Академия Корана - Вклад [ru]

Шаблон:Языки

2018-01-20T19:11:08Z

Maqivi:

[[ar:{{#if:{{{ar|}}}|{{{ar|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[en:{{#if:{{{en|}}}|{{{en|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[ru:{{#if:{{{ru|}}}|{{{ru|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[tr:{{#if:{{{tr|}}}|{{{tr|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]<noinclude>
{{doc}}</noinclude>

Рецитация Корана

2018-01-20T19:10:07Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Рецитация Корана'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>تجويد</center>
|-
|''kateqoriya''||кораническая дисциплина, чтение Корана
|-
|''sinonim''||Təcvid
|-
|''əlavə baxın''||[[чтение нараспев]], [[декламация Корана]], [[чтения Корана]]
|}

''' Təcvid''' ({{lang-ar|تجويد}}) — Quranın orfoepik qaydada avazla oxunuşu; bu cür oxunuş qaydaları və müvafiq Quran intizamı ({{ar|عِلْمُ التَّجْوِيد||ilm ət-təcvid‎}}).{{Превью}}

== Etimologiya ==
Təcvid sözü cəvvadə ({{ar|جَوَّدَ}}) feilindən əmələ gəlmiş (məsdər) ikinci cins feli isimdir, hərfi mənası — «daha yaxşı etmək», «keyfiyyəti yüksəltmək», « nəyisə ən yaxşı tərzdə etmək», "mükəmməlliyə çatdırmaq"dır. Ərəblər cavvada əl-əmələ (جوَّدَ العملَ‎) deyəndə, bu, kiminsə hər hansı işi ən yaxşı tərzdə, ustalıqla etdiyini bildirir. {{Ссылка|url=http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/تجويد/|title=تجويد|site=alMaany.com|info=almaany.com|дата=05.09.2017|name="almaany"|язык=ar}} Təcvid sözünün sinonimi «həssənə» (حَسَّنَ‎) feilindən yaranmış «tahsin» (تحسين — «yaraşıq vermək», ‎ «bəzəmək») sözüdür. «Yüksək səviyyədə oxumaq», «yüksək səviyyədə tərcümə etmək» mənasında olan «cədə» (جَادَ‎) kökü «cəvdət» (جَوْدَة — «üstünlük»; «yüksək keyfiyyət» ‎) və «cəyyid» (جَيِّد — «yaxşı», «əla» ‎) sözlərindən törəmədir.

«Təcvid əl-Quran» ({{ar|تَجْوِيدُ القُرْآن|«Quranın avazla oxunuşu»}}‎) söz birləşməsi daha gec yaranmış termindir, halbuki «təcvid» termini müsəlman tarixinin erkən mərhələsində istifadə olunmağa başlamışdır. Müqəddəs Quranda «təcvid» formasıyla eyniköklü iki söz var — «əl-Cudi» ({{ar|الجُودِيّ}}) (daşqından sonra Nuh peyğəmbərin gəmisinin yan aldığı dağın adı {{hqa-line|11|44}}) və «əl-ciyad» ({{ar|الجِيَادُ}}‎; («Cavad» sözünün cəm forması — «cins çapağanlar») {{hqa-line|38|31}}). Məhəmməd Peyğəmbərin {{сас}} hədislərində qida qəbulu qaydalarına aid «təcvid əl-madq» ({{ar|تجويد المضغ|«əməlli çeynənmə»}}) sözünə rast gəlinir. Peyğəmbərin {{сас}} sahabələri tərəfindən «təcvid» sözünün Müqəddəs Qurana aid iki halda istifadə edilməsi məlumdur: birinci rəvayətdə bildirilir ki, {{ЦК|Quranı da aramla oxu!|73|4}} cümləsinin mənası haqqında suala cavab olaraq Əli ibn Abu Talib demişdir: «Tərtil hərfləri avazla oxumaq və dayanma qaydalarını bilməkdir» (ət-Tərtil təcvid əl-huruf va-ma‘rifat əl-vukuf){{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|1987|с=57}}{{sfn|ас-Суйути|1967|loc=1/230}}, digər rivayətə görə isə — «Tərtil pauzaların yadda saxlanılması və hərflərin səlis oxunuşudur» (əт-Tərtil huva hufz əl-vukuf va bayan əl-huruf)<ref>{{китаб|Файз Кашани|аль-Махаджат аль-байда’у|2/225}}</ref>.. Bu qısa tərifdə biz Quranın oxunuşunda həm fonetikanı, həm də dayanmaları bilməyin vacibliyini görürük. Sonuncu aspekt əl-vakf va-l-ibtida («dayanma və yenidən başlama») kimi tanındı və təcvid (ilm ət-təcvid) elmində əhəmiyyətli yer tutmaqdadır. Ərəb Quran mətnlərinin müasir surətləri məcburi və ya arzu olunan olmasını göstərən bir neçə növ pauzaları bildirən işarələri daxil edir. Rəvayətdə həmçinin İbn Məs’udun {{ра}} sözləri çatdırılır: «Cavvadu əl-Quran» («Quranı avazla oxuyun»){{sfn|Ибн Джавзи|loc=1/210}}{{sfn|ас-Суйути|1967|loc=1/281}}.

İslam filoloqlarının fikrincə, təcvid Quranda istifadə edilmiş ədəbi ərəb dilinin fonetikasıdır . Quran qiraətçiləri keçmişdən təcvidi «qiraətin bəzəyi» (xilyat əl-kirа̄’at){{sfn|ас-Суйути|1967|loc=1/281}}, «avazla oxumanın yaraşığı» (xilyat əi-tilа̄vat) və «qiraətin gözəlliyi» (zayn əl-kirа̄’at) adlandırırdılar{{sfn|Ибн Джазари, ан-Нашр|loc=1/212}}. Qiraətçilər hesab edirdilər ki, təcvid qaydalarının sadəcə öyrənilməsi, əgər onları əməldə tətbiq etmək cəhdilə bağlı deyilsə, faydasız olacaq.

{{Ссылка|автор=Мухаммад-‘Али Лесани Фешареки|url=http://alquran.ru/энциклопедия-корана/таджвид|title=Таджвид|site=alquran.ru|info=Энциклопедия Корана|дата=17.04.2017|name="alquran"}}.
{{#ev:youtube|dfS-3dAgQzE|270|right|<center>''А. Сувейд'' [https://ru.quranacademy.org/course/91-uroki-shekh-ayman-suveyd/162-o-nauke-tajweed-suveid/157-o-nauke-tajweed-suveid Суть науки Таджвид]</center>}}

== Terminologiya ==
"Təcvid"in terminoloji mənası hər hərfi, ona məxsus bütün keyfiyyət və xüsusiyyətlərin qorunub saxlanılması şərtilə, artikulyasiya yerindən uyğun tərzdə tələffüzü deməkdir. «Təcvid» sözünün müsəlman alimləri tərəfindən verilmiş bir çox təyini mövcuddur. Əbu Əmr əd-Dani (vəf. {{Из хиджры|444}}) demişdir: «Təcvid hər səsə məxsus xüsusiyyətlərin tətbiqi, təhriflərin və artıqlığın aradan qaldırılması ilə tələffüzün yaxşılaşdırılmasıdır». İmam əl-Mar’aşi (vəf. {{Из хиджры|1150}}) demişdir: «Bu, səslərin yerlərini və xüsusiyyətlərini öyrənən elmdir». Bütün yuxarıda qeyd olunanlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki, avazla oxuma elmi hər bir səsin tələffüzü zamanı müəyyən qaydalara riayət edilməsidir {{sfn|В. Ильясов|2013|с=6}}. Beləliklə, tacvidlə oxuma aşağıdakılara əsaslanır: hərflərin artikulyasiya yerləri haqqında bilik; hərflərin keyfiyyət və xüsusiyyətləri haqqında bilik; hərflərin bu və ya digər hərflərlə qonşuluğundan asılı olaraq yaranan tələffüz qaydaları haqqında bilik{{sfn|Ибн Джазари, ан-Нашр|loc=1/214-215}}; daimi məşq və çoxqat təkrar{{sfn|Махджуб|с=535}}. Müasir Quran qiraətçisi və təcvid üzrə alim, d-r Ayman Ruşdi Suveyd yazır ki, təcvid ərəb hərflərinin düzgün tələffüzünü, onların artikulyasiya yerlərini, əsas və müəyyən şəraitdə özünü büruzə verən xüsusiyyətlərini, həmçinin bunların əsasında yaranan qaydaları öyrənməyə kömək edən elmdir{{sfn|Сувейд|2009|с=36}}.

Quranın oxunuşuna aid digər terminlərə kirа̄’at ({{ar|قِرَاءَة|«qiraət»}}‎), tərtil ({{ar|تَرْتِيل|«avazla oxunuş»}}‎) və tilа̄vat ({{ar|تِلَاوَة|«deklamasiya»}}‎) daxildir. «Qiraət» sözü bir neçə mənaya malikdir. O bütün Quranın və ya onun bir parçasının oxunuşunu; Qurandan bir sözün və ya bir parçanın xüsusi tələffüzünü; bütün Quranın xüsusi tərzdə oxunuşunu bildirə bilər. Müxtəlif alimlərin fikrincə, Quran mətninin bir-birindən az fərqlənən yeddi, on və ya on dörd qanuni «oxunuş» qaydası mövcuddur. «Qiraətçi» (kari) çox vaxt Quranın bütün mətnini əzbər bilir, yəni Quranı «qoruyan» ({{ar|حَافِظ||hafiz‎}}) hesab edilir. «Tərtil» termini Quran terminidir: {{ЦК|Kitab verdiyimiz kəslər onu layiqincə oxuyurlar.|2|121}}. «Tiləva» Quranın deklamasiyası üçün ümumi termindir. Əbu Həmid əl-Qəzəli (vəf. {{изхи|505|1111}}) yazırdı ki, əsl Quran deklamasiyası (tiləva) odur ki, orada dil, ağıl və ürək iştirak etsin. Dilin işi ondan ibarətdir ki, samitləri əsl tərtilə uyğunlaşdırsın, ağılın işi mənanı izah etməkdir, ürəyin işi isə nəsihət verməkdir{{sfn|F. Denny|2000|p=73}}.

== Tarix ==
Təcvid barədə əməli nöqteyi-nəzərdən biz Məhəmməd peyğəmbərdən {{сас}} məlumatlandıq. Quran və onun düzgün oxunuşu ona Cəbrayil mələyin vasitəsilə Uca Allahdan vəhy şəklində nazil oldu. Məhəmməd Peyğəmbər {{сас}} öz növbəsində Quranı eynilə Cəbrayıl mələkdən aldığı kimi sahabələrə çatdırdı. Növbəti nəsil Quranı artıq sahabələrdən aldı, hərfbəhərf, sözbəsöz, eynən Allahın elçisi {{сас}} onlara ötürdüyü kimi. Beləcə nəsildən-nəsilə keçərək bu günə kimi davam etdi, Quran və onun düzgün oxunuşu hər hansı dəyişikliyi, əlavə və ya təhrifi istisna edən qırılmaz zəncirtək ötürücülər ({{ar|التَّوَاتُر||tavatur‎}}) vasitəsilə bizə çatdırıldı{{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|2000|}}. Çoxdan bəri təcvid ifaçı sənətinə aid olub ki, ona əsasən peşəkar qiraətçi-deklamatorlar (kari, cəmdə kurra) yiyələnmişdilər {{sfn|А. Халидов|1991| name= "Халидов"}}. Quranın öyrənilməsi üzrə unikal sistem isnada prinsipinə əsaslanır ki, bu zaman tələbə təcvidin bütün qaydalarına riayət edərək əvvəldən axıradək Quranı əzbər oxumağı öyrənməlidir. İmtahanı müvəffəqiyyətlə verdikdə, müəllim Quranın oxunuşunda və bu sənətin başqalarına tədris edilməsində tələbənin ixtisaslaşdığını təsdiqləyir. Tələbəyə sertifikat ({{ar|إِجَازَة||icazat}}) verilir ki, orada sertifikatı vermiş müəllimin Peyğəmbərə {{сас}} qədərki bütün müdərrislərinin sırası sadalanır.

{{Ссылка|url=http://islamua.net/osnovi-islama/877-vvedenie-v-tadghvid-i-pravila-chteniya-korana|title=Введение в таджвид и правила чтения Корана|site=IslamUA.net|info=islamua.net|дата=05.09.2017|name="IslamUA"}}.
{{#ev:youtube|tGJ8ZWOK0h4|270|right|<center>''[[Айман Сувейд|А. Сувейд]]'' [https://ru.quranacademy.org/course/91-uroki-shekh-ayman-suveyd/164-pismennaya-peredacha-korana-suveid/162-puti-peredachi-korana-suveid Пути передачи Корана. Понятие «ат-Таватур»]</center>}}

Təcvid problemi quranşünaslıq sahəsində toxunulan ən erkən məsələlərdən birinə çevrilir. islam alimləri tərəfindən təcvid qaydalarının nəzəriyyə şəklində təsvir və o ifadəsinə başlanılmasına səbəblərdən biri o oldu ki, islam dövlətinin ərazisinin genişlənilməsi şəraitində qeyri-ərəb mənşəli müsəlmanların sayı artmışdır. Onlar Quranı oxuyarkən çoxlu səhvlərə yol verirdilər{{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|2000|}}. Təcvidə klassik ərəb dilinin (Quran dilinin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq) fonetikasının, samitlərin assimilyasiya və dissimilyasiyasının, onların qonşu saitlərin, cümlə və məna vurğularının, pauzaların və sait birləşmələrinin tələffüzünə təsirinin, nəfəsin və xüsusi üsulların qoyulmasının ətraflı təsvirini ehtiva edən çoxsaylı traktatlar həsr edilmişdir ki, onların köməyilə qiraətin gözəlliyi və ifadəliliyi əldə edilir<ref name="Халидов" />. Quranın avazla oxunuşu və fonetika sahəsində biliklərin yayılması və genişlənilməsinə müxtəlif vaxtlarda bir sıra alim, hüquqşünas, ensiklopediyaçı, natiq və şərhçi öz töhfələrini veriblər<ref name="alquran" />. At-Taxdid cəhənnəm-Vergisinin 'Amrası Abusunun kitabına tədqiqatda Qənim Kadduri əl-Həmd Əbu Əmr əd-Daninin «Təhdid fil-İtkan va Təcvid» adlı kitabına aid etdiyi tədqiqatında yazır ki, səslər və hərflər haqqında elmin nəzəriyyəsinin (ərəb dilinin fonetikasının) baniləri Əbu əl-Əsvad əd-Duali (vəf. {{Из хиджры|69}}) və əl-Xəlil ibn Əhməd əl-Fərəhidi (vəf. {{Из хиджры|170}}) hesab edilirlər.{{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|2000|}}

Müsəlman elmi çərçivəsində fonetik problemlərin işıqlandırılmasına {{Из хиджры|III|век=IX}} əsrin ikinci yarısında, Sibaveyhinin (vəf. {{Из хиджры|177|793}}) əsəri sayəsində başlanmışdı, və Quranın oxunuşu (qiraət) məsələlərinə həsr edilmiş kitablarda təcvidlə bağlı süjetlərin yaranması isə həmin yüzilliyin sonuna aiddir. Müsəlman dünyasında fonetik tədqiqatlar sahəsində birincilər sırasında Sibaveyhidən başqa Xəlil ibn Əhməd Fərahidi (vəf. {{Из хиджры|175|791}}) və İbn Cinninin (vəf. {{Из хиджры|392|1002}}) adları çəkilir. Faraxidi ilk dəfə fonetika nöqteyi-nəzərdən ərəb dilinin səs və fonemlərini tədqiq etdi və buna əsasən 'ayn hərfindən başlanan ərəb əlifbasını yaratdı. O, hər bir fonem qrupuna qısa xarakteristika verdi və beləliklə leksikologiya ilə fonetikanı birləşdirdi. Sibaveyhi Farahidinin fonetik məktəbinin müddəalarını əsas tutaraq onları nəzərə çarpacaq qədər genişləndirdi. İbn Cinni müsəlman elminin bu gənc sahəsinin nailiyyətlərini nəzəri səviyyəyə çatdırdı. Məhz o, ilk dəfə «səslər haqqında elm» (ilm əl-əsvat) ifadəsini istifadə etdi. Məşhur fars alimi İbn Sina (vəf. {{Из хиджры|428|1037}}) fonetikanın Quranın avazla oxunuşu və ərəb dili çərçivəsindən kənar inkişaf etdirilməsi işinə olduqca qiymətli töhfə verdi. Məkalət fi əsbab hüdus əl-hüruf va məxaricuha" («Hərflərin və onların artikulyasiyasının yaranması səbəbləri haqqında hekayə») traktatının birinci fəsilində (fəsl) İbn Sina səslərin yaranması səbəblərini tədqiq etmiş, ikinci fəsildə — hərflərin yaranması səbəblərini öyrənmiş, üçüncüdə isəqırtlağın və dilin quruluşunu təfərrüatı ilə təsvir etmişdir. Öz əməyinin altıncı fəslində İbn Sina yenə də daha əvvəl öyrənilməmiş və əsasən bədii xarakter daşıyan səs və hərflər mövzusuna toxunur. <ref name="alquran" />.

[[Файл:Касыда аль-Хакани.jpg|thumb|275px|<center>Комментарий к Касыде аль-Хакани</center>]]

Bir çox əsrlər boyunca müsəlman filoloqları təcvid üzrə müxtəlif traktat və əsərlər yazmışlar ki, onlar «Qiraətlər haqqında elm»ə həsr edilmiş mətnlərə bənzəyir<ref name="alquran" />. Sırf təcvid elminə həsr edilmiş birinci mənzum poema Əbu Müzahim əl-Xəqaninin (vəf. {{Из хиджры|315|927}}) Raiyə («Görən») qəsidəsi olmuşdur ki, o, Əbu Müzahim əl-Xəqaninin qəsidəsi ({{ar|قصيدة أبي مزاحم الخاقاني}}‎), əl-Qəsidət əl-Xəqaniyat fi qiraət («əl-Xəqaninin qiraət haqqında qəsidəsi»), Qəsidət əl-Xəqaniyat fi məcvid əl-Quran əl-Kərim («Müqəddəs Quranın oxunuşu haqqında Xəqaninin qəsidəsi») və Mənzumat fi-l-qiraət əs-sab («Yeddi oxunuş [üsulu] haqqında şeir») adları ilə də məşhurdur{{sfn|Ибн Джазари, Гайат|1933|loc=2/320-321}}{{sfn|Мар‘ашли|1990|loc=1/431}}{{sfn|Шаввах Исхак|loc=4/135-136}}. Qəsidə əl-Xəqani bir çox əsrlər ərzində tacvid üzrə dərslik kimi xidmət etmişdi;onu öyrənən tələbələr qəsidənin tam mətnini əzbərləyirdi. Təcvid üzrə ən məşhur əsərlər Şəms əd-din ibn Cəzarinin (vəf. {{Из хиджры|833|1430}}) üç əsəridir: Kitab ət-təmhid fi ilm ət-təcvid ({{ar|التمهيد في علم التجويد|«Təcvid elminə hazırlıq üzrə kitab»}}), ən-Nəşr fi l-qiraət əl-uşr ({{ar|النشر في القراءات العشر|«Onuncu hissənin oxunuşu haqqında izah}}) və Mənzumat əl-müqəddimat fi-ma yucibu ələ karihu ən yuəlləmahu («Qiraətçinin bilməli olduqları haqqında mənzum müqəddimə»){{sfn|Шаввах Исхак|loc=4/162}} və ya Müqəddimat əl-Cəzariyat («Əl-Cəzarinin müqəddiməsi») kimi tanınan Hidayət əl-məharət («Bilənlər üçün təlimat»). Məhz bu əməklər bu gün Quran qiraətçiləri, həmçinin alimlər və tadjvid elmini öyrənənlər arasında daha populyardır{{sfn|Абу ‘Амр ад-Дани|2000|}}.

== Təcvid elmi ==
«Quran resitasiyası haqqında elm» (ilm ət-təcvid) hərflərin artikulyasiyası, həmçinin onların ilkin və Quranın oxunuşu zamanı qazanılmış xüsusiyyətləri ilə bağlı qaydaların və problemlərin öyrənilməsiylə məşğul olur. Təcvidin məqsədi Quranın oxunuşunda düzgünlüyəvə dəqiqliyə nail olmaqdır; necə ki onu Peyğəmbər {{сас}}oxuyurdu, həmçinin Quran oxuyarkən dili səhvlərdən qorumaqdır. Onun tədqiqat predmeti ərəb hərfləri, həmçinin Quran sözləridir. Bəzi alimlər deyirmiş ki, hədislərdəki sözlər də təcvidin öyrəndiyi predmetə aiddir, ancaq alimlərin əksəriyyəti bu fikiri rədd edir. Onlar demişlər ki, təcvid ona görə islam elmləri arasında yüksək yer tutur ki, o, Uca Allahın Nitqiylə bağlıdır və həm də ona görə ki, onun məqsədi — Uca Allahın razılığını qazanmaqdır{{sfn|аль-Хулий|2010|с=}}. Təcvid üzrə bir çox dərsliklərdə təbiəti üzrə sırf fonetik olmayan bölmələr mövcuddur, məsələn, deklamasiya etiketi (ədəb ət-tilavat).

Təcvid problemləri aşağıdakı məsələlərlə məhdudlaşdırılır: samitlərin artikulyasiya yeri, yumşalma (tərkik), velyarizasiya (təfhim), qismi assimilyasiya (ihfa), səsin aydın və dəqiq tələffüzü (izhar), tam assimilyasiya (idqam), fonetik növbələşmə (iklab), «gizli» səslənmə (raum), «i» və «u» səslərinin dodaqlanması (işmam), incələşmə (imala), həmçinin hərf və sözlərin digər tələffüz üsulları. Bununla belə, baxmayaraq ki, pauzaların saxlanması məsələləri (sözlərin sonunda fasilə qaydalarından başqa) Quranın avazla oxunuşuna həsr edilmiş mətnlərdə öz yerini tapmışdır, mövzu baxımından onlar "təcvid elmi"ndən xaric qalmışlar{{sfn|Ибн Джазари, ан-Нашр|loc=1/224}}. "Təcvid elmi"nin daha sonra ayrılmasına baxmayaraq, «Quran oxunuşu haqqında elm»ə (ilm əl-qiraət) həsr edilmiş müxtəlif həcmli əsərlər, bir qayda olaraq, Quranın avazla oxunuşu ilə bağlı problemlərin əsaslarını daxil edirdi{{sfn|Фазли|1985|с=127}}.

Təcvidi nəzəri və praktiki təcvidə ayırırlar. Belə ayırma onunla şərtlənir ki, onların hər biri üzrə öz şəriət qanunu işləyir. Praktiki və nəzəri təcvid arasında qırılmaz əlaqə var və çox zaman nəzəri qaydaları öyrənmədən Quranın əməldə düzgün oxunuşuna yiyələnmək daha çətin olur. Praktiki təcvid Peyğəmbərdən {{сас}} götürülmüşdü, nəzəri təsvir isə daha sonra alimlər tərəfindən edilmişdi. Nəzəri təcvid dedikdə, təcvid elmi üzrə nəzəri biliklər, qaydalar və məsələlər nəzərdə tutulur ki, onlar Müqəddəs Quranı təhrifdən qorumaq (Quranın düzgün oxunuşunu qoruyub saxlamaq) üçün təcrübədə öz müəllimlərindən götürdükləri oxunuşu nəzəri qaydalarla ifadə etmiş imamların və qiraətçilərin kitablarından götürülmüşdü. Bu, əsrlər boyunca Quranın qorunub saxlanılması səbəblərindən biri oldu{{sfn|аль-Хулий|2010|с=106}}.
{{#ev:youtube|aTpxt3qp6KM|270|right|<center>''Р. Арсланов'' [https://ru.quranacademy.org/course/13-tadjvid-dlya-nachinayuschih/135-o-nauke-tajweed/17-video-o-nauke-tadjvid О науке таджвид]</center>}}

Praktiki təcvid hər bir hərfə həm əsas, həm də müəyyən şəraitdə özünü göstərən müvafiq və lazımi keyfiyyətləri verməklə, onun yaranma yerindən (artikulyasiya yerindən) tələffüzüdür ki, bu, qiraətçi üçün təbii, asan olacaq qədər yüksək bacarığa çatdırılmalıdır{{sfn|аль-Хулий|2010|с=104}}. İbn əl-Cəzari "əl-Müqəddəmat əl-Cəzariyat"da yazırdı ki, «oxunuşda təcvidin yoxluğu ilə varlığı arasında yalnız qiraətçinin məşqdə, təkrarda, şeyxlərin düzgün oxumasını dinləməkdə daimiliyi tələb olunur, nə qədər ki, onun oxuması onların oxumasına uyğun deyil». Əbu Əmr əd-Dani yazırdı: «Qiraətçi səslərin düzgün tələffüzünə can atmalıdır. Bu məqsədə yalnız öyrənənin möhkəm nəzəri bazaya malik olub inadla məşq etməsi nəticəsində nail olmaq mümkündür. Artıqlıqlara qapılmadan uzatmaya yiyələnmək, „həmzə“ səsini düzgn tələffüz etmək, „idqam“ qaydasını, həmçinin qalan bütün aydın və gizli oxunuş qaydalarını tam dolğun şəkildə tətbiq etmək, səsləri səslənmələri və sükunu gözləyərək düzgün tələffüz etmək üçün aldıqları bilikləri zəncirvari qaydada Peyğəmbərə {{сас}} gedib çıxan müəllimlərdən bilik almaq lazımdır»{{sfn|В. Ильясов|2013|с=7}}.

