islama-i-ih-spodvighnikov/10289-mechety-aly-aksa|title=Кто построил мечеть Аль-Акса?|site=Islam.com.ua|info=Ислам для всех|дата=22.11.2016|name=&quot;Сиддик&quot;}}&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;За десять веков до рождения [[пророк]]а [[‘Иса|‘Исы]] (Иисус) &lt;/del&gt;{{ас}}&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, пророк [[Давуд]]ом (Давид) &lt;/del&gt;{{ас}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;по [[веление Бога|велению]] [[Аллах]]а выбрал город Иерусалим&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Сын Давуда {{ас}}, пророк [[Сулейман]] (Соломон) &lt;/del&gt;{{ас}} &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;построил [[храм]] в Иерусалиме согласно [[откровение|откровению]], ниспосланному ему Аллахом&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В &lt;/del&gt;586 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году до рождества Христова Иерусалимский храм была разрушен вавилонянами&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В &lt;/del&gt;516 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году Храм был восстановлен, и в нём снова стали поклоняться Аллаху&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;В &lt;/del&gt;70 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;году новой эры Храм снова был разрушена&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;но на этот раз [[римляне|римлянами]]&lt;/del&gt;{{Ссылка|автор=Сиддик М.|url=http://islam.com.ua/islam-in-my-life/1220-all-category/fatvy/islamskie-nauki-i-pervoistochniki/ghizny-prorokov-islama-i-ih-spodvighnikov/10289-mechety-aly-aksa|title=Кто построил мечеть Аль-Акса?|site=Islam.com.ua|info=Ислам для всех|дата=22.11.2016|name=&quot;Сиддик&quot;}}.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Təxminən 619-cu ildə Məhəmməd Peyğəmbər {{сас}} Yerusəlimə köçürüldü (isra) və oradan o, səmaya ucaldıldı (mirac). {{hqa-line|17|1}} Məkkədə olarkən, həmçinin Mədinəyə köçdükdən sonra 17 ay ərzində Məhəmməd Peyğəmbər {{сас}} və onun sahabələri əl-Əqsa məscidinə tərəf namaz gılırdılar ki, bundan sonra namazın istiqamətinin dəyişməsi (qiblə) baş verdi. Müsəlmanlar indiyədək Məkkədəki Kəəbəyə tərəf namazlarını gılırlar (Səudiyyə Ərəbistanı) &amp;lt;ref name=&quot;Сиддик&quot; /&amp;gt;&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Приблизительно в 619 году пророк Мухаммад {{сас}} был перенесён (&#039;&#039;[[исра]]&#039;&#039;) в Иерусалим, а оттуда он [[вознесение|вознесён]] на небеса (&#039;&#039;[[мирадж]]&#039;&#039;) {{hqa-line|17|1}}. Находясь в Мекке, а также в течение 17 месяцев после [[переселение|переселения]] в Медину, пророк Мухаммад {{сас}} и его сподвижники [[молитва|молились]] в сторону мечети аль-Акса, после чего произошла смена направления молитвы (&#039;&#039;[[кибля]]&#039;&#039;). Мусульмане и поныне молятся в направлении Ка‘бы в Мекке ([[Саудовская Аравия]])&amp;lt;ref name=&quot;Сиддик&quot; /&amp;gt;.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;В 636 году мусульмане во главе с Праведным халифом ‘Умаром {{ра}} захватили Иерусалим. ‘Умар {{ра}} совершил молитву в том месте, в котором молился Посланник Аллаха {{сас}} во время своего ночного путешествия в Иерусалим. Он согласовал с [[христиане|христианами]] строительство мечети, и решено было построить её перед скалой. Мусор и камни, которые находились на месте будущей мечети халиф ‘Умар {{ра}} переносил в своей одежде{{sfn|‘А. М. ас-Салляби|2011|с=438}}. Мусульмане довольно быстро очистили место для будущей мечети, после чего ‘Умар {{ра}} велел начать строительство мечети, которая ныне называется мечетью аль-Акса.