Təcvid elminin problemlərinin ilkin olaraq formalaşması leksikoqrafların və qrammatiklərin səyləri nəticəsində baş tutdu. Qiraət elminin sahəsinə nüfuz etdikdən sonra, onlar genişləndi və yayıldı. İlk Quran qiraətçiləri ilə birlikdə qrammatik və leksikoqraf alimlər İlahi kitabət hərfləri və sözlərinin düzgün və ilkin tələffüzünü onların Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}dövründə olduğu kimi qoruyub saxlamaq istəyir və Quran oxunuşu zamanı qiraətçilərin danışıq aparatını səhvlərdən qorumağa çalışırdılar. Bunun üçün onlar 14 əsr ərzində dəyişməz qalan ədəbi ərəb dilinin fonetika aparatını təfərrüatı ilə təsvir etmiş və praktiki cəhətdən təsbit etmişlər, hərçənd ki, başqa dillərdə və hətta ərəb dilinin danışıq dialektlərində hərflərin və səslərin tələffüzü qaçılmaz olaraq əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalmışdı{{sfn|Мубарак|1975|с=251}}{{sfn|Сагир|2000|}}.

Yarandığı vaxtdan ədəbi ərəb dilinin səs tərkibi ilə məşğul olan təcvid elmi (yəni Quran dili) daim ərəb fonetikasını (ilm əl-asvat) müşayiət edirdi. Müqəddəs Kitab ilə bağlı olduğuna görə təcvid elmi müsəlman icmalarında özünəməxsus müqəddəsliyə malik idi. Quran təcvid vasitəsilə nazil olmasına istinad edərək, bəzi alimlər, məsələn İbn Cəzari, onun mənimsənilməsini və ona riayət edilməsini bütün müsəlmanlar üçün məcburi (vacib) hesab edirdilər, təcvid qaydalarına riayət etmədən Quranın oxunmasını isə onlar günah və qəbuledilməz «saxta resitasiya» kimi qiymətləndirirdilər {{sfn|Ибн Джазари, аль-Мукаддамат|1986|с=27—28, 44}}{{sfn|Ибн Джазари, ан-Нашр|loc=1/210—213}}{{sfn|ас-Суйути|1967|loc=1/340}}. Ancaq başqa alimlər hesab edirlər ki, təcvid qaydaları əməl edilməsi üçün yalnız məsləhətlidir (müstəhəb), məcburi deyil, o şərtlə ki, ərəb dili nöqteyi-nəzərindən sözlər düzgün tələffüz edilsin və heç bir səhv olmasın<ref name="IslamUA" />. Bununla belə, müsəlman bütün səylə çalışmalıdır ki, öz qiraətini yaxşılaşdırsın, çünki Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} demişdir: «O kəs ki, Quranı məharətlə oxuyur, zadəgan, səmimi və yazan mələklərə qoşulur. O kəs ki, Quranı oxuyarkən çaşır və Quranı oxumaq ona çətindir, o, ikiqat mükafat alacaq»<ref>{{аль-Бухари}}</ref><ref>{{Муслим}}</ref>. Şəriət nöqteyi-nəzərdən təcvidin öyrənilməsi «ümumi vəzifə» (Fərd əl-kəfayə), Quran oxunuşu zamanı onun bütün qaydalarına riayət etmək isə "fərdi vəzifə"dir (Fərd əl-ayn). Özdə müxtəlif məzhəb hüquqşünaslar öz fətvalarında təcvid qaydalarını «lazım» və "vacib olmayan"lara bölürdülər<ref name="alquran" />.

{{#ev:youtube|RMcsc8pMveE|270|right|<center>''А. Сувейд'' [https://ru.quranacademy.org/course/91-uroki-shekh-ayman-suveyd/163-skorosti-chneniya-suveid/160-skorosti-chtenia-suveid Скорости чтения Корана]</center>}}

== Qiraət üslubları ==
[[Файл:Махрадж.jpg|thumb|270px|<center>qiraəti üslubları</center>]]
Quran qiraəti üslubları (tərtil) müəyyən dərəcədə asta ({{ar|تحقيق||təhkik‎}}), orta ({{ar|تدوير||tədvir‎}}) və sürətli ({{ar|حَدر||hədr}} üslubları daxil edən təkraretmə templəriylə təyin edilir. Təhkik («diqqətlilik») çoxdan bəri öyrənmə mərhələsində olan qiraətçilər arasında yayılmışdı. Təhkiklə oxuyan zaman qiraətçi böyük ehtiyatlla öz mənşəyi yerindən (məxrəc) hər hərfin tələffüzündə aydınlığa riayət edir, təcvidin bütün qaydalarını ciddi gözləyir, melodik səsdən istifadə edir, dayanmalar edir və düşünmək üçün dinləyicilərə hər hərfi və hər sözün mənasını anlamağa imkan verir. Şagirdlər qeyd olunmuş üsulu bu sənətin ustalarından mənimsəməli və Quranı onların yanında oxumalı idilər. Bəzən təkraretmə tempinə görə təhkiklə tədvir arasında olanı oxunuş üslubunu tərtil adlandırırlar. Tadvir, mülayim üsul olaraq, təhkiklə hədr arasındadır. Hədr Müqəddəs Quranın sürətlə və tələsik oxunuşunu təşkil edir, əlbəttə, görkəmli qiraətçilərin yolverilən hesab etdikləri müxtəlif tələffüz üsullarından istifadə etməklə, həmçinin hədr metodikasıyla uyğunlaşması mümkün olan qədər əsas tərtil tələblərinə riayət etməklə{{sfn|Ибн Джазари, ан-Нашр|loc=1/205}}. Hədr, bir qayda olaraq, gizlində istifadə olunur, çünki Quranın mətnini yadda saxlamaq üçün hafiz onu tez-tez təkrarlamalıdır{{sfn|F. Denny|2000|p=73}}. Bütün üslublar təcvid qaydalarıyla ciddi tənzimlənir.

Deklamasiyaların bəzi növləri yaramaz, bəziləri isə qadağan olunmuş hesab edilir. Qısa saitlərin uzadılması, daha sonra uzadılmış saitlərin (madd) bir qədər də uzadılması, nəticədə isə oxunuşun nəğmə ifasına çevrilməsi birinci növ deklamasiyanın nümunəsidir. Sözlərin yanlış tələffüzü mətnin mənasının dəyişməsinə və qiraətçinin küfr etməsinə gətirib çıxarır ki, bu da qadağan olunmuş oxunuş növlərinə aiddir. D-r M. İ. Surtinin «A course in the science of reciting the Qurʾān» (Leicester, 1988) kitabında nümunələr və cədvəldə sözlər göstərilib ki, onların yanlış tələffüzü mənalarını dəyişə və küfrə gətirib çıxara bilər{{sfn|F. Denny|2000|p=74}}.

[[Файл:Muallim-sani.jpg|thumb|270px|<center>Учебник ''аль-Му‘аллим сани''</center>]]

== Təcvid üzrə dərslik ==
Adətən təcvid üzrə dərslik müqəddimədən başlanır ki, burada Quran oxunuşunun əhəmiyyəti və xüsusiyyətləri, oxunuşun düzgünlüyü üçün zəruri şərtlər, islamda Quran oxunuşu zamanı təcvidə riayətetmə qaydası və sürətdən asılı olaraq oxunuş növləri izah olunur<ref name="IslamUA" />. Daha sonra ərəb fonetikası məsələləri gəlir, ərəb əlifbasının hərfləri və onların artikulyasiya yerləri (məxrəc əl-hüruf), onların xarakteristikaları (sifət əl-hüruf) öyrənilir. Məxrəc əl-hürufa gəlincə, müasir dərsliklərdə bəzən hər bir səsin məhz haradan başlanması göstərilməklə ağız, boğaz, diş və dodaqların illüstrasiyaları verilir. Sifət əl-hüruf artikulyasiya yerinə, qalınlığına və s. görə qruplaşdırılmış əlifba hərflərini öyrənir. Bundan sonra dərsliklər təcvidə aid olan bir sıra əlavə məsələlərin müzakirəsinə başlayır: ayrı-ayrı hərflərin tələffüzünün nazalizasiyası (hunna); assimilyasiya (idqam); heca davamının «uzadılması» (madd); hərf səsinin «dəyişilməsi» (ikləb) və s{{sfn|F. Denny|2000|p=73}}.
Təcvid üzrə müasir dərsliklər arasında ən populyar olan «əl-Müəllim sani» («İkinci müəllim») və s. dərsliklərdir. Təcvidin ən sadə elementlərinə ibtidai məktəb və mədrəsələrdə öyrədirlər<ref name="Халидов" />. Son vaxtlar Quran oxunuşunun tədrisi televiziya verilişləri, audio-kurslar və İnternetdə onlayn-dərslər vasitəsilə keçirilir.

{{Литература}}
* {{публикация|книга|автор=Абу ‘Амр ад-Дани|часть= |заглавие=ат-Тахдид фӣ ль-Иткан ва Таджвӣд|ссылка=http://download-learning-pdf-ebooks.com/6970-free-book|ответственный=ред. Ганим Каддурий аль-Хамд|место= Оман|издательство= |год=2000|страницы=|ref=Абу ‘Амр ад-Дани}}
* {{публикация|книга|автор=Ильясов В. С. |раздел= Ч. 1|заглавие= Таджвид|ссылка=|ответственный= |место= Саратов|издательство= |год=2013|ref=В. Ильясов}}
* {{публикация|книга|автор=Махджуб, Фатима |часть= |заглавие=Золотая энциклопедия исламских наук |ссылка=|ответственный= |место=Каир |издательство=Дар аль-Гад аль-Арабий |год=|том=8|страницы=|ref=Махджуб}}
* {{публикация|книга|автор=Мар‘ашли, Йусуф ‘Абд ар-Рахман и др. |часть= |заглавие=Та‘ликат бар Бурхан, Заркеши = Комментарии к Бурхану аз-Заркаши|ссылка=|ответственный= |место= Бейрут|издательство= |год=1990|страницы=|ref= Мар‘ашли}}
* {{публикация|книга|автор= Мубарак, Мухаммад|часть= |заглавие= Фикх аль-лугат ва хаса’ис аль-‘арабийа = Филология и особенности арабского языка|ссылка=|ответственный= |место= |издательство= |год=1975|страницы=|ref= Мубарак}}
* {{публикация|книга|автор=Сагир, Мухаммад Хусейн ‘Али |часть= |заглавие=ас-Саут аль-люгави фӣ-ль-К̣ур’ан = Фонема в Коране|ссылка=|ответственный= |место= Бейрут|издательство= |год=2000|страницы=|ref=Сагир }}
* {{публикация|книга|автор=Сафар, Ибтисам Мархун|часть= |заглавие= Му‘джам ад-дирасат аль-кур’анийат = Словарь по коранистике|ссылка=|ответственный= |место=Мосул |издательство= |год=1984|страницы=|ref=Сафар }}
* {{публикация|книга|автор=Сувейд, Айман Рушди|часть= |заглавие=Таджвид в картинках|ссылка=|ответственный= |место= Дамаск|издательство=Ибн аль-Джазарий|год=2009|раздел=Ч. 1|ref=Сувейд}}
* {{публикация|книга|автор=Туни, Мустафа |часть= |заглавие= Алийат ан-нутк ‘инда ‘улама’ ат-таджвӣд = Упущения в артикуляции знатоков таджвида|ссылка=|ответственный= |место= Каир|издательство= |год=1990|страницы=|ref=Туни }}
* {{публикация|книга|автор= Фазли, ‘Абд аль-Хади|часть= |заглавие=аль-К̣ира̄’ат̈ аль-К̣ур’анийа = Чтение Корана|ссылка=|ответственный= |место=Бейрут |издательство= |год=1985|страницы=|ref= Фазли}}
* {{ИЭС1991|АХ|Тажвид|220|ref=А. Халидов}}
* {{публикация|книга|автор=аль-Хулий, Каусар |часть= |заглавие=Сирадж аль-бахисин ан мунтаха аль-иткан фӣ таджвид аль-К̣ур’ан|ссылка=|ответственный= |место= |издательство=Умм аль-Кура аль-исламиййа|год=2010|том=1|ref=аль-Хулий}}
* {{публикация|книга|автор= Шаввах Исхак, ‘Али|часть= |заглавие=Му‘джам мусаннафат аль-К̣ур’ан аль-Карим = Справочник трудов по Священному Корану|ссылка=|ответственный= |место= Эр-Рияд|издательство= Дар ар-рифа‘и|год=|страницы=|ref=Шаввах Исхак}}
* {{Энис/2|Denny, F. M.|Tad̲j̲wīd|COM_1145|том=|стр=|ref=F. Denny}}
;Первоисточники
* {{публикация|книга|автор=Абу ‘Амр ад-Дани |часть= |заглавие= аль-Муктафи фӣ-ль-вак̣ф ва-ль-ибтида = Необходимый минимум о паузах и зачинах|ссылка=|ответственный= |место= Бейрут|издательство= |год=1987|страницы=|ref=Абу ‘Амр ад-Дани}}
* {{публикация|книга|автор=Ибн Джазари, Мухаммад |часть= |заглавие= Гайат ан-нихайат|ссылка=|ответственный=ред. Г. Бергштрессер |место= Каир|издательство= |год=1933|страницы=|ref=Ибн Джазари, Гайат}}
* {{публикация|книга|автор=Ибн Джазари, Мухаммад|часть= |заглавие=аль-Мукаддамат аль-Джазарийат̈ = Введение Джазари |ссылка=|ответственный= |место= Дамаск|издательство= |год=1986|страницы=|ref=Ибн Джазари, аль-Мукаддамат}}
* {{публикация|книга|автор=Ибн Джазари, Мухаммад|часть= |заглавие=ан-Нашр фӣ-ль-к̣ира’ат аль-‘ушр = Разъяснение о чтении десятой части|ссылка=|ответственный= |место= Бейрут|издательство=Дар аль-кутуб аль-‘ильмийа |год=|страницы=|ref=Ибн Джазари, ан-Нашр}}
* {{публикация|книга|автор=Ибн Джазари, Мухаммад|часть= |заглавие= ат-Тамхид фӣ ‘ильм ат-таджвид = Приготовление к науке о рецитации|ссылка=|ответственный= |место=Бейрут |издательство= |год=1986|страницы=|ref=Ибн Джазари, ат-Тамхид}}
* {{публикация|книга|автор= ас-Суйути, Джалал ад-Дин|часть= |заглавие=аль-Иткан фӣ ‘улум аль-К̣ур’ан = Совершенство в науках о Коране|ссылка=|ответственный= |место= Каир|издательство= |год=1967|страницы=|ref=ас-Суйути }}
;Дополнительная литература
* {{book|J. Cantineau and L. Barbès|часть=La récitation coranique àDamas et à Alger|AIEO Alger|1942—1947|6/66-107}}
* {{book|F. Denny|часть=Qurʾān recitation training in Indonesia: a survey of contexts and handbooks|Approaches to the history of the interpretation of the Qurʾān|Oxford, 1988|pp=288—306}}
* {{book|F. Denny|часть=The ādāb of Qurʾān recitation: text and context|Proceedings|Canberra, 1980|pp=143—160}}
* {{book|M. Talbi|часть=La qirāʾa bi’l-alḥān|Arabica|номер=5|год=1958|pp=183—190}}

{{Инфо10|автор = Maqivi
|сортировка =|ссылка = Tadjwid
|публикация = 2017-10-09|обновление =
|ИЭК = |ЭК =
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_5600|ЭИ2 = COM_1145
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 =
|Цитатник = |Википедия= Таджвид
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= }}

{{Чтение Корана}}
{{Арабский язык}}

[[Категория:Таджвид]]

{{Языки
|ar=تجويد
|az=
|en=
|ru=Рецитация Корана
|tr=
}}

Шаблон:Языки

2018-01-20T19:09:14Z

Maqivi: Новая страница: «WIKI}}}} WIKI}}}} en:{{#if:{{{en|}}}…»

[[ar:{{#if:{{{ar|}}}|{{{ar|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[az:{{#if:{{{az|}}}|{{{az|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[en:{{#if:{{{en|}}}|{{{en|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]
[[tr:{{#if:{{{tr|}}}|{{{tr|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}]]<noinclude>
{{doc}}</noinclude>

MediaWiki:Edittools

2018-01-20T19:08:13Z

Maqivi:

Рецитация Корана

2018-01-20T19:06:43Z

Maqivi:

Шаблон:Арабский язык

2018-01-20T19:06:15Z

Maqivi: Новая страница: «{{Навигационная таблица |имя = Арабский язык |state = <includeonly>{{{state|autocollapsed}}}</includeonly> |заголовок…»

{{Навигационная таблица
|имя = Арабский язык
|state = <includeonly>{{{state|autocollapsed}}}</includeonly>
|заголовок = [[Арабский язык]]{{·}}{{lang|ar|[[Арабский язык|العربية]]}}
|изображение =
|стиль_основного_заголовка =
|стиль_заголовков = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; 
|стиль_списков = padding:0.25em 0; line-height:1.4em; 
|стиль_четных = background:#f0f0f0;

|заголовок1 = Обзоры
|список1 = [[Арабский язык|язык]] ([[История арабского языка|история]]){{·}} [[Арабское письмо|алфавит]] ([[История арабского алфавита|история алфавита]]){{·}} [[Романизация арабского письма|романизация]]{{·}} [[Абджадия|нумерология]]{{·}} [[арабизмы]]

|заголовок2 = [[Арабское письмо|Алфавит]]
|список2 = [[арабские цифры]]{{·}} [[Восточно-арабские цифры|восточные цифры]]{{·}} [[Огласовки в арабском письме|диакритики]]{{·}} [[Хамза (знак)|хамза]]{{·}} [[та марбута]]

|заголовок3 = Буквы
|список3 = [[алиф]]{{·}} [[ба]]{{·}} [[Та (3 буква)|та]]{{·}} [[са]]{{·}} [[джим]]{{·}} [[ха (6 буква)|ха]]{{·}} [[Ха (7 буква)|ẋа]]{{·}} [[даль]]{{·}} [[заль]]{{·}} [[ра]]{{·}} [[зайн]]{{·}} [[син]]{{·}} [[шин]]{{·}} [[Сад (буква)|сад]]{{·}} [[дад]]{{·}} [[Та (16 буква)|та]]{{·}} [[за]]{{·}} [[‘Айн|ʿайн]]{{·}} [[гайн]]{{·}} [[фа]]{{·}} [[каф]]{{·}} [[кяф]]{{·}} [[лям]]{{·}} [[мим]]{{·}} [[нун]]{{·}} [[Ха (26 буква)|ẍа]]{{·}} [[вав]]{{·}} [[йа]]

|заголовок4 = Периодизация
|список4 = [[Северноаравийские языки|древне-северноаравийский]]{{·}}[[Доклассический арабский язык|доклассический]]{{·}}[[Классический арабский язык|классический]]{{·}}[[Арабский литературный язык|современный литературный]]

|заголовок5 = [[Разновидности арабского языка|Разновидности]]
|список5 = {{Navbox subgroups
|groupstyle = width:7.25em; font-weight:normal; 
|liststyle = width:auto; 
|group1 = '''стандартный'''
|list1 =[[Арабский литературный язык|современный литературный]]
|group2 = '''региональные'''
|list2 =[[Аравийские диалекты арабского языка|аравийские]]{{·}}[[Египетский диалект арабского языка|египетско]]-[[Суданский диалект арабского языка|суданские]]{{·}}[[Иракский диалект арабского языка|месопотамские]]{{·}}[[Магрибский арабский язык|магрибинские]]{{·}}[[Сиро-палестинский диалект арабского языка|сиро-палестинские]]{{·}}[[Среднеазиатские диалекты арабского языка|среднеазиатские]]
|group3 = '''другие'''
|list3 =[[Мальтийский язык|мальтийский]]{{·}}[[Еврейско-арабские диалекты|еврейско-арабские]]{{·}}[[Контактные языки на арабской основе|контактные языки]]
}}
|заголовок6 = Академический
|список6 = [[Арабская литература|литература]]{{·}} [[Школы грамматики арабского языка|школы грамматики]]{{·}} [[Арабское имя|имена]]{{·}} [[Академии арабского языка|академии]]

|заголовок7 = [[Арабская каллиграфия|Каллиграфия]]
|список7 = [[Аджам (письменность)|аджам]]{{·}} [[насх]]{{·}} [[Куфическое письмо|куфи]]{{·}} [[сулюс]]{{·}} [[рук’а]]{{·}} [[дивани]]{{·}} [[мухаккак]]{{·}} [[магриби]]{{·}} [[хиджази]]{{·}} [[Хат аль-машк|машк]]{{·}} [[насталик]]{{·}} [[шекасте насталик]]{{·}} [[джави]]{{·}} [[пегон]]{{·}} [[Сини (шрифт)|сини]]{{·}} [[сяоэрцзин]]

|заголовок8 = Лингвистика
|список8 = [[Фонология арабского языка|фонология]]{{·}} [[солнечные и лунные буквы]]{{·}} [[И’раб|и’раб (склонение)]]{{·}} [[Грамматика арабского языка|грамматика]]{{·}}[[Глагол в арабском языке|глагол]]{{·}} [[Семитский корень|трёхбуквенный корень]]{{·}} [[матрес лекционис]]{{·}} [[Википедия:IPA для арабского языка|IPA]]{{·}} [[Коранический корпус арабского языка|коранический корпус]]
}}<noinclude>
[[Категория:Навигационные шаблоны:Арабский язык| ]]
</noinclude>

Шаблон:Чтение Корана

2018-01-20T19:06:03Z

Maqivi: Новая страница: «{{Навигационная таблица |имя = Чтение Корана |navbar = | state = autocollapsed |заголовок =Чтени…»

{{Навигационная таблица
|имя = Чтение Корана
|navbar =
| state = autocollapsed
|заголовок =Чтение Корана
|изображение =
|стиль_основного_заголовка = background:{{Цвет|Ислам}}
|стиль_заголовков = background:#99CC99; text-align:left;
|стиль_четных = background:#f0f0f0;
|стиль_тела =

|заголовок1=
|список1= [[Рецитация Корана]] (''[[таджвид]]'') • [[Чтение нараспев]] (''[[тартиль]]'') • [[Декламация Корана]] (''[[тилява]]'') • [[Чтение Корана]] (''[[кираат]]'')
}}<noinclude>[[Категория:Навигационные шаблоны]]</noinclude>

Шаблон:Изхи

2018-01-20T19:02:00Z

Maqivi: Новая страница: «<includeonly>{{#if:{{{век|}}}|{{comment|{{{век|}}}|{{{1|}}} в. х.}}|{{comment|{{#if:{{{2|}}}|{{{2|}}}|{{#expr:{{{1|}}}-1+622-(({{{1|}}})/33)mod 622}}}}|{{…»

<includeonly>{{#if:{{{век|}}}|{{comment|{{{век|}}}|{{{1|}}} в. х.}}|{{comment|{{#if:{{{2|}}}|{{{2|}}}|{{#expr:{{{1|}}}-1+622-(({{{1|}}})/33)mod 622}}}}|{{{1|}}} г. х.}}}}</includeonly><noinclude>
Шаблон даёт переводит год хиджры в год по Григорианскому календарю.
;Примеры
: <nowiki>{{Из хиджры|1}}</nowiki> — {{Из хиджры|1}}
: <nowiki>{{Из хиджры|1436}}</nowiki> — {{Из хиджры|1436}}
: <nowiki>{{Из хиджры|1436|2015}}</nowiki> — {{Из хиджры|1436|2015}}
: <nowiki>{{Из хиджры|V|век=XI}}</nowiki> — {{Из хиджры|V|век=XI}}

== См. также ==
* {{tl|Мусульманская дата}}

[[Категория:Шаблоны:Ислам]]</noinclude>

Шаблон:Integrated Encyclopedia of the Qurʾān

2018-01-06T20:24:13Z

Maqivi: Новая страница: «{{публикация|книга|автор={{{автор|}}}{{{1|}}}|часть={{{часть|}}}{{{2|}}} |часть ссылка= {{#if:{{{том|{{{3|}}}}}}…»

{{публикация|книга|автор={{{автор|}}}{{{1|}}}|часть={{{часть|}}}{{{2|}}}
|часть ссылка= {{#if:{{{том|{{{3|}}}}}}|{{#switch:{{{том|{{{3|}}}}}}
|1=http://www.iequran.com/project/volume1/entries.php
|2=http://www.iequran.com/project/volume2/entries.php
|3=http://www.iequran.com/project/volume3/entries.php
|4=http://www.iequran.com/project/volume4/entries.php
|5=http://www.iequran.com/project/volume5/entries.php
|6=http://www.iequran.com/project/volume6/entries.php
|7=http://www.iequran.com/project/volume7/
|http://www.iequran.com/project/index.php}}|{{#switch:{{Str left|{{{часть|{{{2|}}}}}}|1}}
|A|Ā=http://www.iequran.com/project/volume1/entries.php
|B|C|D=http://www.iequran.com/project/volume2/entries.php
|E|F|G|H|Ḥ=http://www.iequran.com/project/volume3/entries.php
|I|J|K|L|M|N|O=http://www.iequran.com/project/volume4/entries.php
|P|Q|R|S|Ṣ=http://www.iequran.com/project/volume5/entries.php
|T|Ṭ|U|V|X|Y|Z=http://www.iequran.com/project/volume6/entries.php
|}}}}
|часть оригинал=
|часть вид=
|часть соавторы=
|часть ответственный=
|заглавие= [[Integrated Encyclopedia of the Qurʾān]]
|ссылка=
|оригинал=
|вид=
|томов=
|соавторы=
|ответственный=
|издание=
|место=
|язык= en
|издательство= Sherwood Park: {{Comment|CIS|Center for Islamic Sciences}}
|год={{#if:{{{том|}}}|{{#switch:{{{том|}}}
|1=2013
|2013—2017}}|{{#switch:{{Str left|{{{часть|{{{2|}}}}}}|1}}
|A|Ā=2013
|B|C|D=
|E|F|G|H|Ḥ=
|I|J|K|L|M|N|O=
|P|Q|R|S|Ṣ=
|T|Ṭ|U|V|X|Y|Z=
|2013—2017}}}}
|том=
|volume={{#switch:{{Str left|{{{том|{{{3|}}}}}}{{{часть|{{{2|}}}}}}|1}}
|A|Ā|1=1 (A—Bea)
|B|C|D|2=2 (Bea—D)
|E|F|G|H|Ḥ|3=3 (E—H)
|I|J|K|L|M|N|O|4=4 (I—O)
|P|Q|R|S|Ṣ|5=5 (P—So)
|T|Ṭ|U|V|X|Y|Z|6=6 (Sp—Z)
|{{{том|{{{1|}}}}}}}}
|выпуск=
|книга=
|раздел =
|страницы=
|pages= {{{стр|{{{4|}}}}}}
|столбцы=
|страниц=
|allpages=
|столбцов=
|серия=
|тираж=
|isbn= 
|ref= {{{ref|}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>

Шаблон:ИЭК

2018-01-06T20:23:53Z

Maqivi: Перенаправление на Шаблон:Integrated Encyclopedia of the Qurʾān

#REDIRECT [[Шаблон:Integrated Encyclopedia of the Qurʾān]]

Многобожие

2018-01-06T16:44:19Z

Maqivi: Maqivi переименовал страницу Многобожие в Şirk

#перенаправление [[Şirk]]

Şirk

2018-01-06T16:44:18Z

Maqivi: Maqivi переименовал страницу Многобожие в Şirk

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Многобожие'''</center>
|-
|''{{s|ərəbcə}}''||<center>الشرك</center>
|-
|''kategoriya''||küfr
|-
|''sinonimlər''||politeizm, şirk
|-
|colspan="2" |''Quranda''
:{{hqa|4|48}}; {{hqa|6|64}}; {{hqa|7|33}}, {{hqa3|7|173}}; {{hqa|11|101}}; {{hqa|15|96}}; {{hqa|16|86}}; {{hqa|17|22}}, {{hqa|17|39|name=39}}; {{hqa|21|24}}, {{hqa|21|29|name=29}}; {{hqa|22|31}}; {{hqa|25|55}}; {{hqa|31|13}}; {{hqa|34|33}}; {{hqa|35|40}}; {{hqa|39|45}}; {{hqa|109|3}}
|}

Şirk(ər. ُاَلشِّرْك — əş-Şirkü‎) — Uca Allaha şərikqoşma, həmçinin Allahla yanaşı kiməsə və ya nəyəsə - daşa, insana, günəşə, aya, peyğəmbərə, cinə, ulduza, mələyə və s.-ə sitayişetmə, halbuki yalnız O, Yaradandır. “Şirk” sözünün leksik mənası — "iki nəfərin nəyəsə yiyəliketmə və ya nəyisə idarəetmə hüququnda iştirak etməsi"dir. Şirk şəriətdə "yalnız Allaha məxsus olub yalnız Onun layiq olduğunda Ona kimisə və ya nəyisə şərikqoşma" deməkdir. "Şirk" İslamda ən böyük günahdır. Allaha şərik qoşub müşrik kimi dünyasını dəyişmiş kəs Cəhənnəmə düşəcək. {{sfn|А. Али-заде|2007|name="Али-заде"}} O kəs ki, Allaha inanıb, mömin kimi dünyasını dəyişir, o, Cənnətə girəcək, hətta öz günahlarına görə cəza çəkməli olsa belə. <ref>{{китаб|аз-Захаби|Кабаир}}</ref>

== Yer üzündə politeizmin yaranma tarixi ==

İslam mənbələrinə görə, ilk dəfə şirk Nuh peyğəmbərin camaatı arasında yaranıb. Peyğəmbərin sahbəsi İbn Abbas tərəfindən bildirilir ki, Nuhla Adəmin arasında on yüzillik zaman fərqi var idi. Bu zaman ərzində insanlar həqiqi Təkallahlılıqda idilər, ancaq bundan sonra iblis onları yoldan çıxardı və Yer üzündə bütpəsəliyin birinci təzahürləri yarandı.

Əl-Buxarinin qeyd etdiyi rəvayətdə Vadd, Suva, Yəğus, Yəuq və Nəsr adlı mömin adamlardan bəhs olunur. Onlar öləndə, şeytan insanlara bu sözlərlə müraciət etdi: "Onlara abidələr ucaldın, axı onlar böyük insanlar olub. Siz pis iş tutanda, onlar sizi dayandırmış, yaxşılığa çağırırmışlar. Onlara abidələr ucaldın ki, bu abidələri görəndə, siz onların mömin olduqlarını yada salasınız və onlara oxşamağa çalışasınız". Və insanlar onlara abidələr ucaltdı. İllər keçdi, yüzilliklər ötdü. Bu insanlara nə üçün abidələr qoyulduğunu bilən kəslər öldü. Və yenidən şeytan insanlara müraciət etdi: "Həqiqətən, bu abidələr sizin atalarınızın illahları idi, atalarınızın dinindən dönməyin, onlara atalarınız sitayiş etdiyi kimi sitayiş edin". Və insanlar bu abidələrə sitayiş etməyə başladılar. Və Allah bu insanları şirkin qaranlığından təkallahlılığın işığına çıxarmaq istədi. O, onlara Nuhu {{ас}} göndərdi və Nuh {{ас}} onları bütlərdən əl çəkməyə və yalnız Allaha ibadət etməyə çağırırdı. O, buna gecə və gündüz, gizlində və aşkarda çağırırdı. Ancaq onlar sözə baxmadılar, təkəbbürləndilər və dedilər:
{{ЦК|Öz məbudlarınızı tərk etməyin; Vəddi, Suvaı, Yəğusu, Yəuqu və Nəsri tərk etməyin!|71|23}}
Və Nuh {{ас}} Rəbbi çağırdı: {{ЦК|Ey Rəbbim, kafirlərdən yer üzündə bir nəfəri belə sağ qoyma!|71|26}}
Və Allah Nuhun {{ас}} çağırışına cavab verdi. Allah iman gətirməyənləri məhv etdi {{hqa-line|11|40|44}}

Daha sonra tarix boyunca çoxallahlılıq müxtəlif yerlərdə yenidən meydana gəlirdi. Və İbrahimin (Avraam) {{ас}} camaatı bundan qaça bilmədi. Onlar bütlərə, planetlərə, aya, günəşə sitayiş etməyə başladılar. Allahın onlara rəhmi gəldi və O, mömin nəsil (xələflər) bəxş etdiyi İbrahimi {{ас}} onlara göndərdi. Axı sonrakı bütün peyğəmbərlər və elçilər İbrahimin oğlu İshaqdan (İsaak) {{ас}} törəmişlər. İbrahimin ikinci oğlu İsmayılın (İzmail) {{ас}} nəslindən isə Allah elçilərindən ən yaxşısını - Məhəmməd peyğəmbəri {{сас}} yetirdi.

Politeizm ərəblərə çatdı, buna səbəbkar 'Əmr ibn Luhay əl-Huza'i adlı bir adam oldu. Əbu Hurayra söyləyirdi ki, Allahın Elçisi {{сас}} dedi: "Mən 'Əmr ibn Luhay əl-Huza'ini odun içində öz bağırsaqlarını sürüyən gördüm". <ref>{{аль-Бухари|№=3521}}</ref> Allahın Elçisi {{сас}} həmçinin dedi: "O, İbrahimin dinini dəyişən birinci kəs oldu" <ref>{{аль-Бухари|№=2580}}</ref>. O, Ərəb yarımadasına bütləri gətirən birinci adam oldu. Bundan sonra bütlər daha da çoxaldı. Onları Kəəbənin ətrafında, onun yanında və içərisində qurmağa başladılar. İnsanlar Təkallahlılığı tamamilə tərk etdi və daşlara sitayiş etməyə keçdilər. Əbu Rac' əl-'Ataridi söyləmişdi: "Cahiliyyə dövründə biz daşlara sitayiş edirdik. Əgər biz birincidən daha yaxşı daş tapırdıqsa, o zaman köhnə daşı qoyub yenisinə sitayiş etməyə başlayırdıq. Əgər ümumiyyətlə daş yox idisə, o zaman biz qumdan təpə düzəldir, qoyunu gətirib bu təpənin üzərinə sağırdıq. Bundan sonra bu təpənin ətrafında dövrə vururduq (tavaf)" <ref>{{аль-Бухари|№=4376}}</ref>. Və Allah o dövrün insanlarını düz yola çəkmək istəyəndə, O, onlara Məhəmməd peyğəmbəri {{сас}} göndərdi ki, o, çağırış etsin: "Tək bir Allaha ibadət edin, sizin (sitayiş etməyinizə layiq olan) başqa bir ilahiniz yoxdur. Axı yalnız O, sitayişə layiqdir. Sizin sitayiş etdiyiniz şey isə eşitmir və görmür və heç nə ilə kömək edə bilmir". Və insanların arasında elələri oldu ki, təkəbbürləndi və qulaq asmayıb dedi: {{ЦК|O, bütün məbudları bir məbudmu etdi? Həqiqətən, bu, əcaib bir şeydir'|38|5}}. Sonra Allahın Elçisinin {{сас}} və onun sahabələrinin çağırışına hər cür mane olmağa başladılar. Ancaq bu, Məkkə bütpərəstlərinə və onları dəstəkləyənlərə heç nə vermədi, əksinə sahabələr imanın dadını bildilər, öz dinində daha da səmimi oldular.

== Bütpərəstliyin qadağası haqqında Quranda deyilənlər ==
Quranda bütpərəstliyin qadağan olunması haqqında xeyli məlumat mövcuddur, budur onlardan bəziləri:

* {{ЦК|Şübhəsiz ki, Allah Özünə şərik qoşulmasını bağışlamaz, bundan başqa (günahları) isə dilədiyi kimsəyə bağışlayar. Allaha şərik qoşan kəs iftira atmaqla böyük bir günah etmiş olur.|4|48}};
* {{ЦК|'Şübhəsiz ki, Allah Mər-yəm oğlu Məsihdir'– deyənlər artıq kafir oldular. Məsih isə demişdir: 'Ey İsrail oğulları! Rəbbim və Rəbbiniz olan Allaha ibadət edin! Həqiqətən də, Allaha şərik qoşan kimsəyə, Allah Cənnəti haram etmiş və onun sığınacağı yer Oddur. Zalımlara kömək edən olmayacaqdır.|5|72}};
* {{ЦК|Bir zaman Loğman öz oğluna nəsihət edərək demişdi: 'Oğlum! (Allaha) şərik qoşma. Həqiqətən, Allaha şərik qoşmaq böyük zülmdür!.|31|13}}.

== Bütpərəstliyin qadağası haqqında hədislər ==

Məhəmməd Peyğəmbər {{сас}} dedi: "Sizə ən böyük günah haqqında danışımmı? Bu, Allaha şərik qoşmaqdır!" <ref name="Бух">{{аль-Бухари}}</ref><ref name="Мус">{{Муслим}}</ref>. Həmçinin Peyğəmbər {{сас}} dedi: "Yeddi məhvedici günahdan qorunun" və onların sırasında şirki qeyd etdi. <ref name="Бух" /><ref name="Мус" />. Peyğəmbərin ﷺ də şirki pisləyən xeyli hədisləri var.

== Şirk və onun növləri haqqında ==

"Bütpərəstlik" (şirk) "təkallahlılıq" (tövhid) sözünün antonimidir, necə ki, "imansızlıq" (kufr) sözü "inam" (İman) sözünün antonimidir. Şirk iki növə ayrılır: böyük şirk (şirk əkbər) və kiçik şirk (şirk asqar). Növünü dəqiqləşdirmədən şirkdən danışanda, adətən, böyük şirki nəzərdə tuturlar.

Böyük şirk ən ağır günahdır ki, ona görə insan əbədi olaraq Cəhənnəmdə yanacaq. Quranda deyilir: {{ЦК|Şübhəsiz ki, Allah Ona şərik qoşmağı bağışlamayacaq. Bundan başqa olan (günahları )isə istədiyi kimsəyə bağışlayacaqdır. Allaha şərik qoşan şəxs əlbəttə ki, dərin bir azğınlığa düşmüşdür.|4|116}}.

Uca Allah insanı yaratdı, Öz mərhəmətinin müxtəlif növləriylə, yəni ağıl, görmə, eşitmə qabiliyyəti, sağlamlıq, danışmaq, fikrini ifadə etmək bacarığı və s.-lə onu zənginləşdirdi. Uca Allah insanı ətraf mühitin gözəlliyi və faydaları ilə əhatəyə aldı. O, insana onu sevən və onun sevdiyi qohumları, yaxın dostları, əmlakı və yaratmaq imkanını bəxş etdi. Müsəlman bunun üçün Uca Allaha şükr edir və yalnız Ona ibadət edir, ancaq müşrik bütün bu nemətlərdən istifadə edir , ancaq Mərhəmətli Allahı tanımaq, Ona şükr etmək və yalnız Ona ibadət etmək əvəzinə Ona şərik qoşur.

Kiçik şirk həmçinin günahdır, ancaq böyük şirkdən fərqli olaraq, o, dindən kənarlaşdırmır. Ancaq yekunda kiçik şirk böyük şirkə gətirib çıxara bildiyi üçün, bu günah şirkin bir növü oldu. Bu səbəbdən kiçik şirk İslamda ağır günahlardan biri hesab edilir. Onu da yadda saxlamaq lazımdır ki, böyük şirk bütün xoş əməllərin heç edilməsinə səbəb olur, bundan fərqli olaraq, kiçik şirk yalnız bu günahla bağlı olan əməli heç edir.

;Böyük şirkin formaları
Təəssüf ki, böyük şirk (şirk əkbər) Allaha müxtəlif cür şərikqoşma formalarına malikdir:

* Şirkin formalarından birinə xas olan cəhət Rəbbin xüsusiyyətlərinin Allahdan qeyrisinə aid edilməsidir. Şirkin bu cür formasının bir nümunəsi Qüdrətli Allahdan başqa kiminsə (və ya nəyinsə) diriltmək və ya öldürmək, yaratmaq və ya yaşatmaq, xeyir vermək və ya ziyan yetirmək bacarığına insanı inandırmaqdan ibarətdir.

* Şirkin digər formasına elə hallar aiddir ki, insan Uca Allahın gözəl adlarında və ya mükəmməl keyfiyyətlərində kimisə (və ya nəyisə) Ona şərik qoşur. Allahın Adlarından birinin, məsələn Əl-Alim ("Hər şeyi bilən") Adının Onun yaratdıqlarının birinə verilməsi və bu Ada yalnız Uca Allaha məxsus mənanın verilməsi bu cür şirkin nümunəsi kimi xidmət edir. Belə şirkin başqa nümunəsi insanın o sözləridir ki: "Allahın səs duyumu Onun yaratdığı hər hansı kəsin səs duyumu ilə eynidir". Və ya, əksinə, əgər insan deyirsə ki, insanların keyfiyyətləri Allahın keyfiyyətlərinə bənzəyir, bu həmçinin şirkin belə formasına aiddir.

* Lakin şirkin ən yayılmış forması ibadətdə Allaha şərik qoşmaqdır. Şirkin bu formasının qınanması bütün peyğəmbərlərin əsas vəzifələrindən biri idi. Hətta ərəb bütpərəstləri Allahı Rəbb kimi tanıyırdılar, amma Ona ilahiləşdirdiklərini şərik qoşurdular. Allahla yanaşı onlar bütlərə və daşlara sitayiş edir, onları Uca Allahla özləri arasında vasitəçi sayır və özlərini Allaha yaxınlaşdıran qüvvə hesab edirdilər. Allahdan başqa Günəşə, Aya, ulduzlara, insana, cinə, mələklərə, heyvanlarlara və ya daşlara sitayiş bütpərəstliyin belə formasının nümunələrinə aiddir. Bu cür yaranmışların adına duaların həsr edilməsi, oruc tutulması, and içilməsi, qurban verilməsi politeizmin təzahürləridir. Əgər insan kimisə Allah qədər ucaldırsa, ona Allaha ümid etdiyi qədər ümid bağlayırsa, ondan Allahdan qorxduğu qədər qorxursa, ona Allaha tabe olduğu kimi tabe olursa, onu Allahı sevdiyi qədər sevirsə, o zaman bu da şirkə gətirir və İslamdan ayırır. Əgər insan dua edərkən bu duanı qəbrə, daşa, ağaca həsr edirsə və ya onların ətrafında dövrə vurursa, onlara and içir və ya qurban verirsə, dualarında Allahdan qeyrisini çağırırsa, belə hərəkətlər həmçinin bütpərəstliyin təzahürü hesab edilir.

;Kiçik şirkin formaları

Kiçik şirk (şirk asqar) həmçinin müxtəlif formalara malikdir. Kiçik şirkə elə günahlar aiddir ki, onlar bəzi ilkin İslam mənbələrində şirk adını alıb, ancaq bütovlükdə, İslamın bütün mətnləri nəzərə alındıqda, böyük şirkə aid deyillər. Bu cür əməlləri üç növə bölmək olar:

#Ürəkdə yol verilən kiçik şirk, yəni öz sözlərinə və ya əməllərinə görə hörmət, şöhrət və ya dünyəvi nemətlər əldə etmək niyyətini həyata keçirmə. Bu Allaha görə deyil, insanlara görə edilən əməldir və “riya” ("tamaşa") adlanır. Əgər riya edən kəs Allaha inanandırsa, o zaman o yenə də İslamın əhatəsindən çıxmış hesab olunmur, ancaq günahkar sayılır, amma əgər insan başqa insanları razı salmaq üçün xoş əməllər edirsə, ancaq ürəyində Allaha inam yoxdursa, o zaman bu, “nifak” ("ikiüzlülük") adlanır və belə insan imansız hesab edilir.
#Dildə edilən şirk kiçik şirkin ikinci formasıdır. Bu formaya Allahdan başqa kimin və ya nəyinsə adına and içmək aiddir, and içən kəsin sözləri belə olur: "çörəyə and içirəm", "valideynlərimin canına and içirəm", "öz uşaqlarımın canına and içirəm" və s. Şirkin bu növünə belə sözləri də aid etmək olar: "Bu, Allaha və sənə xoş gedər". Bunun yerinə belə demək lazımdır: "Bu Allaha, Allahdan sonra isə filan kəsə xoş gedər".
#Kiçik şirkin üçüncü formasına bəzi əməllərdə şirkin təzahürü aid edilir. Əgər insan əlində sap və ya boynunda daş, sümük yaxud muncuq dənələri şəklində talisman daşıyırsa və hesab edirsə ki, yalnız Allahın iznilə bu əşyalar hər hansı problemdən qurtulmağa və ya hansısa bir məqsədə nail olmağa kömək edir, bu hal bu cür şirkin nümunəsi kimi xidmət edir. Ancaq əgər o hesab edirsə ki, belə əşyalar Allahın izni olmadan da, yəni müstəqil şəkildə xeyir verə bilər, bu hal böyük şirkə gətirir.

Bəzi insanlar hesab edirlər ki, onların evdə və ya öz üzərlərinə asdıqları müəyyən əşyalar onları bəd nəzərdən qoruyur. Digərləri isə, məsələn, ticarətdə kiminsə əlinin yüngül olmasına və ya yolunu keçmiş qara pişiyin yaxud on üç rəqəminin hər hansı işin görülməsindən imtina səbəbi olmasına inananlar kimi, əlamətləri gözləyərək hər hansı əməlləri edir və ya onları etməkdən vaz keçirlər. Əgər insan hesab edirsə ki, Allahın iznilə hansısa əşyalar bəd nəzərdən qorunmağa kömək edir və ya hansısa əlamətlər nikbinlik və ya bədbinlik üçün əsasdır, o zaman bu, əməldə kiçik şirkə gətirir. Bunun səbəbi ondan ibarətdir ki, insan hər şeyin Allahın iznilə mümkün olduğunu hesab etsə də, yenə də ümidini bu əşyalara və ya əlamətlərə bağlayır və ya, əksinə, nədənsə ehtiyat edir, halbuki yalnız Allaha ümid etmək və yalnız Ondan qorxmaq lazımdır. Ancaq əgər o hesab edirsə ki, belə əşyalar və ya əlamətlər Allahın izni olmadan da ziyandan qurtara və ya ziyan vura bilər, o zaman bu, həmçinin böyük şirkə gətirir.