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;В 636 году мусульмане во главе с Праведным халифом ‘Умаром {{ра}} захватили Иерусалим. ‘Умар {{ра}} совершил молитву в том месте, в котором молился Посланник Аллаха {{сас}} во время своего ночного путешествия в Иерусалим. Он согласовал с [[христиане|христианами]] строительство мечети, и решено было построить её перед скалой. Мусор и камни, которые находились на месте будущей мечети халиф ‘Умар {{ра}} переносил в своей одежде{{sfn|‘А. М. ас-Салляби|2011|с=438}}. Мусульмане довольно быстро очистили место для будущей мечети, после чего ‘Умар {{ра}} велел начать строительство мечети, которая ныне называется мечетью аль-Акса.   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=367&amp;oldid=prev</id>
		<title>Ilham.zabirov: Новая страница: «{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right; margin-left:2em; width: 260px;&quot; |colspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;&#039;&#039;&#039;аль-Акса&#039;&#039;&#039;&lt;/center&gt; |- |colspan=&quot;2&quot; |&lt;center&gt;Файл:…»</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://az.holyquran.wiki/index.php?title=%C6%8Fl-%C6%8Fqsa&amp;diff=367&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-01-23T05:33:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Новая страница: «{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;float:right; margin-left:2em; width: 260px;&amp;quot; |colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;аль-Акса&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/center&amp;gt; |- |colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;Файл:…»&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Новая страница&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;float:right; margin-left:2em; width: 260px;&amp;quot;&lt;br /&gt;
|colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;аль-Акса&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |&amp;lt;center&amp;gt;[[Файл:Jerusalem Al-Aqsa Mosque BW 2010-09-21 06-38-12.jpg|275px]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|{{s|&amp;#039;&amp;#039;по-арабски&amp;#039;&amp;#039;}}||&amp;lt;center&amp;gt;الأقصى&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;категория&amp;#039;&amp;#039;||мечеть&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;место&amp;#039;&amp;#039;||[[Иерусалим]], Палестина&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&amp;#039;&amp;#039;в Коране&amp;#039;&amp;#039;||{{s|1 раз: {{hqa|17|1}}.}}&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
əl-Əqsa ({{lang-ar|الأقصى||əl-Əqsa}} — Yerusəlimdə (ər. Qüds) &amp;quot;Beytül-Müqəddəs&amp;quot; (əl-Hərəm əş-Şərif) ziyarətgahının cənub-qərb bucağında yerləşən məsciddir. Məkkədə Hörmətli məsciddən (Məscid əl-Hərəm) və Mədinədə Peyğəmbər Məscidindən (Məscid ən-Nəbəvi) sonra İslamın üçüncü ziyarətgahıdır. Əl-İsra (&amp;quot;Gecə səyahəti&amp;quot;) surəsinin birinci ayəsində qeyd olunan &amp;quot; ən uzaq dua yeri&amp;quot; (əl-məscid əl-əqsa) əl-Əqsa məscidi kimi tanınır: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{ЦК|Dəlillərimizdən bəzisini ona (Peyğəmbərə) göstərmək üçün Öz qulunu gecə vaxtı Məscidulharamdan ətrafına xeyir-bərəkət verdiyimiz Məsciduləqsaya aparan (Allah) pak və müqəddəsdir. Həqiqətən, O, Eşidəndir, Görəndir.|17|1}}{{Превью}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== В Коране ==&lt;br /&gt;