{{Литература}}
* {{ИЭС2007|904|Ширк}}
;Дополнительная литература
* {{ИЭС1991|ДЕ|Ширк|300}}
* {{ЭКорана|Mir, Mustansir|Polytheism and Atheism|EQCOM_00151|том=4|стр=159-162}}
* {{ИЭК||Polytheism and Polytheists|том=5}}

{{Инфо10|автор = MaxAK
|сортировка =|ссылка = Shirk
|публикация = 2017-07-11|обновление =
|ИЭК =Polytheism and Polytheists|ЭК =
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_5384|ЭИ2 = SIM_6965
|Исламика = |ИЭС1991 = 222|ИЭС2007 = 904
|Цитатник = |Википедия= Ширк
|уровень = 4 |важность = высокая
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= Политеизм, безбожие, божественность, ширк}}

[[Категория:Единобожие]]
[[Категория:Грехи]]

[[ar:شرك]]
[[az:Çoxtanrılıq]]
[[en:Polytheism]]
[[tr:Çoktanrıcılık]]

Quran

2018-01-06T16:43:45Z

Maqivi: Новая страница: «'''Quran''' (ар. القرآن — аль-К̣ур’ан‎) ar:القرآن az:Quran en:Quran ru:Коран tr:Quran»

'''Quran''' (ар. القرآن — аль-К̣ур’ан‎)

[[ar:القرآن]]
[[az:Quran]]
[[en:Quran]]
[[ru:Коран]]
[[tr:Quran]]

Tövbə

2017-12-30T22:00:34Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Tövbə'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>توبة</center>
|-
|''kateqoriya''||tövbə, istiqfar
|-
|''sinonimlər''||tauba, istiqfar
|-
|colspan="2" |''Quranda''{{nbsp|5}}{{hqa|2|37}}, {{hqa3|2|54}}, {{hqa3|2|128}}, {{hqa3|2|160}}, {{hqa3|2|187}};
: {{hqa|3|128}}; {{hqa|4|16|17}}, {{hqa3|4|26|27}}, {{hqa3|4|64}}; {{hqa|5|39}}, {{hqa3|5|71}}; {{hqa|9|15}}, {{hqa3|9|102|106}}, {{hqa3|9|117|118}}; {{hqa|20|122}}; {{hqa|24|10}}; {{hqa|25|71}}; {{hqa|49|12}}; {{hqa|110|3}}
|}
'''Tövbə ''' ({{lang-ar|ٌتَوْبَة‎|«qayıdış»|tavbat}}) — müsəlmanın Allah qarşısında günahlı olduğunu etiraf etməsi, buna görə təəssüflənməsi və günahlarının bağışlanması üçün Allaha dua edərək onlardan qəti imtina etmək niyyətini bildirməsi ilə ifadə olunan tövbədir {{Ссылка|url=http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/توبة/|title=توبة|site=AlMaany.com|info=almaany.com|дата=28.08.2016|name="AlMaany"|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://ar.islamway.net/fatwa/23541/ما-تعريف-التوبة-و-ما-شروطها|title=ما تعريف التوبة و ما شروطها؟|site=IslamWay.net|info=islamway.net|дата=28.08.2016|name="islamway"|автор=محمد بن صالح العثيمين|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://fuqaha.islammessage.com/showthread.php?956-نواع-التوبه-ووقتها |title=انواع التوبه ووقتها|site=IslamMessage.com|info=fuqaha.islammessage.com|дата=28.08.2016|name="IslamMessage"|язык=ar}}.

Müsəlman ilahiyyatçı alimlərinin fikrincə, əgər insan öz günahlarının yalnız bir qisminə tövbə etdisə, o zaman onun qalan günahları yenə də onun boynunda qalacaq. Bu səbəbdən bütün günahlara tövbə etmək mütləqdir{{Ссылка|url=http://www.islamisemya.com/o-dukhovnom/o-dukhovnom/akhlyak/4483-ne-byvaet-lyudej-bezgreshnykh-tauba-spasenie |title=Не бывает людей безгрешных. Тауба — спасение|site=IslamiSemya.com|info=Ислам и Cемья|дата=28.08.2016|name="islamisemya"|автор=Фаттахов Т.}}. Tövbə qəbul olunsun deyə imansızlıqdan imana qayıtmaq, pisliklərdən xeyirxahlığa doğru dönmək, dərin təəssüf hissi ilə günahlardan əl çəkmək və əvvəlki vəziyyətə daha heç vaxt qayıtmamağa qəti qərar vermək lazımdır. Əsl tövbənin vacib şərtləri həmçinin odur ki, müsəlman ibadətin mütləq ayinlərinə əməl etsin, borclarını ödəsin və icazə verilmiş (halal) qida qəbul etsin{{Ссылка|url=http://islam-today.ru/veroucenie/pokaanie-kotoroe-budet-prinato/|title=Покаяние, которое будет принято|site=Islam-Today.ru|info=Ислам Сегодня|дата=28.08.2016|name="today"}}. Quranın surələrindən biri ''[[ət-Tövbə]]'' adlanır. .{{Превью}}

== Quranda ==
Tövbənin vacibliyini bir çox Quran ayətləri və Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədisləri göstərir. Məsələn, ət-Tahrim ''[[Qadağa]]'' surəsində deyilir:{{ЦК|Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi olaraq tövbə edin. Ola bilsin ki, Rəbbiniz günahlarınızdan keçsin və sizi, Allah o Peyğəmbəri və onunla birlikdə iman gətirənləri utandırmayacağı gündə, (ağacları) altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil etsin. Onların nuru önlərindən və sağ tərəflərindən ətrafa yayılacaqdır. Onlar deyəcəklər: 'Ey Rəbbimiz! Nurumuzu bizim üçün tamamla və bizi bağışla. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən!'|66|8}}.

T-v-b kökündən yaranmış sözlərə Quranda 86 dəfə rast gəlinir.{{Ссылка|url=http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=twb|title=Quran Dictionary - ت و ب|site=Corpus.Quran.com|info=The Quranic Arabic Corpus|дата=22.08.2017}}.

Göstərilən ayətdə tövbənin mahiyyəti haqqında, əsl tövbənin yalnız nəsuh tövbə şəklində, yəni günah işlətdiyinə qəlbən təəssüflənərək və onu bir daha təkrarlamamaqda qəti niyyətli olaraq mümkün olması barədə söhbət gedir. Belə tövbəyə ciddi riayət etmək lazımdır. <ref name="today" />{{sfn|А. Али-заде|2007|name="ИЭС"}}. “Tövbə” sözü Allah haqqında istifadə olunursa, Rəbbinin Öz qulunu ən yaxşı vəziyyətə qaytarması, ona fürsət verməsi və onun tövbəsini qəbul etməsi nəzərdə tutulur. <ref name="today" />. Tövbənin qəbul edilməsi İlahi Mərhəmətin vacib aspektidir. {{sfn|U. Rubin|2004}}.

Tövbə Adəm peyğəmbərdən bəri gəlir və Qiyamət gününün (yavm əl-kiyama) özünədək qüvvədə qalacaq. Allah bilildirir ki, O, çoxallahlılıqdan (şirk) başqa istənilən günahları bağışlaya bilər. İnsana böyük dəyər və əhəmiyyət verərək, Tanrı insanların münasibətlərinə qarışmaq istəmədiyini bildirdi və onlara qarşılıqlı inciklik və iddialarını öz aralarında həll etməyi buyurdu. Əgər günah edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə vurulmuş ziyanın ödənilməsini də nəzərdə tutur. Möminlər etdikləri günahlara görə ümidsizliyə qərq olmamalı, özlərini Allahın ixtiyarına buraxıb, mənəvi cəhətdən paklaşmağa və yenilənməyə cəhd etməlidirlər. Heç də təsadüfi deyil ki, Rəbb möminlərə heç vaxt Onun mərhəmətinə ümidi itirməməyi məsləhət görür. Əgər möminlər Allahın buyurduğu kimi tövbə edərlərsə, deməli, onların qurtulmasına ümid var. Uca Allah insanların tövbə etməsinə ehtiyac duymur. Ancaq yenə də onlar, Rəbb sədaqətli qulları olaraq, əllərini göyə açıb dua etsələr və günahlarını bağışlamasını Ondan xahiş etsələr, O, bundan razı qalar.<ref name="today" />.

Tövbənin zəruriliyinə sübut kimi Quranın növbəti ayətini gətirmək olar ki, burada deyilir: : {{ЦК|Ey iman gətirənlər! Hamınız Allaha tövbə edin ki, bəlkə nicat tapasınız!|24|31}}. Tövbə günahların bağışlanması vasitəsilə qurtuluş və müvəffəqiyyətə doğru bir yoldur. Tövbə etmək hökmü bildirilən ayətdə Uca Allah bütün möminlərə müraciət edir. Bu o deməkdir ki, günahsız və səhvsiz insanlar olmur. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciəti bütün cəmiyyətin sağlam olmasının təməlidir. Tövbə etməklə, insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır. <ref name="islamisemya" />.

== Sünnədə ==
Tövbənin vacibliyi haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədislərində də deyilir:
* ''Allaha and olsun ki, həqiqətən, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allahdan məni bağışlamasını diləyirəm və Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{аль-Бухари|№ 6307}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3259}}</ref>.
* ''Ey insanlar, Allahın qarşısında tövbə edin, mən, həqiqətən, gündə yüz dəfə Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{Муслим|№ 2702}}</ref>.
* '' Allah o kəsləri bağışlayar ki, onlar desin: "Böyük Allahdan üzr diləyirəm ki, Ondan qeyrisi ibadətə laig olanı yoxdur. O vardır, hər yerdədir və mən Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{Абу Дауд|№ 1517}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3577}}</ref><ref>{{китаб|аль-Бухари|Тарих аль-кабир|2/1/379}}</ref><ref>{{китаб|Ибн Са‘д|ат-Табакат|7/66}}</ref><ref>{{аль-Хаким|№ 1/511, 2/117, 118}}</ref>.
* ''Rəbb Öz quluna gecənin sonunda daha yaxın olur, və əgər sən o zaman Allahı yad edənlərdən biri ola bilirsənsə, ol. ''<ref>{{ат-Тирмизи|}}</ref><ref>{{аль-Хаким|}}</ref>.
* ''Qul öz Rəbbinə səcdə etdiyi zaman daha yaxın olur, odur ki, belə anlarda Allahı daha çox çağırın''<ref>{{Муслим|№ 482}}</ref><ref>{{Абу Дауд|№ 875}}</ref><ref>{{ан-Насаи|№ 2/226}}</ref>.
* ''Allaha and olsun ki, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allaha günahlarımı bağışlasın deyə dua [istiqfar] oxuyuram və Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{аль-Бухари}}</ref><ref name="today" />.

== Tövbənin mənası ==
İstənilən müsəlman ixtiyari yaxud qeyri-ixtiyari olaraq günaha bata bilər, ancaq tövbə günahdan təmizlənmək üçün bir vasitədir. O, müsəlmana daha yaxşı, daha pak olmağa imkan verir. O, öz əməllərin haqqında düşünməyə vadar edir və bu günahları bir daha etməməyi buyurur. Tövbə hər kəsə lazımdır. O, insanın ürəyindən gəlməli və zahiri olmamalıdır, əks halda onun bir faydası olmayacaq. Lovğalıqdan uzaq olan ictimai tövbələr istisna təşkil edir. Tövbə öz əməllərinə görə Allah və insanlar qarşısında duyulan utanc hissindən döğmalıdır. Edilmiş günaha tövbə etdikdən sonra müsəlman bir daha belə günaha yol verməməlidir. Müsəlmanın yol verdiyi günahın böyük və ya kiçikliyinin fərqi yoxdur, hətta kiçik yalan böyük faciəyə gətirib çıxara bilər<ref name="today" />.

== Tövbənin şərtləri ==
İslam mənbələrinə görə, əgər tövbə edənin səmimiyyətini sübut edən müəyyən şərtlərə riayət olunmasa, tövbə səmimi və düzgün olmayacaq və Allah onu qəbul etməyəcək. Bu şərtlər aşağıdakılardır::
# tövbə yalnız Allah üçün olmalıdır və Onu razı salmaq məqsədini daşımalıdır, çünki Allah heç bir əməli qəbul etmir, əgər o əməl yalnız Onun üçün edilməyibsə və Onu razı salmaq məqsədini daşımırsa və Onun buyurduğu kimi Onun elçisinin əməllərinə uyğun deyilsə. Bu o deməkdir ki, istənilən əməl Allahı razı salmaq məqsədini daşımalı, saleh əməl olmalı, yəni sünnəyə uyğun olmalıdır.
# günah etməkdən imtina. Əgər insan, günahlı olaraq, günah edir və qadağalı əməllər törədirsə, o zaman o, onlardan dərhal imtina etməlidir və əgər o, Allahın buyuruqlarına əməl etmirsə, o zaman o, yubatmadan onlara əməl etməli və əməl etmədiyi buyuruqlarını ödəmək olursa, onları ödəməlidir.
# insan vicdan əzabı çəkməli və əvvəl işlətdiyi günahlara görə heyfsilənməli və dərhal günah etməkdən imtina etməli və səmimi olaraq gələcəkdə onları etməmək niyyətində olmalıdır. Axı nə qədər ki insan günahlı olaraq Allahın buyurduğuna əməl etmədiyinə görə dərin təəssüf hissi keçirmir, vicdan əzabı çəkmir, peşman deyil və kədərlənmir, onun tövbəsi səmimi və düzgün olmayacaq.
# gələcəkdə günah etməməyə qəti niyyət. İnsan gələcəkdə günah etməməyə və Allahın buyuruqlarına daim əməl etməyə, onlardan əməl etmədiklərini ödəməyə, həmişə Allaha tabe olmağa və ölənə qədər günah iş törətməməyə qəti niyyətli olaraq, həyatı boyu Allahın əmr etdiklərinə və buyurduqlarına əməl etməyə və Allahın qadağan etdiyi hər şeydən imtina etməyə qəti niyyətli olaraq, öz günahlarına görə Allah qarşısında tövbə etməlidir.
# günahların edilməsində qəsdin və inadın olmaması. Günahların edilməsində qəsdin və inadın olması o deməkdir ki, insan Allaha tabe olmadan və bu günahları təkrarlamaq fikrində olaraq qabaqcadan günahı etməyə və ondan həzz almağa qərar verib. Belə olan halda tövbə yalançıların tövbəsidir ki, onlar günahlardan müvəqqəti əl çəkib və onları etmək üçün münasib bir fürsət gözləyirlər.
# tövbə edən peşman olduğunu yalnız ürəkdə və dildə deyil, həm də onun səmimi qəlbdən peşman olduğunu sübuta yetirən xeyirxah əməlləri ilə bildirməlidir. Axı Allaha tabe olmaq, dini vəzifələrə əməl etmək və yaxşılıqlar etmək tövbə edənin ürəyində imanı gücləndirir və ona günahdan imtina etməyə və həyatının bir hissəsini əylənərək, həzz alaraq və günah edərək keçirdiyini ödəməyə ona kömək edir.
# tövbə edən daim tövbəni gözləməli və onu pozmamalıdır, çünki bu həqiqi, səmimi, faydalı tövbənin şərtidir.
# tövbə vaxtında olmalıdır, yəni nə qədər ki insana ölüm gəlməyib və nə qədər ki günəş qərbdən çıxmayıb. {{Ссылка|автор=Рамаданова А.|url=https://vhijabe.ru/ahlyak-nrav/tauba-pokayanie/|title=Тауба (Покаяние)|site=VHijabe.ru|info=vhijabe.ru|дата=18.08.2017|name="VHijabe"}}.

Əgər günahın edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə edən vurduğu ziyanı ödəməlidir. Məsələn, iftiraya (sübut edilməmiş günahda, daha çox — zinada ittihama) görə incidən incidiləndən üzr istəməli və ona ya bağışlamaq, ya da vurulmuş ziyana görə onu cəzalandırmaq hüququ təqdim etməlidir. Əgər ziyan qeybət və dedi-qodu etməkdən ibarət idisə, o zaman yenə də zərərçəkəndən üzr istəmək lazımdır. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciət etməsi bütün cəmiyyətin sağlamlığının təməlidir. Tövbə etməklə insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır.<ref name="islamisemya" />.

{{Литература}}
* {{ИЭС-2007|764|Тауба}}
* {{ЭКорана|Rubin, Uri|Repentance and Penance|EQSIM_00355|том=4|стр=426|ref=U. Rubin}}
;Первоисточники
* {{book|Bayḍāwī|Anwār||}}
* {{book|Ibn al-Jawzī|Zād||}}
* {{book|Ibn Qudāma, ʿAbdallāh b. Aḥmad|Kitāb al-Tawwābīn|Beirut, 1974|}}
;Дополнительная литература
* {{Энис/2|Denny, F.M.|Tawba|SIM_7450|том=|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть=Repentance}} 
* {{book|Rubin, U.|Between Bible and Qurʾān|Princeton, 1989|}}

{{Инфо10|автор = MaxAK
|сортировка =|ссылка = Tawba
|публикация = 2017-11-27|обновление =
|ИЭК = Repentance|ЭК = EQSIM_00355
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_5708|ЭИ2 = SIM_7450
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 = 764
|Цитатник = |Википедия= Тауба
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= }}

[[Категория:Поклонение]]

[[ar:توبة]]
[[en:Repentance]]

Шаблон:Аль-Бухари

2017-12-30T21:58:21Z

Maqivi:

{{публикация|книга
| автор = [[al-Buhari]]
| часть =
| часть ссылка =
| часть оригинал =
| часть вид =
| часть соавторы =
| часть ответственный =
| заглавие = as-Sahih
| ссылка =
| оригинал =
| вид =
| томов =
| соавторы =
| ответственный =
| издание =
| место =
| издательство =
| год =
| том = {{{том|}}}
| volume =
| выпуск =
| книга =
| раздел = {{{1|}}}{{#if:{{{№|}}}|№ {{{№|}}}}}
| страницы = {{{стр|}}}
| pages =
| столбцы =
| страниц =
| allpages =
| столбцов =
| серия =
| тираж =
| isbn =
| ref = {{{ref|al-Buhari}}}
}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>

Шаблон:Ref-info

2017-12-30T21:55:03Z

Maqivi: Новая страница: «<noinclude>{{ref-info|http://example.org/|Пример ссылки}}</noinclude><includeonly> <span class="ref-info" title="{{{2}}}" style="font-size:85%; c…»

<noinclude>{{ref-info|http://example.org/|Пример ссылки}}</noinclude><includeonly> ({{{1}}})</includeonly><noinclude>
{{doc}}
</noinclude>

Покаяние

2017-12-30T21:49:59Z

Maqivi: Maqivi переименовал страницу Покаяние в Tövbə

#перенаправление [[Tövbə]]

Tövbə

2017-12-30T21:49:58Z

Maqivi: Maqivi переименовал страницу Покаяние в Tövbə

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Tövbə'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>توبة</center>
|-
|''kateqoriya''||tövbə, istiqfar
|-
|''sinonimlər''||tauba, istiqfar
|-
|colspan="2" |''Quranda''
:{{hqa|2|37}}, {{hqa3|2|54}}, {{hqa3|2|128}}, {{hqa3|2|160}}, {{hqa3|2|187}}; {{hqa|3|128}}; {{hqa|4|16|17}}, {{hqa3|4|26|27}}, {{hqa3|4|64}}; {{hqa|5|39}}, {{hqa3|5|71}}; {{hqa|9|15}}, {{hqa3|9|102|106}}, {{hqa3|9|117|118}}; {{hqa|20|122}}; {{hqa|24|10}}; {{hqa|25|71}}; {{hqa|49|12}}; {{hqa|110|3}}
|}
'''Tövbə ''' ({{lang-ar|ٌتَوْبَة‎|«qayıdış»|tavbat}}) — müsəlmanın Allah qarşısında günahlı olduğunu etiraf etməsi, buna görə təəssüflənməsi və günahlarının bağışlanması üçün Allaha dua edərək onlardan qəti imtina etmək niyyətini bildirməsi ilə ifadə olunan tövbədir {{Ссылка|url=http://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/توبة/|title=توبة|site=AlMaany.com|info=almaany.com|дата=28.08.2016|name="AlMaany"|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://ar.islamway.net/fatwa/23541/ما-تعريف-التوبة-و-ما-شروطها|title=ما تعريف التوبة و ما شروطها؟|site=IslamWay.net|info=islamway.net|дата=28.08.2016|name="islamway"|автор=محمد بن صالح العثيمين|язык=ar}}{{Ссылка|url= http://fuqaha.islammessage.com/showthread.php?956-نواع-التوبه-ووقتها |title=انواع التوبه ووقتها|site=IslamMessage.com|info=fuqaha.islammessage.com|дата=28.08.2016|name="IslamMessage"|язык=ar}}.

Müsəlman ilahiyyatçı alimlərinin fikrincə, əgər insan öz günahlarının yalnız bir qisminə tövbə etdisə, o zaman onun qalan günahları yenə də onun boynunda qalacaq. Bu səbəbdən bütün günahlara tövbə etmək mütləqdir{{Ссылка|url=http://www.islamisemya.com/o-dukhovnom/o-dukhovnom/akhlyak/4483-ne-byvaet-lyudej-bezgreshnykh-tauba-spasenie |title=Не бывает людей безгрешных. Тауба — спасение|site=IslamiSemya.com|info=Ислам и Cемья|дата=28.08.2016|name="islamisemya"|автор=Фаттахов Т.}}. Tövbə qəbul olunsun deyə imansızlıqdan imana qayıtmaq, pisliklərdən xeyirxahlığa doğru dönmək, dərin təəssüf hissi ilə günahlardan əl çəkmək və əvvəlki vəziyyətə daha heç vaxt qayıtmamağa qəti qərar vermək lazımdır. Əsl tövbənin vacib şərtləri həmçinin odur ki, müsəlman ibadətin mütləq ayinlərinə əməl etsin, borclarını ödəsin və icazə verilmiş (halal) qida qəbul etsin{{Ссылка|url=http://islam-today.ru/veroucenie/pokaanie-kotoroe-budet-prinato/|title=Покаяние, которое будет принято|site=Islam-Today.ru|info=Ислам Сегодня|дата=28.08.2016|name="today"}}. Quranın surələrindən biri ''[[ət-Tövbə]]'' adlanır. .{{Превью}}

== Quranda ==
Tövbənin vacibliyini bir çox Quran ayətləri və Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədisləri göstərir. Məsələn, ət-Tahrim ''[[Qadağa]]'' surəsində deyilir:{{ЦК|Ey iman gətirənlər! Allaha səmimi olaraq tövbə edin. Ola bilsin ki, Rəbbiniz günahlarınızdan keçsin və sizi, Allah o Peyğəmbəri və onunla birlikdə iman gətirənləri utandırmayacağı gündə, (ağacları) altından çaylar axan Cənnət bağlarına daxil etsin. Onların nuru önlərindən və sağ tərəflərindən ətrafa yayılacaqdır. Onlar deyəcəklər: 'Ey Rəbbimiz! Nurumuzu bizim üçün tamamla və bizi bağışla. Həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən!'|66|8}}.

T-v-b kökündən yaranmış sözlərə Quranda 86 dəfə rast gəlinir.{{Ссылка|url=http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=twb|title=Quran Dictionary - ت و ب|site=Corpus.Quran.com|info=The Quranic Arabic Corpus|дата=22.08.2017}}.

Göstərilən ayətdə tövbənin mahiyyəti haqqında, əsl tövbənin yalnız nəsuh tövbə şəklində, yəni günah işlətdiyinə qəlbən təəssüflənərək və onu bir daha təkrarlamamaqda qəti niyyətli olaraq mümkün olması barədə söhbət gedir. Belə tövbəyə ciddi riayət etmək lazımdır. <ref name="today" />{{sfn|А. Али-заде|2007|name="ИЭС"}}. “Tövbə” sözü Allah haqqında istifadə olunursa, Rəbbinin Öz qulunu ən yaxşı vəziyyətə qaytarması, ona fürsət verməsi və onun tövbəsini qəbul etməsi nəzərdə tutulur. <ref name="today" />. Tövbənin qəbul edilməsi İlahi Mərhəmətin vacib aspektidir. {{sfn|U. Rubin|2004}}.

Tövbə Adəm peyğəmbərdən bəri gəlir və Qiyamət gününün (yavm əl-kiyama) özünədək qüvvədə qalacaq. Allah bilildirir ki, O, çoxallahlılıqdan (şirk) başqa istənilən günahları bağışlaya bilər. İnsana böyük dəyər və əhəmiyyət verərək, Tanrı insanların münasibətlərinə qarışmaq istəmədiyini bildirdi və onlara qarşılıqlı inciklik və iddialarını öz aralarında həll etməyi buyurdu. Əgər günah edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə vurulmuş ziyanın ödənilməsini də nəzərdə tutur. Möminlər etdikləri günahlara görə ümidsizliyə qərq olmamalı, özlərini Allahın ixtiyarına buraxıb, mənəvi cəhətdən paklaşmağa və yenilənməyə cəhd etməlidirlər. Heç də təsadüfi deyil ki, Rəbb möminlərə heç vaxt Onun mərhəmətinə ümidi itirməməyi məsləhət görür. Əgər möminlər Allahın buyurduğu kimi tövbə edərlərsə, deməli, onların qurtulmasına ümid var. Uca Allah insanların tövbə etməsinə ehtiyac duymur. Ancaq yenə də onlar, Rəbb sədaqətli qulları olaraq, əllərini göyə açıb dua etsələr və günahlarını bağışlamasını Ondan xahiş etsələr, O, bundan razı qalar.<ref name="today" />.

Tövbənin zəruriliyinə sübut kimi Quranın növbəti ayətini gətirmək olar ki, burada deyilir: : {{ЦК|Ey iman gətirənlər! Hamınız Allaha tövbə edin ki, bəlkə nicat tapasınız!|24|31}}. Tövbə günahların bağışlanması vasitəsilə qurtuluş və müvəffəqiyyətə doğru bir yoldur. Tövbə etmək hökmü bildirilən ayətdə Uca Allah bütün möminlərə müraciət edir. Bu o deməkdir ki, günahsız və səhvsiz insanlar olmur. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciəti bütün cəmiyyətin sağlam olmasının təməlidir. Tövbə etməklə, insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır. <ref name="islamisemya" />.

== Sünnədə ==
Tövbənin vacibliyi haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} hədislərində də deyilir:
* ''Allaha and olsun ki, həqiqətən, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allahdan məni bağışlamasını diləyirəm və Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{аль-Бухари|№ 6307}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3259}}</ref>.
* ''Ey insanlar, Allahın qarşısında tövbə edin, mən, həqiqətən, gündə yüz dəfə Onun qarşısında tövbə edirəm.''<ref>{{Муслим|№ 2702}}</ref>.
* '' Allah o kəsləri bağışlayar ki, onlar desin: "Böyük Allahdan üzr diləyirəm ki, Ondan qeyrisi ibadətə laig olanı yoxdur. O vardır, hər yerdədir və mən Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{Абу Дауд|№ 1517}}</ref><ref>{{ат-Тирмизи|№ 3577}}</ref><ref>{{китаб|аль-Бухари|Тарих аль-кабир|2/1/379}}</ref><ref>{{китаб|Ибн Са‘д|ат-Табакат|7/66}}</ref><ref>{{аль-Хаким|№ 1/511, 2/117, 118}}</ref>.
* ''Rəbb Öz quluna gecənin sonunda daha yaxın olur, və əgər sən o zaman Allahı yad edənlərdən biri ola bilirsənsə, ol. ''<ref>{{ат-Тирмизи|}}</ref><ref>{{аль-Хаким|}}</ref>.
* ''Qul öz Rəbbinə səcdə etdiyi zaman daha yaxın olur, odur ki, belə anlarda Allahı daha çox çağırın''<ref>{{Муслим|№ 482}}</ref><ref>{{Абу Дауд|№ 875}}</ref><ref>{{ан-Насаи|№ 2/226}}</ref>.
* ''Allaha and olsun ki, mən gündə yetmiş dəfədən çox Allaha günahlarımı bağışlasın deyə dua [istiqfar] oxuyuram və Onun qarşısında tövbə edirəm''<ref>{{аль-Бухари}}</ref><ref name="today" />.

== Tövbənin mənası ==
İstənilən müsəlman ixtiyari yaxud qeyri-ixtiyari olaraq günaha bata bilər, ancaq tövbə günahdan təmizlənmək üçün bir vasitədir. O, müsəlmana daha yaxşı, daha pak olmağa imkan verir. O, öz əməllərin haqqında düşünməyə vadar edir və bu günahları bir daha etməməyi buyurur. Tövbə hər kəsə lazımdır. O, insanın ürəyindən gəlməli və zahiri olmamalıdır, əks halda onun bir faydası olmayacaq. Lovğalıqdan uzaq olan ictimai tövbələr istisna təşkil edir. Tövbə öz əməllərinə görə Allah və insanlar qarşısında duyulan utanc hissindən döğmalıdır. Edilmiş günaha tövbə etdikdən sonra müsəlman bir daha belə günaha yol verməməlidir. Müsəlmanın yol verdiyi günahın böyük və ya kiçikliyinin fərqi yoxdur, hətta kiçik yalan böyük faciəyə gətirib çıxara bilər<ref name="today" />.

== Tövbənin şərtləri ==
İslam mənbələrinə görə, əgər tövbə edənin səmimiyyətini sübut edən müəyyən şərtlərə riayət olunmasa, tövbə səmimi və düzgün olmayacaq və Allah onu qəbul etməyəcək. Bu şərtlər aşağıdakılardır::
# tövbə yalnız Allah üçün olmalıdır və Onu razı salmaq məqsədini daşımalıdır, çünki Allah heç bir əməli qəbul etmir, əgər o əməl yalnız Onun üçün edilməyibsə və Onu razı salmaq məqsədini daşımırsa və Onun buyurduğu kimi Onun elçisinin əməllərinə uyğun deyilsə. Bu o deməkdir ki, istənilən əməl Allahı razı salmaq məqsədini daşımalı, saleh əməl olmalı, yəni sünnəyə uyğun olmalıdır.
# günah etməkdən imtina. Əgər insan, günahlı olaraq, günah edir və qadağalı əməllər törədirsə, o zaman o, onlardan dərhal imtina etməlidir və əgər o, Allahın buyuruqlarına əməl etmirsə, o zaman o, yubatmadan onlara əməl etməli və əməl etmədiyi buyuruqlarını ödəmək olursa, onları ödəməlidir.
# insan vicdan əzabı çəkməli və əvvəl işlətdiyi günahlara görə heyfsilənməli və dərhal günah etməkdən imtina etməli və səmimi olaraq gələcəkdə onları etməmək niyyətində olmalıdır. Axı nə qədər ki insan günahlı olaraq Allahın buyurduğuna əməl etmədiyinə görə dərin təəssüf hissi keçirmir, vicdan əzabı çəkmir, peşman deyil və kədərlənmir, onun tövbəsi səmimi və düzgün olmayacaq.
# gələcəkdə günah etməməyə qəti niyyət. İnsan gələcəkdə günah etməməyə və Allahın buyuruqlarına daim əməl etməyə, onlardan əməl etmədiklərini ödəməyə, həmişə Allaha tabe olmağa və ölənə qədər günah iş törətməməyə qəti niyyətli olaraq, həyatı boyu Allahın əmr etdiklərinə və buyurduqlarına əməl etməyə və Allahın qadağan etdiyi hər şeydən imtina etməyə qəti niyyətli olaraq, öz günahlarına görə Allah qarşısında tövbə etməlidir.
# günahların edilməsində qəsdin və inadın olmaması. Günahların edilməsində qəsdin və inadın olması o deməkdir ki, insan Allaha tabe olmadan və bu günahları təkrarlamaq fikrində olaraq qabaqcadan günahı etməyə və ondan həzz almağa qərar verib. Belə olan halda tövbə yalançıların tövbəsidir ki, onlar günahlardan müvəqqəti əl çəkib və onları etmək üçün münasib bir fürsət gözləyirlər.
# tövbə edən peşman olduğunu yalnız ürəkdə və dildə deyil, həm də onun səmimi qəlbdən peşman olduğunu sübuta yetirən xeyirxah əməlləri ilə bildirməlidir. Axı Allaha tabe olmaq, dini vəzifələrə əməl etmək və yaxşılıqlar etmək tövbə edənin ürəyində imanı gücləndirir və ona günahdan imtina etməyə və həyatının bir hissəsini əylənərək, həzz alaraq və günah edərək keçirdiyini ödəməyə ona kömək edir.
# tövbə edən daim tövbəni gözləməli və onu pozmamalıdır, çünki bu həqiqi, səmimi, faydalı tövbənin şərtidir.
# tövbə vaxtında olmalıdır, yəni nə qədər ki insana ölüm gəlməyib və nə qədər ki günəş qərbdən çıxmayıb. {{Ссылка|автор=Рамаданова А.|url=https://vhijabe.ru/ahlyak-nrav/tauba-pokayanie/|title=Тауба (Покаяние)|site=VHijabe.ru|info=vhijabe.ru|дата=18.08.2017|name="VHijabe"}}.

Əgər günahın edilməsi nəticəsində başqa insana ziyan vurulmuşdursa, o zaman tövbə edən vurduğu ziyanı ödəməlidir. Məsələn, iftiraya (sübut edilməmiş günahda, daha çox — zinada ittihama) görə incidən incidiləndən üzr istəməli və ona ya bağışlamaq, ya da vurulmuş ziyana görə onu cəzalandırmaq hüququ təqdim etməlidir. Əgər ziyan qeybət və dedi-qodu etməkdən ibarət idisə, o zaman yenə də zərərçəkəndən üzr istəmək lazımdır. Hər bir insanın öz günahlarından qurtulması üçün Allaha müraciət etməsi bütün cəmiyyətin sağlamlığının təməlidir. Tövbə etməklə insan öz səhvlərini etiraf edir, Allah qarşısında onları bir daha etməmək öhdəliyini öz üzərinə götürür, Allahın Mərhəmətinə sığınır, çünki anlayır ki, yalnız O, günahları bağışlayır.<ref name="islamisemya" />.

{{Литература}}
* {{ИЭС-2007|764|Тауба}}
* {{ЭКорана|Rubin, Uri|Repentance and Penance|EQSIM_00355|том=4|стр=426|ref=U. Rubin}}
;Первоисточники
* {{book|Bayḍāwī|Anwār||}}
* {{book|Ibn al-Jawzī|Zād||}}
* {{book|Ibn Qudāma, ʿAbdallāh b. Aḥmad|Kitāb al-Tawwābīn|Beirut, 1974|}}
;Дополнительная литература
* {{Энис/2|Denny, F.M.|Tawba|SIM_7450|том=|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть=Repentance}} 
* {{book|Rubin, U.|Between Bible and Qurʾān|Princeton, 1989|}}

{{Инфо10|автор = MaxAK
|сортировка =|ссылка = Tawba
|публикация = 2017-11-27|обновление =
|ИЭК = Repentance|ЭК = EQSIM_00355
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_5708|ЭИ2 = SIM_7450
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 = 764
|Цитатник = |Википедия= Тауба
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= }}

[[Категория:Поклонение]]

[[ar:توبة]]
[[en:Repentance]]

Ölüm

2017-12-29T16:56:58Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>موت</center>
|-
|''kateqoriya''||ölüm
|-
|''Quranda''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 dəfə]
|-
|''əlavə baxın''||[[qətl]], [[doğum]]
|}
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
{{Превью}}

== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.

Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.

== Gizli məfhumlar haqqında bilik ==
Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil <ref>Quran, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər<ref>Quran, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur<ref name="Ас-Са‘ди" />. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir {{hqa2|31|34}}. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil {{hqa2|33|16}}, o, hər halda insanı haqlayacaq <ref>Quran, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.

Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.

== Ölüm arzusu ==
Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} bunları deməyə icazə vermişdir: «''Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim''»<ref name="islamtv" />.

Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa icazə verilir. {{hqa2|3|143}} Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı {{hqa2|39|30}} Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} «''həzləri dağıdan''» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.

== Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə ==
Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır {{hqa2|32|11}}. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur {{hqa2|79|1|2}}.

İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman {{hqa2|50|19}}, günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə ayrıldıqları anda eşidəcəklər {{hqa2|6|93}}.

== Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır ==
Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «''Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır''» <ref>Quran, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq {{hqa2|44|56}}.

== Kiçik ölüm ==
Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar {{hqa2|39|42}}.

{{Литература}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
{{Дополнительная литература}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
* {{ЭКорана|автор=Waardenburg, Jacques|часть=Death and the Dead|EQCOM=00049|стр=505}}
* {{Энис/3|Yanagihashi, Hiroyuki|Death (in Islamic law)|COM=27715|год=2014-1|стр=}}

{{Инфо10|автор = Иса
|сортировка =|ссылка =
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|ИЭК = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049
|ЭИ3 = COM_27715|ЭИ1 = |ЭИ2 = SIM_5064
|Исламика = |ИЭС1991 = |ИЭС2007 =
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить|шариат = проверить
|мета=}}

[[Категория:Ölüm]]

[[ar:موت]]
[[en:Death]]
[[ru:Смерть]]
[[tr:Ölüm]]

Шаблон:Ас-Са‘ди

2017-12-28T21:31:03Z

Maqivi:

{{#if:{{{там же|}}}{{{там|}}}|там же, [https://ru.quranacademy.org/quran/range/{{{1|}}}/{{{2|}}}{{#if:{{{3|}}}|/{{{3|}}}|/{{{2|}}}}}/saadi {{{1|}}}:{{{2|}}}{{#if:{{{3|}}}|—{{{3|}}}}}].|{{публикация|книга
| автор = [[‘Abdurrahman as-Sadi|as-Sa‘di, ‘А.]]
| часть = {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{1|}}}:{{{2|}}}{{
#if: {{{3|}}}
| {{
#ifexpr: {{{3|}}} - {{{2|}}} = 1
| ,
| —
}}{{{3|}}}
}}}}
| часть ссылка = {{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}|https://ru.quranacademy.org/quran/range/{{{1|}}}/{{{2|}}}{{#if:{{{3|}}}|/{{{3|}}}|/{{{2|}}}}}}}/saadi
| заглавие = Səxavətli və Mərhəmətli Allahdan gələn asanlaşdırma
| ссылка = {{#if:{{{том|}}}|http://books.musulmanin.com/tafsir-saadi/tafsir-saadi-{{{том|}}}.pdf|http://musulmanin.com/tafsir-korana-saadi.html}}
| оригинал = 
| вид =
| томов = 3
| соавторы =
| ответственный = 
| издание =
| место = М.
| издательство = Umma
| год = 2008
| том = {{{том|}}}
| volume =
| выпуск =
| книга =
| раздел =
| страницы = {{{стр|}}}
| pages =
| столбцы =
| страниц =
| allpages =
| столбцов =
| серия =
| тираж =
| isbn =
| ref = ‘A. as-Sa‘di
}}}}<noinclude>
{{doc}}</noinclude>

Ölüm

2017-12-28T21:28:24Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>موت</center>
|-
|''kateqoriya''||ölüm
|-
|''Quranda''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 dəfə]
|-
|''əlavə baxın''||[[qətl]], [[doğum]]
|}
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
{{Превью}}

== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.

Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.

== Gizli məfhumlar haqqında bilik ==
Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil <ref>Quran, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər<ref>Quran, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur<ref name="Ас-Са‘ди" />. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir {{hqa2|31|34}}. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil {{hqa2|33|16}}, o, hər halda insanı haqlayacaq <ref>Quran, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.

Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.

== Ölüm arzusu ==
Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} bunları deməyə icazə vermişdir: «''Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim''» [7].<ref name="islamtv" />.

Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa icazə verilir. {{hqa2|3|143}} Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı {{hqa2|39|30}} Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} «''həzləri dağıdan''» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.

== Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə ==
Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır {{hqa2|32|11}}. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur {{hqa2|79|1|2}}.

İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman {{hqa2|50|19}}, günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə ayrıldıqları anda eşidəcəklər {{hqa2|6|93}}.

== Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır ==
Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «''Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır''» <ref>Quran, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq {{hqa2|44|56}}.

== Kiçik ölüm ==
Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar {{hqa2|39|42}}.

{{Литература}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
{{Дополнительная литература}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
* {{ЭКорана|автор=Waardenburg, Jacques|часть=Death and the Dead|EQCOM=00049|стр=505}}
* {{Энис/3|Yanagihashi, Hiroyuki|Death (in Islamic law)|COM=27715|год=2014-1|стр=}}

{{Инфо10|автор = Иса
|сортировка =|ссылка =
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|ИЭК = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049
|ЭИ3 = COM_27715|ЭИ1 = |ЭИ2 = SIM_5064
|Исламика = |ИЭС1991 = |ИЭС2007 =
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить|шариат = проверить
|мета=}}

[[Категория:Ölüm]]

[[ar:موت]]
[[en:Death]]
[[ru:Смерть]]
[[tr:Ölüm]]

Ölüm

2017-12-28T21:27:15Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>موت</center>
|-
|''kateqoriya''||ölüm
|-
|''Quranda''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 dəfə]
|-
|''əlavə baxın''||[[qətl]], [[doğum]]
|}
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
{{Превью}}

== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.

Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.

== Gizli məfhumlar haqqında bilik ==
Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil <ref>Quran, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər<ref>Quran, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur<ref name="Ас-Са‘ди" />. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir {{hqa2|31|34}}. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil {{hqa2|33|16}}, o, hər halda insanı haqlayacaq <ref>Quran, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.

Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.

== Ölüm arzusu ==
Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} bunları deməyə icazə vermişdir: «''Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim''» [7].<ref name="islamtv" />.

Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa icazə verilir. {{hqa2|3|143}} Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı {{hqa2|39|30}} Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} «''həzləri dağıdan''» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.

== Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə ==
Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır {{hqa2|32|11}}. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur {{hqa2|79|1|2}}.

İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman {{hqa2|50|19}}, günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə ayrıldıqları anda eşidəcəklər {{hqa2|6|93}}.

== Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır ==
Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «''Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır''» <ref>Quran, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq {{hqa2|44|56}}.

== Kiçik ölüm ==
Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar {{hqa2|39|42}}.

{{Литература}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
{{Дополнительная литература}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
* {{ЭКорана|автор=Waardenburg, Jacques|часть=Death and the Dead|EQCOM=00049|стр=505}}
* {{Энис/3|Yanagihashi, Hiroyuki|Death (in Islamic law)|COM=27715|год=2014-1|стр=}}

{{Инфо10|автор = Иса
|сортировка =|ссылка = Mawt
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|ИЭК = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049
|ЭИ3 = COM_27715|ЭИ1 = |ЭИ2 = SIM_5064
|Исламика = |ИЭС1991 = |ИЭС2007 =
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить|шариат = проверить
|мета=смерть в исламе хадисы, аяты про смерть, каждая душа вкусит смерть сура, аяты из корана про смерть, хадисы про ангела смерти, после смерти ислам, ислам смерть человека, жизнь смерть исламе, человек после смерти исламе, душа после смерти ислам, о смерти иисуса}}

[[Категория:Смерть]]

[[ar:موت]]
[[en:Death]]
[[ru:Смерть]]
[[tr:Ölüm]]

Шаблон:ИЭС-2007

2017-12-28T21:26:48Z

Maqivi: Новая страница: «{{#if:{{{3|}}}{{{sfn|}}}|{{sfn|Али-заде, А. А.|2007|loc={{#if:{{{1|}}}|[http://islamicencyclopedia.narod.ru/articles/{{{1|}}}.html {{{2}}}]|{{{loc|}}}}}}…»

{{#if:{{{3|}}}{{{sfn|}}}|{{sfn|Али-заде, А. А.|2007|loc={{#if:{{{1|}}}|[http://islamicencyclopedia.narod.ru/articles/{{{1|}}}.html {{{2}}}]|{{{loc|}}}}}}}|{{публикация|книга
| автор = Али-заде, А. А.
| часть = {{#if:{{{2|}}}|{{#switch:{{{2|}}}|all = |всё = |{{{2|}}}}}|{{PAGENAME}}}}
| часть архив = 
| часть ссылка = {{#switch:{{Str left|{{{1|}}}|1}}
|h = http://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/
| http://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/{{{1|}}}
}}
| заглавие = {{#switch:{{Str left|{{{1|}}}|1}}
|h = [[Списки:Словник/Исламский энциклопедический словарь|Исламский энциклопедический словарь]]
| Исламский энциклопедический словарь
}}
| ссылка = {{#switch:{{{2|}}}|all =http://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/|всё =http://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/|}}
| место = М.
| страницы = {{{стр|}}}
| издательство = Ансар
| год = 2007
| ref = А. Али-заде
}}}}<noinclude>
== Пример ==
:<nowiki>{{ИЭС-2007|номер статьи на сайте dic.academic.ru |Название статьи*}}</nowiki>
:<nowiki>{{ИЭС-2007|666|Рух}}</nowiki>
:{{ИЭС-2007|666|Рух}}
----
:<nowiki>{{sfn|Али-заде, А. А.|2007}}</nowiki>
:<nowiki>{{ИЭС-2007|251|Дин|sfn}}</nowiki> ''или'' <nowiki>{{ИЭС-2007|||sfn}}</nowiki>
:<nowiki>{{ИЭС-2007|sfn=1}}</nowiki>
----
:<nowiki>*</nowiki> Если название статьи в Википедии совпадает с названием статьи в книге «Исламский энциклопедический словарь», то второй параметр можно не писать. Номера статей можно найти на странице [[Списки:Словник/Исламский энциклопедический словарь|словника]].

[[Категория:Шаблоны:Ислам:Книги|Исламский энциклопедический]]
</noinclude>

Шаблон:Lang+ar

2017-12-28T21:26:02Z

Maqivi: Перенаправление на Шаблон:Lang-ar

#REDIRECT [[Шаблон:Lang-ar]]

Модуль:Math

2017-12-28T21:24:57Z

Maqivi: Новая страница: «-- This module provides a number of basic mathematical operations. local z = {} -- Generate random number function z.random( frame ) first = tonumber(…»

--[[

This module provides a number of basic mathematical operations.

]]
local z = {}

-- Generate random number
function z.random( frame )
first = tonumber(frame.args[1]) -- if it doesn't exist it's NaN, if not a number it's nil
second = tonumber(frame.args[2])

if first then -- if NaN or nil, will skip down to final return
if first <= second then -- could match if both nil, but already checked that first is a number in last line
return math.random(first, second)
end
return math.random(first)
end
return math.random()
end

--[[
order

Determine order of magnitude of a number

Usage:
{{#invoke: Math | order | value }}
]]
function z.order(frame)
local input_string = (frame.args[1] or frame.args.x or '0');
local input_number;

input_number = z._cleanNumber( frame, input_string );
if input_number == nil then
return 'Ошибка формата данных: нечисловое входное значение при определении десятичной степени'
else
return z._order( input_number )
end
end
function z._order(x)
if x == 0 then return 0 end
return math.floor(math.log10(math.abs(x)))
end

--[[
precision

Detemines the precision of a number using the string representation

Usage:
{{ #invoke: Math | precision | value }}
]]
function z.precision( frame )
local input_string = (frame.args[1] or frame.args.x or '0');
local trap_fraction = frame.args.check_fraction or false;
local input_number;

if type( trap_fraction ) == 'string' then
trap_fraction = trap_fraction:lower();
if trap_fraction == 'false' or trap_fraction == '0' or
trap_fraction == 'no' or trap_fraction == '' then
trap_fraction = false;
else
trap_fraction = true;
end
end

if trap_fraction then
local pos = string.find( input_string, '/', 1, true );
if pos ~= nil then
if string.find( input_string, '/', pos + 1, true ) == nil then
local denominator = string.sub( input_string, pos+1, -1 );
local denom_value = tonumber( denominator );
if denom_value ~= nil then
return math.log10(denom_value);
end
end
end
end

input_number, input_string = z._cleanNumber( frame, input_string );
if input_string == nil then
return 'Ошибка формата данных: нечисловое входное значение при определении дробной части'
else
return z._precision( input_string )
end
end
function z._precision( x )
x = string.upper( x )

local decimal = string.find( x, '[.,]', 1 )
local exponent_pos = string.find( x, 'E', 1, true )
local result = 0;

if exponent_pos ~= nil then
local exponent = string.sub( x, exponent_pos + 1 )
x = string.sub( x, 1, exponent_pos - 1 )
result = result - tonumber( exponent )
end

if decimal ~= nil then
result = result + string.len( x ) - decimal
return result
end

local pos = string.len( x );
while x:byte(pos) == string.byte('0') do
pos = pos - 1
result = result - 1
if pos <= 0 then
return 0
end
end

return result
end

--[[
max

Finds the maximum argument

Usage:
{{#invoke:Math| max | value1 | value2 | ... }}
OR
{{#invoke:Math| max }}

When used with no arguments, it takes its input from the parent
frame. Note, any values that do not evaluate to numbers are ignored.
]]
function z.max( frame )
local args = frame.args;

if args[1] == nil then
local parent = frame:getParent();
args = parent.args;
end
local max_value = nil;

local i = 1;
while args[i] ~= nil do
local val = z._cleanNumber( frame, args[i] );
if val ~= nil then
if max_value == nil or val > max_value then
max_value = val;
end
end
i = i + 1;
end

return max_value
end

--[[
min

Finds the minimum argument

Usage:
{{#invoke:Math| min | value1 | value2 | ... }}
OR
{{#invoke:Math| min }}

When used with no arguments, it takes its input from the parent
frame. Note, any values that do not evaluate to numbers are ignored.
]]
function z.min( frame )
local args = frame.args;

if args[1] == nil then
local parent = frame:getParent();
args = parent.args;
end
local min_value = nil;

local i = 1;
while args[i] ~= nil do
local val = z._cleanNumber( frame, args[i] );
if val ~= nil then
if min_value == nil or val < min_value then
min_value = val;
end
end
i = i + 1;
end

return min_value
end

--[[
round

Rounds a number to specified precision

Usage:
{{#invoke:Math | round | value | precision }}

--]]
function z.round(frame)
local value, precision;

value = z._cleanNumber( frame, frame.args[1] or frame.args.value or 0 );
precision = z._cleanNumber( frame, frame.args[2] or frame.args.precision or 0 );

if value == nil or precision == nil then
return 'Ошибка формата данных: нечисловое входное значение при округлении до целого'
else
return z._round( value, precision );
end
end
function z._round( value, precision )
local rescale = math.pow( 10, precision );
return math.floor( value * rescale + 0.5 ) / rescale;
end

--[[
precision_format

Rounds a number to the specified precision and formats according to rules
originally used for {{template:Rnd}}. Output is a string.