Арабское слово &amp;#039;&amp;#039;ак̣с̣а&amp;#039;&amp;#039; является превосходной формой прилагательного &amp;#039;&amp;#039;к̣ас̣ӣ&amp;#039;&amp;#039;, что означает «далёкий» или «дальний», и переводится как «самая отдалённая». Первоначальное значение термина «самая дальняя мечеть» является предметом продолжающихся научных дискуссий. Во времена [[пророк]]а [[Мухаммад]]а {{сас}} «заповедным местом молитвы» (&amp;#039;&amp;#039;аль-Масджид аль-Харам&amp;#039;&amp;#039;) называлась священная мечеть в Мекке, в то время как «самое дальнее место молитвы» могло быть на [[небеса]]х, в Иерусалиме или в местности близ Мекки. Только в более позднее время аль-Акса стала собственным именем иерусалимской мечети. По политическим соображениям Омейяды ({{изхи|41|661}}—{{изхи|132|750}}) подчеркивали значимость Иерусалима, в сравнении с Меккой и Мединой, но эта полемика позже потеряла значение. Тем не менее Иерусалим и аль-Акса сохранили свое религиозное значение как первое направление молитвы мусульман (&amp;#039;&amp;#039;уля аль-киблятайн&amp;#039;&amp;#039;) и третье по [[святое место|святости место]] в [[ислам]]е (&amp;#039;&amp;#039;салис аль-харамайн&amp;#039;&amp;#039;). Все авторитетные комментаторы Корана начиная с [[ат-Табари]] (ум. {{изхи|310|922}}) впоследствии располагали аль-Аксу в Иерусалиме{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== История ==&lt;br /&gt;
За десять веков до рождения [[пророк]]а [[‘Иса|‘Исы]] (Иисус) {{ас}}, пророк [[Давуд]]ом (Давид) {{ас}} по [[веление Бога|велению]] [[Аллах]]а выбрал город Иерусалим. Сын Давуда {{ас}}, пророк [[Сулейман]] (Соломон) {{ас}} построил [[храм]] в Иерусалиме согласно [[откровение|откровению]], ниспосланному ему Аллахом. В 586 году до рождества Христова Иерусалимский храм была разрушен вавилонянами. В 516 году Храм был восстановлен, и в нём снова стали поклоняться Аллаху. В 70 году новой эры Храм снова был разрушена, но на этот раз [[римляне|римлянами]]{{Ссылка|автор=Сиддик М.|url=http://islam.com.ua/islam-in-my-life/1220-all-category/fatvy/islamskie-nauki-i-pervoistochniki/ghizny-prorokov-islama-i-ih-spodvighnikov/10289-mechety-aly-aksa|title=Кто построил мечеть Аль-Акса?|site=Islam.com.ua|info=Ислам для всех|дата=22.11.2016|name=&amp;quot;Сиддик&amp;quot;}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Приблизительно в 619 году пророк Мухаммад {{сас}} был перенесён (&amp;#039;&amp;#039;[[исра]]&amp;#039;&amp;#039;) в Иерусалим, а оттуда он [[вознесение|вознесён]] на небеса (&amp;#039;&amp;#039;[[мирадж]]&amp;#039;&amp;#039;) {{hqa-line|17|1}}. Находясь в Мекке, а также в течение 17 месяцев после [[переселение|переселения]] в Медину, пророк Мухаммад {{сас}} и его сподвижники [[молитва|молились]] в сторону мечети аль-Акса, после чего произошла смена направления молитвы (&amp;#039;&amp;#039;[[кибля]]&amp;#039;&amp;#039;). Мусульмане и поныне молятся в направлении Ка‘бы в Мекке ([[Саудовская Аравия]])&amp;lt;ref name=&amp;quot;Сиддик&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
В 636 году мусульмане во главе с Праведным халифом ‘Умаром {{ра}} захватили Иерусалим. ‘Умар {{ра}} совершил молитву в том месте, в котором молился Посланник Аллаха {{сас}} во время своего ночного путешествия в Иерусалим. Он согласовал с [[христиане|христианами]] строительство мечети, и решено было построить её перед скалой. Мусор и камни, которые находились на месте будущей мечети халиф ‘Умар {{ра}} переносил в своей одежде{{sfn|‘А. М. ас-Салляби|2011|с=438}}. Мусульмане довольно быстро очистили место для будущей мечети, после чего ‘Умар {{ра}} велел начать строительство мечети, которая ныне называется мечетью аль-Акса.  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Остаётся неизученным вопрос о персонале мечети (имамов, хатибов и учителей) и поддержке благотворительных фондов (&amp;#039;&amp;#039;вакф&amp;#039;&amp;#039;). Осоманский путешественник Эвлия Челеби, посетивший Иерусалим в {{изхи|1058|1648}}—{{изхи|1060|1650}} годах, сообщает о восьмистах «слугах», включая имамов и проповедников, принадлежащих к четырём мазхабам, чтецов Корана, муэдзинов, попечителями которых османские султаны. Однако, трудно сказать, сколько из них имели отношение к мечети аль-Акса. Местный летописец XVIII века аль-Кудси также идентифицирует несколько должностей, связанных с аль-Аксой{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