Usage:
{{#invoke: Math | precision_format | number | precision }}
]]
function z.precision_format( frame )
-- For access to Mediawiki built-in formatter.
local lang = mw.getContentLanguage();

local value_string, value, precision;
value, value_string = z._cleanNumber( frame, frame.args[1] or 0 );
precision = z._cleanNumber( frame, frame.args[2] or 0 );

-- Check for non-numeric input
if value == nil or precision == nil then
return 'Ошибка формата данных: нечисловое входное значение при округлении с заданной точностью'
end

local current_precision = z._precision( value );

local order = z._order( value );

-- Due to round-off effects it is neccesary to limit the returned precision under
-- some circumstances because the terminal digits will be inaccurately reported.
if order + precision >= 14 then
orig_precision = z._precision( value_string );
if order + orig_precision >= 14 then
precision = 13 - order;
end
end

-- If rounding off, truncate extra digits
if precision < current_precision then
value = z._round( value, precision );
current_precision = z._precision( value );
end

local formatted_num = lang:formatNum( math.abs(value) );
local sign;

-- Use proper unary minus sign rather than ASCII default
if value < 0 then
sign = '−';
else
sign = '';
end

-- Handle cases requiring scientific notation
if string.find( formatted_num, 'E', 1, true ) ~= nil or math.abs(order) >= 9 then
value = value * math.pow( 10, -order );
current_precision = current_precision + order;
precision = precision + order;
formatted_num = lang:formatNum( math.abs(value) );
else
order = 0;
end
formatted_num = sign .. formatted_num;

-- Pad with zeros, if needed
if current_precision < precision then
local padding;
if current_precision <= 0 then
if precision > 0 then
local zero_sep = lang:formatNum( 1.1 );
formatted_num = formatted_num .. zero_sep:sub(2,2);

padding = precision;
if padding > 20 then
padding = 20;
end

formatted_num = formatted_num .. string.rep( '0', padding );
end
else
padding = precision - current_precision
if padding > 20 then
padding = 20;
end
formatted_num = formatted_num .. string.rep( '0', padding );
end
end

-- Add exponential notation, if necessary.
if order ~= 0 then
-- Use proper unary minus sign rather than ASCII default
if order < 0 then
order = '−' .. lang:formatNum( math.abs(order) );
else
order = lang:formatNum( order );
end

formatted_num = formatted_num .. '·10' .. order .. ''
end

return formatted_num;
end

--[[
Helper function that interprets the input numerically. If the
input does not appear to be a number, attempts evaluating it as
a parser functions expression.
]]

function z._cleanNumber( frame, number_string )
if number_string == nil or number_string:len() == 0 then
return nil, nil;
end

-- Attempt basic conversion
local number = tonumber( number_string )

-- If failed, attempt to evaluate input as an expression
if number == nil then
local attempt = frame:callParserFunction( '#expr', number_string );
attempt = tonumber( attempt );
if attempt ~= nil then
number = attempt;
number_string = tostring( number );
else
number = nil;
number_string = nil;
end
else
-- String is valid but may contain padding, clean it.
number_string = mw.text.trim(number_string)
end

return number, number_string;
end

function roman(i)
local w, t, val, let = {}, {
{1000, "M"},
{900, "CM"},
{500, "D"},
{400, "CD"},
{100, "C"},
{90, "XC"},
{50, "L"},
{40, "XL"},
{10, "X"},
{9, "IX"},
{5, "V"},
{4, "IV"},
{1, "I"}
}
for n, v in ipairs(t) do
val, let = unpack(v)
w[n]=string.rep(let,i/val)
i=i % val
end
return table.concat(w)
end

function z.Roman(frame) -- Преобразует числа от 1 до 4999999 в римские
local function try_tonumber(a)
return math.floor(tonumber(a) or error('\''.. a ..'\' не является числом.'));
end
local str = frame.args[1] or '';
if str == '' then -- пустой параметр
return str;
end
local r, N = pcall(try_tonumber, str); -- попытка преобразовать в число
if r then
if N<1 or N>=5e6 then
return frame.args[2] or 'N/A'
end
local R=N%5000
N=(N-R)/1000
return (N>0 and table.concat{'',roman(N),''} or '')..roman(R)
else
return '' .. N .. ''; -- вывод ошибки
end
end

--[[
Выводит числа прописью на русском
]]
function z.Russian(frame)
local str = frame.args[1] or '';
if str == '' then
return '';
end
local number = tonumber( str, 10 )

local lang = mw.getLanguage( 'ru' )

local zero = 'ноль'
local ones = { 'один', 'два', 'три', 'четыре', 'пять', 'шесть',
'семь', 'восемь', 'девять', 'десять', 'одиннадцать', 'двенадцать',
'тринадцать', 'четырнадцать', 'пятнадцать', 'шестнадцать', 'семнадцать',
'восемнадцать', 'девятнадцать' }
local tens = { '', 'двадцать', 'тридцать', 'сорок', 'пятьдесят',
'шестьдесят', 'семьдесят', 'восемьдесят', 'девяносто' }
local hundreds = { 'сто', 'двести', 'триста', 'четыреста', 'пятьсот',
'шестьсот', 'семьсот', 'восемьсот', 'девятьсот' }

local unitsPlural = {
{ '', '', '' },
{ 'тысяча', 'тысячи', 'тысяч' },
{ 'миллион', 'миллиона', 'миллионов' },
{ 'миллиард', 'миллиарда', 'миллиардов' },
{ 'триллион', 'триллиона', 'триллионов' },
}

local out = ''
local outMinus = ''

if ( number < 0 ) then
outMinus = 'минус '
number = math.abs( number )
end

local tripletPos = 0
while ( number > 0 ) do
local triplet = number % 1000
number = math.floor( number / 1000 )

tripletPos = tripletPos + 1
if ( tripletPos > 5 ) then
return ''
end

local tripletStr = ''
local tripletUnit = ''
if ( triplet > 0 ) then
local unitPlural = unitsPlural[ tripletPos ]
tripletUnit = lang:plural( triplet, unitPlural[1], unitPlural[2], unitPlural[3] )
end

if ( triplet >= 100 ) then
tripletStr = hundreds[ math.floor( triplet / 100 ) ]
triplet = triplet % 100
end

if ( triplet >= 20 ) then
tripletStr = tripletStr .. ' ' .. tens[ math.floor( triplet / 10 ) ]
triplet = triplet % 10
end

if ( triplet >= 1 ) then
tripletStr = tripletStr .. ' ' .. ones[ triplet ]
end

-- две тысячи
if ( tripletPos == 2 ) then
tripletStr = mw.ustring.gsub( tripletStr, 'один$', 'одна' )
tripletStr = mw.ustring.gsub( tripletStr, 'два$', 'две' )
end

out = tripletStr .. ' ' .. tripletUnit .. ' ' .. out
end

if ( out == '' ) then
out = zero
end

out = outMinus .. out
out = mw.ustring.gsub( out, ' +', ' ' )
out = mw.text.trim ( out )
return out
end

return z

Шаблон:Roman

2017-12-28T21:23:57Z

Maqivi: Новая страница: «{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Math|Roman|{{{1<noinclude>|4999999</noinclude>}}}|{{{2|N/A}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>»

{{{{{|safesubst:}}}#invoke:Math|Roman|{{{1<noinclude>|4999999</noinclude>}}}|{{{2|N/A}}}}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>

Шаблон:Энис/3

2017-12-28T21:23:22Z

Maqivi: Новая страница: «{{публикация|книга | автор = {{{автор|{{{1|}}}}}} | часть = {{{часть|{{{2|}}}}}} | часть с…»

{{публикация|книга
| автор = {{{автор|{{{1|}}}}}}
| часть = {{{часть|{{{2|}}}}}}
| часть ссылка = {{#if:{{{ссылка|}}}|{{{ссылка|}}}|{{#if:{{{SIM|}}}|http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_SIM_{{{SIM|}}}|{{#if:{{{COM|}}}|http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_{{{COM|}}}|{{#if:{{{doi|{{{3|}}}}}}|http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_{{{doi|{{{3}}}}}}|http://referenceworks.brillonline.com/search?s.q={{urlencode:{{{часть|{{{2|}}}}}}}}&s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&search-go=Search}}}}}}}}
| заглавие = [[Энциклопедия ислама|Encyclopaedia of Islam]], THREE
| ссылка =
| оригинал =
| вид =
| томов =
| соавторы =
| ответственный =
| издание =
| место = Leiden
| издательство = {{nobr|E. J. Brill}}
| год = {{#switch:{{{том|}}}{{{год|}}}
| 1|2|3|2007-1|2007-2|2007-3 = 2007
| 4|5|2008-1|2008-2 = 2008
| 6|7|8|9|2009-1|2009-2|2009-3|2009-4 = 2009
|2010-1|2010-2|2010-3|2010-4 = 2010
|2011-1|2011-2|2011-3|2011-4 = 2011
|2012-1|2012-2|2012-3|2012-4 = 2012
|2013-1|2013-2|2013-3|2013-4 = 2013
|2014-1|2014-2|2014-3|2014-4 = 2014
|2015-1|2015-2|2015-3|2015-4 = 2015
|2016-1|2016-2|2016-3|2016-4 = 2016
|2017-1|2017-2|2017-3|2017-4 = 2017
| {{#if:{{{год|}}}|{{{год|}}}|2007-}}}}
| том =
| volume = {{roman|{{#switch:{{{том|}}}{{{год|}}}
| 1|2007-1=1
| 2|2007-2=2
| 3|2007-3=3
| 4|2008-1=4
| 5|2008-2=5
| 6|2009-1=6
| 7|2009-2=7
| 8|2009-3=8
| 9|2009-4=9
| {{{том|}}}}}}}
| выпуск =
| книга =
| раздел =
| страницы =
| pages = {{{страницы|}}}{{{стр|}}}
| столбцы =
| страниц =
| allpages =
| язык = en
| столбцов =
| серия =
| тираж =
| isbn =
| ref = {{{ref|{{{автор|{{{1|}}}}}}}}}
}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>

Шаблон:Гитинов

2017-12-28T21:22:38Z

Maqivi: Новая страница: «{{публикация|книга | автор = Гитинов, М. Ф. | часть = | заглавие = Дорог…»

{{публикация|книга
| автор = Гитинов, М. Ф.
| часть =
| заглавие = Дорога истинной религии : настольная книга верующего
| ссылка =
| ответственный =
| издание =
| место = М.
| издательство = Андалус
| год = 2006
| страницы = {{{1|}}}
| страниц =
| isbn =
| ref = М. Гитинов
}}<noinclude>
{{doc}}</noinclude>

Ramazan

2017-12-28T08:06:10Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Ramadan'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>رمضان‎</center>
|-
|''kateqoriya''||ay
|-
|''Quranda''||{{hqa|2|185}}.
|-
|''sinonimlər''||ramazan
|-
|''см. также''||[[oruc]]
|}
'''Ramadan''' ({{lang-ar|رَمَضَانُ||ramadan‎‎}}), '''ramazan''' — [[hicri]] [[təqvim|təqvimin]] doqquzuncu, [[oruc]] tutulan [[ay|ayı]]. Müsəlmanların ən əziz saydığı aydır.{{Превью}}

== Etimologiya==
Ayın adı yay mövsümünə aid olan ''r-m-d'' kökündən əmələ gəlir, buna görə də bu ayın başlandığı fəsili göstərir. Qədim zamanlarda [[ərəblər]] aralıq aylarının (''nasi'') vasitəsilə öz ilini günəş ilinə bərabərləşdirməyə çalışırdılar{{sfn|M. Plessner|1993}}.

== Quranda ==
Ramazan — müsəlman təqviminin yeganə ayıdır ki, [[Quran]]da adı çəkilir: {{ЦК|[[İnsan]]lara doğru yolu göstərən, bu yolun və (haqqı batildən) ayırd edənin açıq-aydın dəlilləri olan Quran ramazan ayında nazil edilmişdir. Sizlərdən bu aya çatan şəxslər (həmin ayı) oruc tutmalıdırlar. [[Xəstəlik|Xəstə]] və ya səfərdə olanlar isə başqa günlərdə eyni sayda (oruc tutmalıdır.) [[Allah]] sizin üçün çətinlik deyil, asanlıq istəyir. O, (istəyir ki,) siz müddəti (buraxdığınız günlərin orucunu) tamamlayasınız və sizi doğru yola yönəltdiyinə görə Onu uca tutasınız. Bəlkə [[təşəkkür|şükür]] edəsiniz.|2|185}}.

Əl-Biruni фyın digər əhəmiyyətli günləri sırasında Hüseyn ibn Əlinin {{ра}} doğulduğu 6-cı günü, [[Xadicə]]nin {{ра}} vəfat etdiyi 10-cu günü, [[Bədr]] yaxınlığında döyüşün baş verdiyi 17-ci günü, [[Məkkə]]nin [[Məkkənin fəth | fəth]] edildiyi 19-cu günü, [[Əli ibn Abu Talib|Əli]]nin{{ра}} və imam Əli ər-Ridanın vəfat etdikləri 21-ci günü, Əlinin {{ра}} doğulduğu 22-ci günü və, nəhayət, [[əl-Qədr]] (''Ləylət əl-Qədr''){{sfn|Plessner, M.|1993}} gecəsi kimi 27-ci gecəsini xatırlayır. Əfsanəyə əsasən, Ramazan ayının gecələrinin birində [[Hira]] mağarasında Məhəmməd peyğəmbərə {{сас}} birinci dəfə [[vəh]]y{{sfn|Г. Гогоберидзе|2009}} nazil olur. В ''Джами ас-Сагир'' имама [[ас-Суйути]] приводит хадис, в котором сказано: «''[[Свитки]] (сухуф) [[Ибрахим]]а {{ас}} были ниспосланы 1-го рамадана, [[Таурат]] (Тора) был ниспослан 6-го рамадана, [[Инджиль]] (Евангелие) — 13 рамадана, [[Забур]] (Псалтирь) — 18 рамадана, а [[Коран]] — 24 рамадана''»<ref>{{китаб|ас-Суйути|Джами ас-Сагир|№ [http://quranproject.org/40-Hadith-on-the-Quran--575-d 2734]}}</ref>. Таким образом, можно сказать, что месяц рамадан играл исключительную роль для всех Писаний, ниспосланных Аллахом{{sfn|А. Али-заде|2007|loc=[https://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/428 Коран]}}.

Qərb tədqiqatçıları Ramazan ayında tutulan orucu [[Musa]] {{ас}} qanununun ikinci lövhələrinin verilməsi ilə əlaqələndirirlər ki, bu, [[yəhudi]] ənənəsinə əsasən, Kəffarə Günündə (''Yom-Küpür''){{sfn|M. Plessner|1995}} baş vermişdir.

== Müddəti ==
Hicri təqvimlərdə ayın müddəti 29 və 30 gün arasında tərəddüd edir. Müsəlman ayı, həmçinin Ramazan, təzə ayın çıxması ilə başlanır. Təzə ay aydın göründükdə, yəni astronomik ay doğmasından bir neçə saat sonra. Əgər hansısa səbəblərdən ayı görmək mümkün olmursa, o zaman oruc Şəvval ayının 30 günü keçdikdən sonra hesablanmağa başlanır{{sfn|А. Али-заде|2007}}. Bəzi müasir [[hüquq|hüquqşünas]] alimlər hesab edirlər ki, əgər [[Yer kürəsi]]nin hər hansı yerində təzə ay qeyd edilmişdirsə, deməli, bu andan etibarən dünyanın hər yerində yeni ay başlanır. Digər alimlər hesab edirlər ki, ayın başlanğıc tarixinin təyin olunması Yer kürəsinin başqa yerlərində təzə ayın görünməsindən asılı deyil və hər bir yaşayış məntəqəsi və ya region ayın başlanmasını müstəqil qaydada müəyyən etməlidir. Bu səbəbdən Ramazan ayının başlanması və bitməsi tarixlərinin təyini regiondan asılı olaraq fərqlənə bilər.

== Əl-Qədr gecəsi ==
Quranda Ramazan ayı gecələrindən biri olan [[Əl-Qədr gecəsi]] (''Ləylət əl-Qədr'') də xatırlanır ki, ona ''[[əl-Qədr]]'' ("Qüdrət") surəsi həsr edilmişdir. Mələklərin “hər bir əmr üçün“ endiyi bu gecə “1000 aydan daha gözəl” gecə kimi təsvir edilir ki, bu da “dan yeri ağaranadək“ xeyir-dua deməkdir {{hqa-line|97|1|5}}. Görünür, həmin gecə ''[[əd-Duxan]]'' ("Tüstü") surəsində “xeyir-dualı” gecə kimi xatırlanır {{hqa-line|44|3}}. Bəzi ilahiyyatçılar hesab edirlər ki, əl-Qədr gecəsi Ramazan ayının 27-ci günü yetir {{sfn|Г. Гогоберидзе|2009}}, ancaq bu tarix tam etibarlı deyil. Buna görə də dindar müsəlmanlar Ramazan ayının son on gününün bütün tək gecələrini [[xeyirxah əməl | xeyirxah əməllər]] etməyə sərf edir ki, onlardan biri hər halda əl-Qədr gecəsinə təsadüf edir{{sfn|M. Plessner|1993}}. Hesab edilir ki, bu gecə Allah insanların [[tale|taleləri]] haqqında qərarlar qəbul edir, ona görə də bu gecə [[məscid|məsciddə]] Quran oxumaqla və Allaha yönəlik [[dua]]larla keçiririlir.

== Oruc ==
“Ağ [[sap|sapı]] qara sapdan ayırmaq” mümkün olduğu andan [[günəş]] batanadək dindarlara [[yemək]], [[içmək]] və [[qadın]]larla [[cinsi əlaqələ|cinsi əlaqələdə]] olmaq [[qadağa]]n edilir. [[Zahı]]lar və yolda olan şəxslər oruc tutmaqdan azad olunur.

Ramazan ayının ilin isti fəslinə təsadüf etdiyi zaman müsəlmanların fəallığı gözə çarpacaq qədər yenir. Bəzi müsəlmanlar gecənin çox hissəsini, yəni hava temperaturunun aşağı yenən, yeməyə və içməyə icazə verilən zaman oyaq qalır{{sfn|Plessner, M.|1993}}. Bu zaman çox vaxt [[ticarət]] və sənaye zəifləyir. bəzi işəgötürənlər Ramazan ayında öz işçilərinin iş gününü bir neçə saatlıq qısaldırlar. Oruc "kiçik [[bayram]]la" - ''id əl-fitrlə'' başa çatır.

== Təravih ==
Hər gün gecə [[namaz|namazından]] (''İşa'') sonra müsəlmanlar birgə qaydada ''Təravih'' namazını qılır, Quran oxuyur, Ramazan ayının son ongünlüyündə isə məsciddə qalıb dini ibadət (''İtikaf'') edirlər{{sfn|А. Али-заде|2007}}.

== Чтение Корана ==
Согласно преданию, в месяц рамадан [[ангел]] [[Джибриль]] читал пророку [[Мухаммад]]у {{сас}} все айаты Корана, которые были ниспосланы за прошедший год. Затем пророк {{сас}} читал эти айаты Джибрилю, который внимательно слушал их. После проверки Пророк {{сас}} читал эти айаты народу в мечети, где народ в свою очередь заучивал их наизусть. Этот процесс был назван ''арза''. В последний рамадан в жизни пророка Мухаммада {{сас}}, этот процесс был исполнен дважды, и был назван ''арза аль-ахира'' («последняя арза»). В истории Корана арза играет исключительную роль, так как благодаря этому, удавалось контролировать обученных чтению Корана людей, и исключить их ошибки и забывание. Таким образом, месяц рамадан является не только месяцем, в который был ниспослан Священный Коран, но и месяцем, в ходе которого проводилась его тщательная проверка{{sfn|А. Али-заде|2007|loc=[https://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/428 Коран]}}.

Желательным является прочтение всего Корана в течение месяца рамадан. Для этой цели Коран разделён на 30 равных частей, которые называются [[джуз]]ами (ар. جزء‎).

{{Литература}}
* {{ИЭС2007|650|Рамадан}}
* {{Гогоберидзе|Рамадан|187}}
* {{Энис/2|Plessner, M.|Ramaḍān|SIM_6208|том=8|стр=418|ref=M. Plessner}}
* {{Энис/1|Plessner, M.|Ramaḍān|SIM_3665|том=6|стр=1111|ref=M. Plessner}}
{{Дополнительная литература}}
* {{ИЭС1991|ЕР|Рамадан|197}}
* {{ЭКорана|Neuwirth, Angelika|Ramadan|EQCOM_00165|том= 4|стр=338}}
* {{IEQ||Ramaḍān|том=5|en=}}
* {{book|Wagtendonck, K.|Fasting in the Koran|Leiden, 1968}}

{{Инфо10|автор = Maqivi
|сортировка =|ссылка = Ramadan
|публикация = 2017-08-26|обновление =2017-12-26
|ИЭК = |ЭК = EQCOM_00165
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_3665|ЭИ2 = SIM_6208
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 = 650
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = высокая
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= }}

{{Дин}}
{{Праздники}}

[[Категория:Oruc]]
[[Категория:Təqvim]]

[[ru: Рамадан]]

Шаблон:Дополнительная литература

2017-12-28T08:05:56Z

Maqivi: Новая страница: «;Əlavə ədəbiyyat»

;Əlavə ədəbiyyat

Ölüm

2017-12-28T08:05:40Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Ölüm'''</center>
|-
|''{{s|ərabcə}}''||<center>موت</center>
|-
|''kateqoriya''||ölüm
|-
|''Quranda''||[http://corpus.quran.com/qurandictionary.jsp?q=mwt 165 dəfə]
|-
|''əlavə baxın''||[[qətl]], [[doğum]]
|}
'''Ölüm''' ({{lang-ar|الْمَوْتُ||əl-mavt‎}}) — orqanizmin həyat fəaliyyətinin dayanması, həyatın görünməyən aspektidir. Ölüm Yer üzündə həyatın sonu, vəfat, ruhun bədəndən ayrılması deməkdir. İnsanın ölümü, cismani həyatın sonu, əbədi, mənəvi həyata keçiddir. Ölüm də eynilə həyat kimi yaranmışdır {{hqa2|67|2}}.Ölüm probleminə elmin müxtəlif sahələrində çoxsaylı işlər həsr edilmişdir. Həmçinin ölüm məsələsinin tədqiqatı zamanı hərtərəfli yanaşmadan istifadə edən materiallar mövcuddur. Ancaq ölüm probleminin bir çox dini aspektləri kifayət qədər açıqlanmamış qalır. Müqəddəs Quranda ölüm bir çox ayətlərdə xatırlanır və burada onun fundamental əsasları geniş açıqlanır.
{{Превью}}

== Ölümə hazırlıq, müjdəçilər ==
Hər şeydən əvvəl ölüm müjdəçiləriylə bağlı və möminin ölümqabağı nə kimi tədbirlər görməsi barədə aspektlərə toxunmaq lazımdır. Müsəlman ənənələrinə əsasən, insan hələ yaşayarkən axirət dünyasına keçməyə hazırlanmalıdır. Müsəlmanlar əbədi həyata əsaslı qaydada hazırlanırlar, xeyirxah əməllər edərək, onlar Cənnətə can atırlar. Axirət dünyası isə insanın Qiyamət gününə [4] qədər müvəqqəti mövcud olduğu yerdir. Qurana əsasən, əgər insan ölümünün yaxınlaşdığını hiss edirsə və ya ölümcül xəstəlik yaxud ciddi təhlükə onun həyatına son qoya bilərsə və onun var-dövləti kifayət qədər böyük hesab edilirsə, o zaman vəziyyətlərini və ehtiyaclarını nəzərə alaraq miras almayan qohumlarının xeyrinə ədalətli vəsiyyət tərtib etmək onun üçün vacibdir {{hqa2|2|180}}.]. Bu halda hər kəsin ehtiyaclarını və onların qohumluq dərəcəsini nəzərə almaq lazımdır. Vəsiyyət iki şahidin iştirakı ilə tərtib edilməlidir {{hqa2|5|106}}. Vəsiyyətin tərtib edilməsinin əhəmiyyəti haqqında Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}} kəlamında da deyilir: «''Hər hansı əmlaka sahib olan müsəlmana özüylə bu əmlaka yazılmış vəsiyyəti olmadan iki gecədən artıq keçirmək yaraşmaz''»{{Ссылка|url=http://islamcivil.ru/vasyjyazaveshhanie/|title=Завещание согласно шариату (Васыйя)|site=IslamCivil.ru| info=Исламская цивилизация|дата=16.08.2016}}.

Qurandakı yalnız ölüm haqqında xatırlama deyil, burada həm də çağırışlar mövcuddur, möminin ölümqabağı görməli olduğu tədbirlər göstərilir.{{hqa2|63|10}}. Bu, zəkat, günahları yüngülləşdirən sədəqə kimi məcburi ianələrdir, ailənin təminatına, həmçinin xoş məqsədlərə yönələcək istənilən könüllü ianələrdir.{{sfn|‘А. ас-Са‘ди|2008|name="Ас-Са‘ди"}}. Bəzi mənbələr, ölüm müjdəçiləri probleminə toxunaraq, Məhəmməd peyğəmbərin {{сас}}: kəlamını gətirirlər: «''Uca Allah Öz quluna xeyir nəsib etmək istəyirsə, O, ona ölümündən əvvəl çoxlu xeyirxah əməllər etməyə imkan yaradır. Həmçinin ölümünə bir il qalmış ona haqq yolundan azmağa imkan verməmək üçün mələyi yollayır və bu qul ən gözəl əməllərini etdiyi zaman öləcək. Uca Allah ölümqabağı onun üçün hazırlanmış Cənnəti ona göstərəcək. Onda bu insan daha tez ölməyi arzulayacaq ki, Uca Allahla görüşsün. Ancaq Uca Allah arzulayacaqsa ki, qulun imansız ölməyini istəsə, onda onun ölümünə bir il qalmış şeytana əngəl olan mələkləri ondan uzaqlaşdıracaq və o şeytanın ixtiyarında olacaq və pis əməllər etdiyi zaman öləcək. Ölümqabağı Uca Allah ona düşəcəyi Cəhənnəmi göstərəcək və onda o, bu dünyanı tərk etmək və Allahla görüşmək istəməyəcək''»{{Ссылка|url=http://islamtv.ru/books-169.html|title=О смерти|site=IslamTV.ru|info=|дата=16.08.2016|name="islamtv"}}.

== Gizli məfhumlar haqqında bilik ==
Ölüm məsələsində islam dini ona əsaslanır ki, hər icmanın öz müddəti mövcuddur və onun vaxtını nə yaxınlaşdırmaq, nə uzaqlaşdırmaq mümkün deyil <ref>Quran, {{hqa|7|34}}; {{hqa|63|11}}; {{hqa|71|4}}.</ref>, ruh insanı yalnız Uca Allahın iznilə tərk edər<ref>Quran, {{hqa|3|145}}; {{hqa|25|3}}.</ref><ref name="Ас-Са‘ди" />. İnsanın ömür müddəti bitməmiş, heç bir ölümcül təhlükə ona zərər yetirə bilməz, çünki Allah onun ölümünü qabaqcadan müəyyən etmiş və ona təyin etdiyi saatda ölməyi buyurmuşdur<ref name="Ас-Са‘ди" />. Heç kim hansı yerdə öləcəyini bilmir {{hqa2|31|34}}. Ölümdən qaçmaq mümkün deyil {{hqa2|33|16}}, o, hər halda insanı haqlayacaq <ref>Quran, {{hqa|4|78}}; {{hqa|62|8}}.</ref>.

Bəzi mənbələrə istinadən, bir dəfə Süleyman peyğəmbər öz ölümünün vaxtını ona bildirməyi ölüm mələyindən xahiş edir. Mələk cavab verir ki, bu haqda o, yalnız Allah ona bu il canlarını alacağı kəslərin siyahısını verdikdən sonra biləcək{{sfn|М. Гитинов|2006|name="Гитинов"}}.

== Ölüm arzusu ==
Qeyd etmək vacibdir ki, üz vermiş hər hansı xəstəliklərdən, bədbəxtliklərdən və yoxsulluqdan asılı olmayaraq, Tanrıdan ölüm arzulamaq pislənilir. Özünə ölüm arzulamağa icazə verən yeganə şərt o hal ola bilər ki, mömin yayılmaqda olan və onu dindən ayıra biləcək qiyamdan, imansızlıqdan qorxsun. Məsələn, Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} bunları deməyə icazə vermişdir: «''Əgər Sən insanlar arasında fitnə və küfür yaymaq istəyirsənsə, onda məni Öz yanına götür ki, qiyama və imansızlığa düşməyim''» [7].<ref name="islamtv" />.

Bəzi Quran izahçılarına əsasən, möminə həmçinin şahid ölümü arzulamağa icazə verilir. {{hqa2|3|143}} Quranda Allahın bütün insanları olduğu kimi, ölümə məhkum adlandırdığı {{hqa2|39|30}} Məhəmməd peyğəmbər {{сас}} «''həzləri dağıdan''» ölümü daha çox yada salmağa çağırırdı{{Ссылка|url=http://hadis.info/xadis-chasto-vspominajte-razrushitelnicu-naslazhdenij-smert/20582/ |title=Хадис: «Часто вспоминайте разрушительницу наслаждений – смерть!»|site=Hadis.info|info=Энциклопедия хадисов|дата=16.08.2016}}.

== Ruhun bədəndən ayrılması və ölümqabağı canvermə ==
Məlum olduğu kimi, insanın ölümü onun ruhunun bədənindən ayrılması nəticəsində baş verir. Ömür müddəti bitdikdən sonra insanın canı ölüm mələyinin sərəncamına keçir və o, Allahın iznilə canı bədəndən ayırır {{hqa2|32|11}}. Ruhun bədəndən yüngül və ya ağır ayrılması dərəcəsi insanın öz ömrünü mömin ya kafir kimi yaşadığından asılı olur {{hqa2|79|1|2}}.

İslam dininə əsasən, ölüm ayağında can verdiyi zaman {{hqa2|50|19}}, günahkarlar iyrənc əzablara və dəhşətli kədərə məruz qalır. Mələklər ədalətli cəza alacaqları və ağır ödənc ödəyəcəkləri barədə onlara xəbər verir ki, bu xəbəri kafirlər ilk dəfə bu dünyadakı həyatları ilə ayrıldıqları anda eşidəcəklər {{hqa2|6|93}}.

== Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır ==
Bəzi müsəlmanların şüurunda bu və ya digər mömin adamların ölməz olduğu və bu günə kimi yaşadıqları barədə müəyyən stereotiplərlə bağlı Quranda belə bir arqument mövcuddur ki, «''Hər bir nəfs ölümü dadacaqdır''» <ref>Quran, {{hqa|3|185}}; {{hqa|21|35}}; {{hqa|29|57}}.</ref>. Müsəlmanların dini etiqadlarına əsasən, əvvəlcə insan ölümü dadacaq, sonra isə o, axirət həyatına keçəcək. Bu dünyadakı ölümdən sonra daha ölümlər olmayacaq {{hqa2|44|56}}.

== Kiçik ölüm ==
Ölüm anında alınan canlardan fərqli olaraq, ölmək vaxtı çatmamış kəslərin canları onlar yuxuda ikən alınır və belə ölümü kiçik ölüm adlandırırlar {{hqa2|39|42}}.

{{Литература}}
* {{Гитинов|311}}
* {{Ас-Са‘ди|том=|стр=280 (1), 525 (3)}}
{{Дополнительная литература}}
* {{Энис/2|Abdesselem, M.|Mawt|SIM=5064|том=6|стр=}}
* {{IEQ|автор=|часть= Death and the Dead}}
* {{ЭКорана|автор=Waardenburg, Jacques|часть=Death and the Dead|EQCOM=00049|стр=505}}
* {{Энис/3|Yanagihashi, Hiroyuki|Death (in Islamic law)|COM=27715|год=2014-1|стр=}}

{{Инфо10|автор = Иса
|сортировка =|ссылка = Mawt
|публикация = 2017-06-24|обновление =
|ИЭК = Death and the Dead|ЭК =EQCOM_00049
|ЭИ3 = COM_27715|ЭИ1 = |ЭИ2 = SIM_5064
|Исламика = |ИЭС1991 = |ИЭС2007 =
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = средняя
|язык = проверить|шариат = проверить
|мета=смерть в исламе хадисы, аяты про смерть, каждая душа вкусит смерть сура, аяты из корана про смерть, хадисы про ангела смерти, после смерти ислам, ислам смерть человека, жизнь смерть исламе, человек после смерти исламе, душа после смерти ислам, о смерти иисуса}}

[[Категория:Смерть]]

[[ar:موت]]
[[az:]]
[[en:Death]]
[[ru:Смерть]]
[[tr:]]

MediaWiki:Edittools

2017-12-28T06:08:56Z

Maqivi:

Файл:Ra bracket.png

2017-12-27T20:42:51Z

Maqivi:

Файл:La bracket.png

2017-12-27T20:42:16Z

Maqivi:

MediaWiki:Common.css

2017-12-27T20:33:40Z

Maqivi: Новая страница: «/* Размещённый здесь CSS будет применяться ко всем темам оформления */ .quran-quote { background-color:…»

/* Размещённый здесь CSS будет применяться ко всем темам оформления */

.quran-quote {
background-color: #faffff;
border: 1px solid #d0d0c0;
padding: 5px;
}

.quran-translation {
font-style: italic;
}

.quran-source {
clear: both;
float: right;
}

.quran-translator {
vertical-align: super;
font-size: 85%;
}

/* Шаблон ЦК */

.inline-quran-quote {
//
}

.inline-quran-quote-text {
color: #000080;
font-style: italic;
}

/* Шаблон Цитата */

.quote {
margin: auto;
border-collapse: collapse;
background-color: transparent;
border-style: none;
}

.quote-left-quotation-mark {
width: 30px;
vertical-align: top;
padding-right: 10px;
}

.quote-right-quotation-mark {
width: 30px;
vertical-align: bottom;
padding-left: 10px;
}

.quote-author {
float:right;
}

.quote-text {
font-style:italic;
}

Файл:رضي الله عنه.png

2017-12-27T20:20:21Z

Maqivi:

Шаблон:Ас

2017-12-27T20:19:21Z

Maqivi:

{{ligature|[[Файл:(عليه السلام).jpeg|25px|(мир ему)]]|Мир ему}}<noinclude>
[[Категория:Шаблоны:Гоноративы]]
</noinclude>

Файл:(عليه السلام).jpeg

2017-12-27T20:18:46Z

Maqivi:

Шаблон:ЦК

2017-12-27T19:34:56Z

Maqivi:

[[Файл:La bracket.png|10px|«|link=]] {{#if:{{{ar|}}}|{{lang-ar|{{{ar|}}}}} — }}{{#if:{{{1|}}}|{{str_trim|{{{1|}}}}}|Во имя Аллаха Милостивого, Милосердного}}{{s|{{#if:{{{2|}}}| [{{hqa|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}}}]}} [[Файл:Ra bracket.png|10px|»|link=]]}}<noinclude>
{{doc}}
</noinclude>

Шаблон:Doc

2017-12-27T19:32:56Z

Maqivi:

<includeonly>{{doc/begin|{{SUBJECTSPACE}}:{{PAGENAME:{{{1|{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}}}}|editsection={{{editsection|}}}}}
{{#if:{{{1|}}}|{{#ifexist:{{{1}}}|{{{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{#ifexist:{{SUBJECTSPACE}}:{{{1}}}|{{{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{Документировать|{{{1}}}}}}}}}|{{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}/doc|{{{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}|{{Документировать|{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}}}}}
[[ar:{{FULLPAGENAME}}]]
[[en:{{FULLPAGENAME}}]]
[[ru:{{FULLPAGENAME}}]]
[[tr:{{FULLPAGENAME}}]]
{{doc/end}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}

</noinclude>

Шаблон:Doc

2017-12-27T19:32:05Z

Maqivi:

<includeonly>{{doc/begin|{{SUBJECTSPACE}}:{{PAGENAME:{{{1|{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}}}}|editsection={{{editsection|}}}}}
{{#if:{{{1|}}}|{{#ifexist:{{{1}}}|{{{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{#ifexist:{{SUBJECTSPACE}}:{{{1}}}|{{{{{1}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}}}|{{Документировать|{{{1}}}}}}}}}|{{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}/doc|{{{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}|{{Документировать|{{SUBJECTPAGENAME}}/doc}}}}}}
[[ar:{{PAGENAME}}]]
[[en:{{PAGENAME}}]]
[[ru:{{PAGENAME}}]]
[[tr:{{PAGENAME}}]]
{{doc/end}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}

</noinclude>

MediaWiki:Edittools

2017-12-27T19:20:12Z

Maqivi:

MediaWiki:Edittools

2017-12-27T15:15:15Z

Maqivi:

<div id="editpage-specialchars" style="margin-top:1px;border:1px solid #aaa;padding:2px">
Быстрая вставка: <charinsert> «+» „+“ — … |</charinsert>
<charinsert>{{+}} [[+]] [+] <nowiki>[[</nowiki>|+]] {{+|}} </charinsert> <charinsert>{{подст:+}} <nowiki> </nowiki> <nowiki> </nowiki> <nowiki>&</nowiki>nbsp; <nowiki>#REDIRECT [[</nowiki>+]] [[Категория:+]] {{DEFAULTSORT:+}} [[Участник:+]] {{u|+}} {{ping|+}} {{D-|+}} <nowiki>[[</nowiki>d:+|]] ~~~~</charinsert>

<div style="font-size:smaller;">
<charinsert>__NOTOC__ __TOC__ __FORCETOC__</charinsert>  
<charinsert>[[+<nowiki> ()|]]</nowiki> [[+<nowiki> (фильм)|]]</nowiki> {{commonscat|+}} [[wikt:+]] <nowiki>[[Special:Diff/|+]]</nowiki> <nowiki>[[Special:Permalink/|+]]</nowiki> <nowiki>[[Special:Contributions/+]]</nowiki></charinsert>

Теги:
<charinsert><>+</> <nowiki></nowiki> + <s>+</s> + <center>+</center> <big>+</big> + + <blockquote>+</blockquote> <poem>+</poem> <math>+</math> <gallery>+</gallery> <tt>+</tt> <code>+</code> <nowiki><syntaxhighlight lang=""></nowiki>+</syntaxhighlight> <pre>+</pre> <nowiki>+</nowiki> <includeonly>+</includeonly> <noinclude>+</noinclude></charinsert>

Разделы:
<charinsert><nowiki>== + ==</nowiki></charinsert>   <charinsert><nowiki>=== + ===</nowiki></charinsert>   <charinsert><nowiki>=== Итог ===</nowiki></charinsert>  <charinsert><nowiki>{{подст:Служебные разделы}}</nowiki></charinsert>   <charinsert><nowiki>== См. также ==</nowiki></charinsert>   <charinsert><nowiki>== Примечания ==
{{примечания}}</nowiki></charinsert>  <charinsert><nowiki>== Литература ==</nowiki></charinsert>  <charinsert><nowiki>== Ссылки ==</nowiki></charinsert>

Шаблоны:
<charinsert>{{tl|+}} {{cl|+}} {{lang-ar||+}} {{ref-en}} {{unicode|+}} {{s|+}} {{заготовка}} {{неоднозначность}} {{викифицировать}} {{чистить}} {{достоверность}} {{rq|+}}</charinsert>
<charinsert><nowiki>{{китаб|||}}</nowiki></charinsert>
<charinsert><nowiki>{{book|||}}</nowiki></charinsert>

Источники:
<charinsert> <ref>+</ref> <nowiki><ref name=""></nowiki>+</ref> <nowiki><ref name="+" /></nowiki> <nowiki>{{ref+|+|group=""}}</nowiki> {{подст:АИ}} <nowiki>{{подст:АИ2|+}}</nowiki> <nowiki>{{подст:не АИ}}</nowiki> <nowiki>{{подст:отсутствие источников}}</nowiki> <nowiki>{{подст:отсутствие источников в разделе}}</nowiki> <nowiki>{{нет в источнике}}</nowiki> </charinsert>
</div>

Символы:
<charinsert>‘ “ ’ ” ~ # @ § ¶ № • · ← ↖ ↑ ↗ → ↘ ↓ ↙ ↔ ↕ ¡ ¿ \ ½ ¼ ¾ ≈ ≠ ± − × ÷ ° ^ ¹ ² ³ ₽ € £ ¥ $ ¢ † © ® ™</charinsert>
<charinsert> {{подст:ударение}}</charinsert>

Арабский алфавит:
<charinsert> ا ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن ه و ي ﻯ ﺓ </charinsert>

Транскрипция:
<charinsert> А̄ А́ а̄ а́ О́ о́ С̱ с̱ ṯ Э́ э́ Х̣ х̣ Х̮ х̮ Е́ е́ З̱ ḏ Ə ə Ӣ И́ ӣ и́ š С̣ ṣ с̣ Д̣ ḍ д̣ Т̣ ṭ т̣ З̣ з̣ … ы́ ‘ К̣ к̣ Ӯ У́ ӯ у́ Ю̄ Ю́ ю̄ ю́ Я̄ Я́ я̄ я́ Т̈ т̈ </charinsert>
</div>
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}
|<div style="padding:3px; border:1px solid #c00; background:#fff0f0; margin-top:1px" id="editpage-copywarn2">Не копируйте тексты с других сайтов .</div>}}

Шаблон:Инфо10

2017-12-27T14:48:38Z

Maqivi:

</div>
== Информация о статье ==
{{SectionMeta|type=article-info}}
* ''Автор'': {{#switch:{{{автор|}}}
|Иса = канд. полит. наук [[Иса Эжиев|Эжиев, И. Б.]]
|MaxAK = д-р ислам. наук [[Мухаммадбасир Гасанов|Гасанов, М. Ш.]]
|Maqivi = Нагметов, Р. Ш.
|Aslan = 
|Редакция энциклопедии
}}; ''E-mail:'' [mailto:feedback@quranacademy.org feedback@quranacademy.org].
* ''Библиографическая ссылка:'' {{PAGENAME}} [Электронный ресурс] // QuranAcademy.org: Академия Корана. 2016—2017 гг.
* ''URL:'' <nowiki>http://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/</nowiki>{{#if:{{{ссылка|}}}|{{{ссылка|}}}|{{PAGENAME}}}}
* ''Дата первой публикации'': {{#if:{{{публикация|}}}|{{#time: j xg Y|{{{публикация|}}}}} г.}}
{{#if:{{{обновление|}}}|
* ''Дата обновления'': {{#time: j xg Y|{{{обновление|}}}}} г. |}}
{| class="wikitable mw-note"
|[[Файл:pen.png|30px]] {{#if:{{{автор|}}}|Основной автор этой статьи — участник [[Участник:{{{автор|}}}|{{{автор|}}}]]|Авторы этой статьи — участники проекта Академии Корана}}. Если вы хотите обсудить содержание статьи, то перейдите на страницу [[Обсуждение:{{PAGENAME}}|обсуждения статьи]]{{#if:{{{автор|}}}| или на страницу [[Обсуждение участника:{{{автор|}}}|обсуждения участника]].|.}}
----
'''Ссылки:''' [[Цитаты:{{#if:{{{цитата|}}}|{{{цитата|}}}|{{PAGENAME}}}}|Цитаты]] / [https://az.quranacademy.org/encyclopedia/article/{{#if:{{{ссылка|}}}|{{{ссылка|}}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}}{{#if:{{{публикация|}}}|/ Просмотр|?preview=1 ''Просмотр''}}] ([https://az.quranacademy.org/admin/encyclopedia/articles/index?search={{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}} адм]) / [https://{{#if:{{{lang|}}}|{{{lang|}}}|az}}.wikipedia.org/wiki/{{#if:{{{Википедия|}}}|{{urlencode:{{{Википедия|}}}|WIKI}}|{{urlencode:{{FULLPAGENAME}}|WIKI}}}} Википедия]{{#if:{{{Википедия|}}}|<includeonly>[[Категория:Статьи со ссылкой на Википедию]]</includeonly>|<includeonly>[[Категория:Статьи без ссылки на Википедию]]</includeonly>}}{{#if:{{{Цитатник|}}}| / [https://az.wikiquote.org/wiki/{{urlencode:{{{Цитатник|}}}|WIKI}} Викицитатник]}}{{#if:{{{ИЭК|}}}| / [[Академия Корана:Integrated Encyclopedia of the Qurʾān/{{{ИЭК|}}}|Integrated EQ]]}} / [http://referenceworks.brillonline.com/search?s.q={{{ссылка|{{FULLPAGENAME}}}}} Brill:]{{#if:{{{ЭИ1|}}}| [http://dx.doi.org/10.1163/2214-871X_ei1_{{{ЭИ1|}}} 1-st]}}{{#if:{{{ЭИ2|}}}|{{#if:{{{ЭИ1|}}}|, | }}[http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_{{{ЭИ2|}}} 2-nd]}}{{#if:{{{ЭИ3|}}}|{{#if:{{{ЭИ1|}}}{{{ЭИ2|}}}|, | }}[http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_{{{ЭИ3|}}} THREE]}}{{#if:{{{ЭК|}}}|{{#if:{{{ЭИ1|}}}{{{ЭИ2|}}}{{{ЭИ3|}}}|, | }}[http://dx.doi.org/10.1163/1875-3922_q3_{{{ЭК|}}} EQ]}}{{#if:{{{Исламика|}}}|{{#if:{{{ЭИ1|}}}{{{ЭИ2|}}}{{{ЭИ3|}}}{{{ЭК|}}}|, | }}[http://dx.doi.org/10.1163/1875-9831_isla_{{{Исламика|}}} Islamica]}}{{#if:{{{ИЭС1991|}}}| / [https://books.google.ru/books?id=HpF4DgAAQBAJ&pg=PA{{{ИЭС1991|}}} Ислам: ЭС]}}{{#if:{{{ИЭС2007|}}}| / [http://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/{{{ИЭС2007|}}}/ Али-заде, А.]}}
----
'''Мета-теги:'''  / [https://www.google.ru/search?q={{urlencode:{{PAGENAME}}}}+в+Коране Google] / [https://wordstat.yandex.ru/#!/?words={{urlencode:{{PAGENAME}}|PATH}}%20ислам Яндекс] : {{{мета|}}} {{ArticleMeta
|keywords={{#if:{{{мета|}}}|{{{мета|}}}|{{PAGENAME}} в исламе, {{PAGENAME}} в Коране, {{PAGENAME}} в религии}}, {{{сортировка|{{PAGENAME}}}}}, {{{Википедия|{{PAGENAME}}}}} вики, {{{ИЭК|}}}
}}
|}{{Оценка
|уровень = {{{уровень|}}}
|важность = {{{важность|}}}}}{{#switch:{{{язык|}}}
|проверить = [[Категория:Непроверенные статьи:Русский язык]]
|[[Категория:Проверенные статьи:Русский язык{{!}}{{{язык}}}]]}}{{#switch:{{{шариат|}}}
|проверить = [[Категория:Непроверенные статьи:Каноническая проверка]]
|проверено = [[Категория:Проверенные статьи:Каноническая проверка]]
|[[Категория:Проверка статей:Каноническая проверка]]}}{{#if:{{{сортировка|}}}|{{DEFAULTSORT:{{{сортировка|}}}}}{{заголовок|нижний регистр}}{{заголовок|со строчной буквы}}}}<includeonly>{{#if:{{{автор|}}}|[[Категория:Оригинальные статьи:{{{автор|}}}]]|[[Категория:Оригинальные статьи без указания авторов]]}}[[Категория:Оригинальные статьи по алфавиту]][[Категория:Статьи по алфавиту]]{{#if:{{{публикация|}}}|[[Категория:Опубликованные статьи]]|[[Категория:Неопубликованные статьи]]}}{{#if:{{{обновление|}}}{{{публикация|}}}|[[Категория:Обновлённые статьи{{#if:{{{обновление|}}}|{{!}}{{{обновление|}}}|{{!}}{{{публикация|}}}}}]]}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}</noinclude>

Шаблон:Публикация/!