С переходом Палестины от Османской империи к британскому правлению после Первой мировой войны и создания Еврейского Национального Дома в Палестине, (третий) Палестинский национальный конгресс 1920 года принял в качестве одного из своих лозунгов «Защитить мечеть аль-Акса». В соответствии с Британским мандатом Верховный мусульманский совет и его президент аль-Хаджж Амин аль-Хусайни ещё больше укрепили статус Иерусалима и аль-Аксы. Совет осуществлял надзор за реставрациями, главным образом Купол Скалы, финансируемых за счет средств, полученных из других арабских и мусульманских стран. Рядом с мечетью был построен Исламский музей, в котором размещены артефакты из более ранних реставраций, а рядом была построена библиотека аль-Аксы. После беспорядков 1929 года и назначения в 1930 году Международной комиссии по стене плача, в 1931 году в Иерусалиме состоялся Общий мусульманский конгресс, который принял решение использовать оставшиеся средства, которые были собраны для реставраций, для создания университета аль-Акса, но этот проект не осуществился{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Иорданские правители проявили особый интерес к Харам аш-Шарифу, начиная с вклада в реставрации 1920—1921 годов. С 1948 по 1967 год Иордания приняла законы и учредила специальный комитет для надзора за реконструкцией аль-Аксы. Король ‘Абдуллах, который правил под британским мандатом и являлся королем после обретения независимости Иорданией 1946 году. Он был убит 20 июля 1951 года во время восхождения по ступеням аль-Аксы в полдень пятницы. Это событие, возможно, сыграло роль в особых отношениях, что его внук король Хусейна ибн Таляля (1952—1999) к мечети. Особая связь с храмом, среди прочего, также символизируется названием официального журнала Иорданской армии, который называется аль-Акса. Египет и Саудовская Аравия часто подчеркивали свою преданность аль-Аксе через пожертвования{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
После войны 1967 года, когда над Восточным Иерусалимом было установлено израильское правление, в мусульманском мире усилились опасения за безопасность Аль-Аксы. 21 августа 1969 года христианский фанатик-фундаменталист из Австралии по имени Денис Майкл Рохан ({{вп|язык=en|Denis Michael Rohan}}) поджёг мечеть аль-Аксу, причинив значительный ущерб зданию, а также его интерьеру и отделке. Огнём был уничтожен уникальный деревянный минбар, который, как сообщается, был сооружён в {{вп|Алеппо}} (Халяб) по приказу {{вп|Салах ад-Дин|Салях ад-дина аль-Аййуби}} (ум. {{изхи|589|1193}}). Это событие привело к международному протесту, в том числе осуждению, принятому Организацией Объединенных Наций, усилив мусульманские опасения в том, что третья святыня ислама находится под угрозой. Из этой озабоченности в 1969 году в Рабате была основана Организация Исламская конференция, ныне Организация исламского сотрудничества. В последующие десятилетия был восстановлен ущерб, нанесенный деревянным изделиям, росписям и высоким мозаичным окнам. Деревянный внутренний купол мечети был тщательно реконструирован, а внешняя сторона купола была покрыт серебристым алюминием, заменив ребристую свинцовую обшивку, которая раньше покрывала её. Эта реставрация была профинансирована в основном Иорданией, которая продолжала нести особую ответственность за это место. Фактическая защита и большая часть содержания были выполнены местной администрацией вакфа, что отражает слабый де-факто симбиоз между Израилем и Иорданией, а с 1993 года и Палестинской администрацией{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Мечеть аль-Акса и площадка перед ней видели ряд инцидентов, включая стрельбу в апреле 1981 года, совершенную Аланом Гудманом (Alan Goodman), гражданином Израиля, родившимся в Соединенных Штатах. Это событие вызвало бунт, в результате которого погибло четверо и ранено одиннадцать человек. Изредка происходили мусульманские демонстрации и столкновения с израильской армией. Маленькие еврейские группы иногда предъявляют претензии на владение этим районом как местом иудейского храма. Они стремятся добиться права на молитву на территории аль-Харам аш-Шариф, а затем и восстановления Иерусалимского храма. Эти группы периодически проводили провокационные посещения того, что они называют Храмовой горой. Израильские раскопки вокруг стен и в соседних древних подземных туннелях в равной степени вызвали мусульманский гнев{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
С конца 1990-х годов поднимающееся исламское движение палестинских арабов в Израиле неоднократно заявляло, что «аль-Акса находится в опасности» и проведило массовые демонстрации для пропаганды этих взглядов. Это движение впоследствии организовало кампанию по восстановлению нижних помещений аль-Аксы, которые на арабском языке иногда называют «старой аль-Аксой», обычно называемое &amp;#039;&amp;#039;аль-мусалля аль-Марвани&amp;#039;&amp;#039;, то есть местом молитв, связанного с Марваном ибн аль-Валидом (прав. {{изхи|64|683}}—{{изхи|65|685}}) или «Конюшнями Соломона» в переводе с иврита. Мусульманские строительные работы привели к спорному визиту премьер-министра Израиля Ариэля Шарона 28 сентября 2000 года, что вызвало вторую интифаду. С мечетью аль-Акса также связан термин «бригада мучеников аль-Аксы» и др.{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}} Власти Израиля время от времени устанавливают ограничения в доступе к мечети аль-Акса. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Аль-Акса в коллективной памяти и политическом дискурсе ==&lt;br /&gt;
Ссылка на аль-Аксу в визуальных представлениях часто смешивается с визуально более эффектным Куполом скалы, который часто служит символом мечети, как видно из почтовых марок, плакатов, граффити и настенных росписей, а также логотипов организаций, средств массовой информации и коммерческих предприятий. Широкое использование этого визуального референта появляется в Палестине и во всём мусульманском мире в целом. Аль-Акса стала особым национальным символом Палестины, имеющим эмоциональное значение для всех палестинцев, как христиан, так и мусульман. Между тем, ссылка на еврейскую историю места, упомянутую в средневековой литературе, исчезла из современных арабских описаний этого места или вообще отрицается{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Современная палестинская коллективная память, касающаяся аль-Аксы и ссылки на её историю, а также полемика, направленная против сионизма и государства Израиль, часто отражают страх потерять аль-Аксу. Этот страх можно увидеть и в палестинской литературе (например, в поэзии ‘Абд ар-Рахима Мамуда), в международных исламских документах и на многочисленных веб-сайтах. Тем не менее, многочисленные культовые сооружения, религиозные и культурные ассоциации (в том числе женские), медиа-организации и даже коммерческие предприятия имеют название аль-Акса, подтверждая свое место в народном сознании{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Строительство и реконструкция ==&lt;br /&gt;
До смерти Пророка {{сас}} на месте &amp;#039;&amp;#039;аль-Харам аш-Шариф&amp;#039;&amp;#039; не было мечети. Участки вокруг Храмовой горы использовались местными жителями в качестве мусорной свалки. После того, как халиф [[‘Умар]] {{ра}} принял капитуляцию Иерусалима в {{Из хиджры|17}} году началась уборка мусора и строительство мечети. Во времена правления халифа Муавийи I {{ра}} ({{Из хиджры|41}}—{{Из хиджры|60}}), галльский паломник Аркульф увидел маленький молельный дом «[[арабы|сарацин]]» в восточной части, на том месте где, по его мнению, находились остатки иудейского Храма. Эта мечеть была приписана ‘Умару {{ра}}{{sfn|N. Johnson|2001|name=&amp;quot;Johnson&amp;quot;}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Аль-Акса находится в юго-западном углу Благородного святилища. Во время ремонта 1938—1942 годов было выявлено 5 крупных периодов строительства и реконструкции мечети. Пятый период связан с мамлюкским султаном ‘Из ад-дином аль-Айбаком Мисри, при котором были построены западные сводчатые проходы и внешние западные пролёты террасы. В IV период мечеть была занята тамплиерами ({{Из хиджры|492}}—{{Из хиджры|582}}). Первые три периода строительства или восстановления связаны с упоминаемыми в исторической литературе омеяйдскими халифами ‘Абд аль-Маликом ({{Из хиджры|65}}—{{Из хиджры|86}}) и аль-Валидом I ({{Из хиджры|86}}—{{Из хиджры|96}}), а также ‘аббасидскими халифами аль-Мансуром ({{Из хиджры|136}}—{{Из хиджры|158}}) и аль-Махди ({{Из хиджры|158}}—{{Из хиджры|169}})&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Аль-Мукаддаси, который видел аль-Аксу в {{Из хиджры|374}} году, Насир Хосров — в {{Из хиджры|439}} и неизвестный автор книги XIV века &amp;#039;&amp;#039;Мусир аль-гарам&amp;#039;&amp;#039;, цитируемой [[ас-Суйути]] сообщают, что мечеть была построена ‘Абд аль-Маликом. Остатки аль-Аксы были найдены в южной части мечети и в девятнадцати метрах от его нынешней северной стены. Вторая аль-Акса имела широкий центральный неф, купол перед михрабом и северную стену протяжённостью в девятнадцать метров, которая включала греческие настенные надписи. В третьей аль-Аксе нефы и проходы к северу от купола были снесены и установлены новые столбы. Аль-Мукаддаси писал, что эти «отделанные под мрамор» колонны были специально подготовлены для мечети. Они оставались на месте до ремонта 1938—1942 годов и были переданы в музей Благородного святилища. &amp;#039;&amp;#039;Мусир аль-гарам&amp;#039;&amp;#039;, написанная в Иерусалиме в {{Из хиджры|752}} году, утверждает, что мечеть аль-Акса была восстановлена ​​аль-Мансуром после [[землетрясение|землетрясения]] {{Из хиджры|130}} года, и построена заново после второго землетрясения при аль-Махди; это второе землетрясение не зарегистрировано в источниках и, как правило, считается упоминанием более раннего землетрясения&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Самые подробные мусульманские источники, в которых упоминаются описания мечети принадлежат аль-Мукаддаси, Насиру Хосрову и автору &amp;#039;&amp;#039;Мусир аль-гарам&amp;#039;&amp;#039; воспроизведенного ас-Суйути, но они иногда противоречат друг другу. Греческие папирусы {{Из хиджры|90}}—{{Из хиджры|96}} годов, найденные в египетском селении Афродито упоминают рабочих и материалы, которые использовались для строительства мечети и дворца в Иерусалиме, но они не сообщают о какой именно мечети идёт речь&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;. Одним важным источником является труд местного летописца Муджир ад-дин аль-‘Уляйми, написанный примерно в {{изхи|901|1496}} году, чьё описание соответствует сегодняшней аль-Аксе. В качестве интересного можно отметить, что он использует для здания мечети термин &amp;#039;&amp;#039;джами‘&amp;#039;&amp;#039;, тем самым тонко выделяя это сооружение из более широкого понятия &amp;#039;&amp;#039;масджид&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
По данным Кресуэлла (&amp;#039;&amp;#039;Creswell&amp;#039;&amp;#039;), аль-Валид I построил первую аль-Акса, аль-Махди — вторую, после землетрясения {{Из хиджры|424}} года, а фатимидский халиф аз-Захир построил третью аль-Аксу. Он считал, что папирусы из Афродито подтвердили, что аль-Валид I был инициатором строительства мечети. Штерн (&amp;#039;&amp;#039;Stern&amp;#039;&amp;#039;) полагал, что первая и вторая аль-Аксы были реконструированы при Омейядах, а третья — при ‘Аббасидах. Кроме того, он считал, что фатимидская мозаика на куполе были добавлена после того, как мечеть была перестроена Омейядами. Оценивая литературные и археологические данные, Хамильтон (&amp;#039;&amp;#039;Hamilton&amp;#039;&amp;#039;) приписал первую аль-Аксу ‘Абд аль-Малику, вторую — аль-Валиду I, третью — аль-Мансуру и аль-Махди после землетрясения {{Из хиджры|130}} года. Он предположил, что вторая аль-Акса была значительно расширена, так как оригинальное здание было слишком мало&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;. Грабар (Grabar) уделял большое внимание строительству и материалам, отмечая, что некоторые строительные материалы были привезены из соседних регионов. Украшения, отделка и резьба по дереву, а также окна в верхней галерее отражают различные периоды, в течение которых архитекторы и ремесленники способствовали приукрашиванию мечети{{sfn|U. Kupferschmidt|2009}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
В сохранившейся мозаике у основания купола имеется запись о ремонте аз-Захира в {{Из хиджры|426}} году и первый айат суры &amp;#039;&amp;#039;аль-Исра&amp;#039;&amp;#039; сразу же после [[басмала|басмалы]] (&amp;#039;&amp;#039;Бисми Лляхи р-Рахмани р-Рахим&amp;#039;&amp;#039;). Вторая надпись аз-Захира на куполе ныне утеряна, но, по сообщению ‘Али аль-Харави, в {{Из хиджры|569}} году она также содержала айат 17:1 сразу после басмалы. Надпись части айата 17:1 на стене к востоку от михраба появилась после {{Из хиджры|583}} года, а надпись айатов {{hqa|17|1|6|name=17:1-6}}, который находится в восточной части трансепта (поперечного нефа) датируется {{Из хиджры|732}} годом&amp;lt;ref name=&amp;quot;Johnson&amp;quot; /&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Литература}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* {{публикация|книга|автор=ас-Салляби, ‘Али Мухаммад|часть= |заглавие= ‘Умар ибн аль-Хаттаб. Второй праведный халиф|ссылка=http://sawab.org/wp-content/uploads/2013/07/ru_umar.pdf#page=436|ответственный= |место= М.|издательство=Умма |год=2011|страницы=|ref=‘А. М. ас-Салляби}}&lt;br /&gt;
* {{ЭКорана|Johnson, N. J.|Aqṣā Mosque|EQSIM_00026|том=1|стр=126—127|ref=N. Johnson}}&lt;br /&gt;
* {{Энис/3|Kupferschmidt, Uri M.|al-Aqṣā mosque|COM_22686|том=|стр=|год=2009-1|ref=U. Kupferschmidt}}&lt;br /&gt;
;Дополнительная литература&lt;br /&gt;
* {{book|Dodd, E. C. and Khairallah, S.|The image of the word. A study of quranic verses in Islamic architecture|Beirut, 1981}}&lt;br /&gt;
* {{book|Gil, M.|A history of Palestine, 634—1099|Cambridge, 1992}}&lt;br /&gt;
* {{Энис/2|Grabar, O.|al-Ḥaram al-Sharīf|SIM_2712|том=3|стр=173-175}}&lt;br /&gt;
* {{Энис/2|Grabar, O.|al-Masd̲j̲id al-Ạkṣā|SIM_4998|том=6|стр=707-708}}&lt;br /&gt;
* {{IEQ|автор=Muzaffar Iqbal and Naseer Ahmad|часть=Aqṣā Mosque}}&lt;br /&gt;
* {{book|Rosen-Ayalon, M.|The early Islamic monuments of al-Ḥaram al-Sharīf|Jerusalem, 1989}}&lt;br /&gt;
* {{book|Wilkinson, J.|Jerusalem pilgrims before the Crusades|Warminster, 1977}}&lt;br /&gt;
* {{book|Wilson, C. W.|Ordinance survey of Jerusalem, 1865|Jerusalem, 1980}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Инфо10|автор = Maqivi&lt;br /&gt;
|сортировка =Акса|ссылка = Al-Aqsa&lt;br /&gt;
|публикация = 2017-10-21|обновление =&lt;br /&gt;
|ИЭК = Aqṣā Mosque|ЭК = EQSIM_00026&lt;br /&gt;
|ЭИ3 = COM_22686|ЭИ1 = |ЭИ2 = SIM_4998&lt;br /&gt;
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 = &lt;br /&gt;
|Цитатник = |Википедия= Мечеть аль-Акса&lt;br /&gt;
|уровень = 4|важность = средняя&lt;br /&gt;
|язык = проверить |шариат = проверить&lt;br /&gt;
|мета= }}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Категория:Мечети]]&lt;br /&gt;
[[Категория:Иерусалим]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Ilham.zabirov</name></author>
	</entry>
</feed>