2017-12-27T14:21:49Z

Maqivi: Новая страница: «{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}|{{{3}}}}}|{{#if:{{{4|}}}|[{{{4}}} {{#if…»

{{#if:{{{1|}}}{{{2|}}}|[[:s:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{{2}}}}}|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}}}]]|{{#if:{{{4|}}}|[{{{4}}} {{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}}}]|{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}| : [[{{{6}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{5|}}}}}|{{{5}}}}}]}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{7|}}}| : {{{7}}}}}{{#if:{{{8|}}}| : {{{8}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{9|}}}{{{10|}}}| ; [[:s:{{#if:{{{9|}}}|{{{9}}}|{{{10}}}}}|{{#if:{{{11|}}}|{{{11}}}}}]]|{{#if:{{{12|}}}| ; [{{{12}}} {{#if:{{{11|}}}|{{{11}}}}}]|{{#if:{{{11|}}}| ; {{{11}}}}}}}{{#if:{{{13|}}}| : [[{{{14}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{13|}}}}}|{{{13}}}}}]}}}}{{#if:{{{11|}}}|{{#if:{{{15|}}}| : {{{15}}}}}{{#if:{{{16|}}}| : {{{16}}}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}{{{11|}}}|{{#if:{{{17|}}}{{{18|}}}| ; [[:s:{{#if:{{{17|}}}|{{{17}}}|{{{18}}}}}|{{#if:{{{19|}}}|{{{19}}}}}]]|{{#if:{{{20|}}}| ; [{{{20}}} {{#if:{{{19|}}}|{{{19}}}}}]|{{#if:{{{19|}}}| ; {{{19}}}}}}}{{#if:{{{21|}}}| : [[{{{22}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{21|}}}}}|{{{21}}}}}]}}}}{{#if:{{{19|}}}|{{#if:{{{23|}}}| : {{{23}}}}}{{#if:{{{24|}}}| : {{{24}}}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}{{{11|}}}{{{19|}}}|{{#if:{{{25|}}}{{{26|}}}| ; [[:s:{{#if:{{{25|}}}|{{{25}}}|{{{26}}}}}|{{#if:{{{27|}}}|{{{27}}}}}]]|{{#if:{{{28|}}}| ; [{{{28}}} {{#if:{{{27|}}}|{{{27}}}}}]|{{#if:{{{27|}}}| ; {{{27}}}}}}}{{#if:{{{29|}}}| : [[{{{30}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{29|}}}}}|{{{29}}}}}]}}}}{{#if:{{{27|}}}|{{#if:{{{31|}}}| : {{{31}}}}}{{#if:{{{32|}}}| : {{{32}}}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}{{{11|}}}{{{19|}}}{{{27|}}}|{{#if:{{{33|}}}{{{34|}}}| ; [[:s:{{#if:{{{33|}}}|{{{33}}}|{{{34}}}}}|{{#if:{{{35|}}}|{{{35}}}}}]]|{{#if:{{{36|}}}| ; [{{{36}}} {{#if:{{{35|}}}|{{{35}}}}}]|{{#if:{{{35|}}}| ; {{{35}}}}}}}{{#if:{{{37|}}}| : [[{{{38}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{37|}}}}}|{{{37}}}}}]}}}}{{#if:{{{35|}}}|{{#if:{{{39|}}}| : {{{39}}}}}{{#if:{{{40|}}}| : {{{40}}}}}}}}}{{#if:{{{41|}}}| [{{#switch:{{{41|}}}
| видеозапись = Видеозапись
| videorecording = Videorecording
| звукозапись = Звукозапись
| sound recording = Sound recording
| изоматериал = Изоматериал
| graphic = Graphic
| карты = Карты
| cartographic material = Cartographic material
| кинофильм = Кинофильм
| motion picture = Motion picture
| комплект = Комплект
| kit = Kit
| микроформа = Микроформа
| microform = Microform
| мультимедиа = Мультимедиа
| multimedia = Multimedia
| ноты = Ноты
| music = Music
| предмет = Предмет
| object = Object
| рукопись = Рукопись
| manuscript = Manuscript
| #default = Текст
| text = Text
| шрифт Брайля = Шрифт Брайля
| braille = Braille
| электронный ресурс = Электронный ресурс
| electronic resource = Electronic resource}}]}}{{#if:{{{44|}}}| = {{#if:{{{45|}}}|[{{{45}}} {{{44}}}]|{{{44}}}}}{{#if:{{{46|}}}| : [[{{{47}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{46|}}}}}|{{{46}}}}}]}}{{#if:{{{48|}}}| : {{{48}}}}}{{#if:{{{49|}}}| : {{{49}}}}}{{#if:{{{50|}}}| = {{#if:{{{51|}}}|[{{{51}}} {{{50}}}]|{{{50}}}}}{{#if:{{{52|}}}| : [[{{{53}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{52|}}}}}|{{{52}}}}}]}}{{#if:{{{54|}}}| : {{{54}}}}}{{#if:{{{55|}}}| : {{{55}}}}}{{#if:{{{56|}}}| = {{#if:{{{57|}}}|[{{{57}}} {{{56}}}]|{{{56}}}}}{{#if:{{{58|}}}| : [[{{{59}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{58|}}}}}|{{{58}}}}}]}}{{#if:{{{60|}}}| : {{{60}}}}}{{#if:{{{61|}}}| : {{{61}}}}}{{#if:{{{62|}}}| = {{#if:{{{63|}}}|[{{{63}}} {{{62}}}]|{{{62}}}}}{{#if:{{{64|}}}| : [[{{{65}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{64|}}}}}|{{{64}}}}}]}}{{#if:{{{66|}}}| : {{{66}}}}}{{#if:{{{67|}}}| : {{{67}}}}}{{#if:{{{68|}}}| = {{#if:{{{69|}}}|[{{{69}}} {{{68}}}]|{{{68}}}}}{{#if:{{{70|}}}| : [[{{{71}}} арх.] {{#iferror:{{#time: j xg Y|{{{70|}}}}}|{{{70}}}}}]}}{{#if:{{{72|}}}| : {{{72}}}}}{{#if:{{{73|}}}| : {{{73}}}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{74|}}}|{{#if:{{{75|}}}|{{{75}}}| : [пер. с {{lg|{{{74}}}}}]}}}}{{#if:{{{76|}}}| : {{{76}}}}}{{#if:{{{77|}}}| : {{#switch:{{{42|}}}{{{43|}}}
| be|uk = у {{{77}}} т
| de = in {{{77}}} Bd
| es|fr|it|pl|pt = in {{{77}}} vol
| en = in {{{77}}} vols
| в {{{77}}} т}}{{#if:{{{78|}}}{{{79|}}}{{{80|}}}{{{81|}}}|.}}}}{{#switch:{{#if:{{{78|}}}|а}}{{#if:{{{79|}}}|а2}}{{#if:{{{80|}}}|с}}{{#if:{{{81|}}}|о}}
| а|аа2 =  / {{{78}}}
| а2|а2с =  / {{#if:{{{82|}}}|{{#if:{{{83|}}}|{{{83}}} }}{{{82}}}{{#if:{{{79|}}}|{{#if:{{{85|}}}|, [[{{{85}}}|{{#if:{{{84|}}}|{{{84}}} }}{{{79}}}]]|, {{#if:{{{84|}}}|{{{84}}} }}{{{79}}}}}{{#if:{{{86|}}}|{{#if:{{{87|}}}|, [[{{{87}}}|{{#if:{{{88|}}}|{{{88}}} }}{{{86}}}]]|, {{#if:{{{88|}}}|{{{88}}} }}{{{86}}}}}{{#if:{{{89|}}}| [<abbr title="{{#if:{{{89|}}}|{{#if:{{{90|}}}|{{{90}}} }}{{{89}}}{{#if:{{{91|}}}|, {{#if:{{{92|}}}|{{{92}}} }}{{{91}}}}}}}">{{#switch:{{{42|}}}{{{43|}}}|cs|de|el|en|es|et|fi|fr|ga|grc|is|it|la|lt|lv|nl|nn|no|pl|pt|ro|sv|tr=et al|uk=та ін|и др}}.</abbr>]}}}}}}}}
| асо =  / {{{78}}} ; {{{80}}} ; {{{81}}}{{#if:{{{93|}}}| ; {{{93}}}{{#if:{{{94|}}}| ; {{{94}}}{{#if:{{{95|}}}| ; {{{95}}}{{#if:{{{96|}}}| ; {{{96}}}}}}}}}}}
| ас =  / {{{78}}} ; {{{80}}}
| ао =  / {{{78}}} ; {{{81}}}{{#if:{{{93|}}}| ; {{{93}}}{{#if:{{{94|}}}| ; {{{94}}}{{#if:{{{95|}}}| ; {{{95}}}{{#if:{{{96|}}}| ; {{{96}}}}}}}}}}}
| а2о =  / {{#if:{{{82|}}}|{{#if:{{{83|}}}|{{{83}}} }}{{{82}}}{{#if:{{{79|}}}|{{#if:{{{85|}}}|, [[{{{85}}}|{{#if:{{{84|}}}|{{{84}}} }}{{{79}}}]]|, {{#if:{{{84|}}}|{{{84}}} }}{{{79}}}}}{{#if:{{{86|}}}|{{#if:{{{87|}}}|, [[{{{87}}}|{{#if:{{{88|}}}|{{{88}}} }}{{{86}}}]]|, {{#if:{{{88|}}}|{{{88}}} }}{{{86}}}}}{{#if:{{{89|}}}| [<abbr title="{{#if:{{{89|}}}|{{#if:{{{90|}}}|{{{90}}} }}{{{89}}}{{#if:{{{91|}}}|, {{#if:{{{92|}}}|{{{92}}} }}{{{91}}}}}}}">{{#switch:{{{42|}}}{{{43|}}}|cs|de|el|en|es|et|fi|fr|ga|grc|is|it|la|lt|lv|nl|nn|no|pl|pt|ro|sv|tr=et al|uk=та ін|и др}}.</abbr>]}}}}}}}} ; {{{81}}}{{#if:{{{93|}}}| ; {{{93}}}{{#if:{{{94|}}}| ; {{{94}}}{{#if:{{{95|}}}| ; {{{95}}}{{#if:{{{96|}}}| ; {{{96}}}}}}}}}}}
| со =  / {{{80}}} ; {{{81}}}{{#if:{{{93|}}}| ; {{{93}}}{{#if:{{{94|}}}| ; {{{94}}}{{#if:{{{95|}}}| ; {{{95}}}{{#if:{{{96|}}}| ; {{{96}}}}}}}}}}}
| с =  / {{{80}}}
| о =  / {{{81}}}{{#if:{{{93|}}}| ; {{{93}}}{{#if:{{{94|}}}| ; {{{94}}}{{#if:{{{95|}}}| ; {{{95}}}{{#if:{{{96|}}}| ; {{{96}}}}}}}}}}}}}<noinclude>{{doc-inline}}Компонент шаблона {{tl|публикация}}.{{doc/end}}

[[Категория:Википедия:Подстраницы шаблонов|{{PAGENAME}}]]
</noinclude>

Шаблон:Китаб

2017-12-27T14:19:50Z

Maqivi: Новая страница: «{{публикация|книга | автор = {{{1|}}} | часть = {{{часть|}}} | часть ссылка = |…»

{{публикация|книга
| автор = {{{1|}}}
| часть = {{{часть|}}}
| часть ссылка =
| часть оригинал =
| часть вид =
| часть соавторы =
| часть ответственный =
| заглавие = {{{2|Китаб}}}
| ссылка =
| оригинал =
| вид =
| томов =
| соавторы =
| ответственный =
| издание =
| место =
| издательство =
| год =
| том =
| volume =
| выпуск =
| книга =
| раздел = {{{3|}}}
| страницы =
| pages =
| столбцы =
| страниц =
| allpages =
| столбцов =
| серия =
| тираж =
| isbn =
| ref = {{{ref|}}}
}}<noinclude>{{doc}}</noinclude>

Шаблон:ЦК

2017-12-27T14:10:16Z

Maqivi:

Шаблон:ЦК

2017-12-27T14:10:03Z

Maqivi:

Ramazan

2017-12-26T23:46:11Z

Maqivi:

{| class="wikitable" style="float:right; margin-left:2em; width: 310px;"
|colspan="2" |<center>'''Рамадан'''</center>
|-
|''{{s|по-арабски}}''||<center>رمضان‎</center>
|-
|''категория''||месяц
|-
|''в Коране''||{{hqa|2|185}}.
|-
|''синонимы''||рамазан
|-
|''см. также''||[[пост]]
|}
'''Ramadan''' ({{lang-ar|رَمَضَانُ||ramadan‎‎}}), '''ramazan''' — [[hicri]] [[təqvim|təqvimin]] doqquzuncu, [[oruc]] tutulan [[ay|ayı]]. Müsəlmanların ən əziz saydığı aydır.{{Превью}}

== Etimologiya==
Ayın adı yay mövsümünə aid olan ''r-m-d'' kökündən əmələ gəlir, buna görə də bu ayın başlandığı fəsili göstərir. Qədim zamanlarda [[ərəblər]] aralıq aylarının (''nasi'') vasitəsilə öz ilini günəş ilinə bərabərləşdirməyə çalışırdılar{{sfn|M. Plessner|1993}}.

== Quranda ==
Ramazan — müsəlman təqviminin yeganə ayıdır ki, [[Quran]]da adı çəkilir {{ЦК|Месяц рамадан, в который ниспослан был [[Коран]] (в первый раз) как [[руководство]] для [[люди|людей]] и как ясные [[знамения]] из (верного) руководства и различения. И кто из вас застает этот месяц, пусть соблюдает пост (в дневное время), а кто [[болезнь|болен]] или в [[путник|пути]], то (на нем [[обязанность]] поститься определённое) число других дней. [[Аллах]] хочет для вас облегчения, а не хочет для вас затруднения, и (хочет) чтобы вы довели число (дней поста до месяца) и (чтобы вы) возвеличивали Аллаха за то, что Он вёл вас, – и чтобы вы были [[благодарность|благодарными]]!|2|185}}.

Ayın digər əhəmiyyətli günləri sırasında əl-Biruni Hüseyn ibn Əlinin {{ра}} doğulduğu 6-cı günü, [[Xadicə]]nin {{ра}} vəfat etdiyi 10-cu günü, [[Bədr]] yaxınlığında döyüşün baş verdiyi 17-ci günü, [[Məkkə]]nin [[Məkkənin fəth | fəth]] edildiyi 19-cu günü, [[Əli ibn Abu Talib|Əli]]nin{{ра}} və imam Əli ər-Ridanın vəfat etdikləri 21-ci günü, Əlinin {{ра}} doğulduğu 22-ci günü və, nəhayət, [[əl-Qədr]] (''Ləylət əl-Qədr''){{sfn|Plessner, M.|1993}}gecəsi kimi 27-ci gecəsini xatırlayır. Əfsanəyə əsasən, Ramazan ayının gecələrinin birində [[Hira]] mağarasında Məhəmməd peyğəmbərə {{сас}} birinci dəfə [[vəh]]y {{sfn|Г. Гогоберидзе|2009}} nazil olur. В ''Джами ас-Сагир'' имама [[ас-Суйути]] приводит хадис, в котором сказано: «''[[Свитки]] (сухуф) [[Ибрахим]]а {{ас}} были ниспосланы 1-го рамадана, [[Таурат]] (Тора) был ниспослан 6-го рамадана, [[Инджиль]] (Евангелие) — 13 рамадана, [[Забур]] (Псалтирь) — 18 рамадана, а [[Коран]] — 24 рамадана''»<ref>{{китаб|ас-Суйути|Джами ас-Сагир|№ [http://quranproject.org/40-Hadith-on-the-Quran--575-d 2734]}}</ref>. Таким образом, можно сказать, что месяц рамадан играл исключительную роль для всех Писаний, ниспосланных Аллахом{{sfn|А. Али-заде|2007|loc=[https://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/428 Коран]}}.

Qərb tədqiqatçıları Ramazan ayında tutulan orucu [[Musa]] {{ас}} qanununun ikinci lövhələrinin verilməsi ilə əlaqələndirirlər ki, bu, [[yəhudi]] ənənəsinə əsasən, Kəffarə Günündə (''Yom-Küpür'') {{sfn|M. Plessner|1995}} baş vermişdir.

== Müddəti ==
Hicri təqvimlərdə ayın müddəti 29 və 30 gün arasında tərəddüd edir. Müsəlman ayı, həmçinin Ramazan, təzə ayın çıxması ilə başlanır. Təzə ay aydın göründükdə, yəni astronomik ay doğmasından bir neçə saat sonra. Əgər hansısa səbəblərdən ayı görmək mümkün olmursa, o zaman oruc Şəvval ayının 30 günü keçdikdən sonra hesablanmağa başlanır {{sfn|А. Али-заде|2007}}. Bəzi müasir [[hüquq]]şünas alimlər hesab edirlər ki, əgər [[Yer kürəsi]]nin hər hansı yerində təzə ay qeyd edilmişdirsə, deməli, bu andan etibarən dünyanın hər yerində yeni ay başlanır. Digər alimlər hesab edirlər ki, ayın başlanğıc tarixinin təyin olunması Yer kürəsinin başqa yerlərində təzə ayın görünməsindən asılı deyil və hər bir yaşayış məntəqəsi və ya region ayın başlanmasını müstəqil qaydada müəyyən etməlidir. Bu səbəbdən Ramazan ayının başlanması və bitməsi tarixlərinin təyini regiondan asılı olaraq fərqlənə bilər.

== Əl-Qədr gecəsi ==
Quranda Ramazan ayı gecələrindən biri olan [[Əl-Qədr gecəsi]] (''Ləylət əl-Qədr'') də xatırlanır ki, ona ''[[əl-Qədr]]'' ("Qüdrət") surəsi həsr edilmişdir. Bu gecə “1000 aydan daha gözəl” gecə kimi təsvir edilir ki, həmin gecə mələklər hər bir əmr üçün enər, bu da o deməkdir ki, dan yeri ağaranadək xeyir-dua verilər {{hqa-line|97|1|5}}. Görünür, həmin gecə ''[[əd-Duxan]]'' ("Tüstü") surəsində “xeyir-dualı” gecə kimi xatırlanır {{hqa-line|44|3}}. Bəzi ilahiyyatçılar hesab edirlər ki, əl-Qədr gecəsi Ramazan ayının 27-ci günü yetir {{sfn|Г. Гогоберидзе|2009}}, ancaq bu tarix tam etibarlı deyil. Buna görə də dindar müsəlmanlar Ramazan ayının son on gününün bütün tək gecələrini [[xeyirxah əməl | xeyirxah əməllər]] etməyə sərf edir ki, onlardan biri hər halda əl-Qədr gecəsinə təsadüf edir{{sfn|M. Plessner|1993}}. Hesab edilir ki, bu gecə Allah insanların [[tale|taleləri]] haqqında qərarlar qəbul edir, ona görə də bu gecə [[məscid|məsciddə]] Quran oxumaqla və Allaha yönəlik [[dua]]larla keçiririlir.

== Oruc ==
“Ağ [[sap|sapı]] qara sapdan ayırmaq” mümkün olduğu andan [[günəş]] batanadək dindarlara [[yemək]], [[içmək]] və [[qadın]]larla [[cinsi əlaqələ|cinsi əlaqələdə]] olmaq [[qadağa]]n edilir. [[Zahı]]lar və yolda olan şəxslər oruc tutmaqdan azad olunur.

Ramazan ayının ilin isti fəslinə təsadüf etdiyi zaman müsəlmanların fəallığı gözə çarpacaq qədər yenir. Bəzi müsəlmanlar gecənin çox hissəsini, yəni hava temperaturunun aşağı yenən, yeməyə və içməyə icazə verilən zaman oyaq qalır{{sfn|Plessner, M.|1993}}. Bu zaman çox vaxt [[ticarət]] və sənaye zəifləyir. bəzi işəgötürənlər Ramazan ayında öz işçilərinin iş gününü bir neçə saatlıq qısaldırlar. Oruc "kiçik [[bayram]]la" - ''id əl-fitrlə'' başa çatır.

== Təravih ==
Hər gün gecə [[namaz|namazından]] (''İşa'') sonra müsəlmanlar birgə qaydada ''Təravih'' namazını qılır, Quran oxuyur, Ramazan ayının son ongünlüyündə isə məsciddə qalıb dini ibadət (''İtikaf'') edirlər{{sfn|А. Али-заде|2007}}.

== Чтение Корана ==
Согласно преданию, в месяц рамадан [[ангел]] [[Джибриль]] читал пророку [[Мухаммад]]у {{сас}} все айаты Корана, которые были ниспосланы за прошедший год. Затем пророк {{сас}} читал эти айаты Джибрилю, который внимательно слушал их. После проверки Пророк {{сас}} читал эти айаты народу в мечети, где народ в свою очередь заучивал их наизусть. Этот процесс был назван ''арза''. В последний рамадан в жизни пророка Мухаммада {{сас}}, этот процесс был исполнен дважды, и был назван ''арза аль-ахира'' («последняя арза»). В истории Корана арза играет исключительную роль, так как благодаря этому, удавалось контролировать обученных чтению Корана людей, и исключить их ошибки и забывание. Таким образом, месяц рамадан является не только месяцем, в который был ниспослан Священный Коран, но и месяцем, в ходе которого проводилась его тщательная проверка{{sfn|А. Али-заде|2007|loc=[https://dic.academic.ru/dic.nsf/islam/428 Коран]}}.

Желательным является прочтение всего Корана в течение месяца рамадан. Для этой цели Коран разделён на 30 равных частей, которые называются [[джуз]]ами (ар. جزء‎).

{{Литература}}
* {{ИЭС2007|650|Рамадан}}
* {{Гогоберидзе|Рамадан|187}}
* {{Энис/2|Plessner, M.|Ramaḍān|SIM_6208|том=8|стр=418|ref=M. Plessner}}
* {{Энис/1|Plessner, M.|Ramaḍān|SIM_3665|том=6|стр=1111|ref=M. Plessner}}
;Дополнительная литература
* {{ИЭС1991|ЕР|Рамадан|197}}
* {{ЭКорана|Neuwirth, Angelika|Ramadan|EQCOM_00165|том= 4|стр=338}}
* {{IEQ||Ramaḍān|том=5|en=}}
* {{book|Wagtendonck, K.|Fasting in the Koran|Leiden, 1968}}

{{Инфо10|автор = Maqivi
|сортировка =|ссылка = Ramadan
|публикация = 2017-08-26|обновление =2017-12-26
|ИЭК = |ЭК = EQCOM_00165
|ЭИ3 = |ЭИ1 = SIM_3665|ЭИ2 = SIM_6208
|Исламика = |ИЭС1991 =|ИЭС2007 = 650
|Цитатник = |Википедия=
|уровень = 4|важность = высокая
|язык = проверить |шариат = проверить
|мета= }}

{{Дин}}
{{Праздники}}

[[Категория:Oruc]]
[[Категория:Təqvim]]

[[ru: Рамадан]]

Шаблон:Публикация

2017-12-26T23:18:53Z

Maqivi: Новая страница: «<includeonly><span class=citation {{#if:{{{ref|}}}{{{автор|}}} | id = "{{anchorencode:CITEREF{{{ref|{{{автор|}}}}}}{{{год|…»

<includeonly>{{#if:{{{автор|}}}|{{#switch:{{{язык|}}}
|en={{{автор|}}},
|''{{{автор|}}}''}} }}{{#if:{{{часть|}}}|{{публикация/!|{{{часть викитека|}}}|{{{часть Викитека|}}}|{{{часть|}}}|{{{часть ссылка|{{{ссылка часть|}}}}}}|{{{часть архив дата|}}}|{{{часть архив|}}}|{{{часть подзаголовок|}}}|{{{часть инфо|}}}|{{{часть2 викитека|}}}|{{{часть2 Викитека|}}}|{{{часть2|}}}|{{{часть2 ссылка|}}}|{{{часть2 архив дата|}}}|{{{часть2 архив|}}}|{{{часть2 подзаголовок|}}}|{{{часть2 инфо|}}}|{{{часть3 викитека|}}}|{{{часть3 Викитека|}}}|{{{часть3|}}}|{{{часть3 ссылка|}}}|{{{часть3 архив дата|}}}|{{{часть3 архив|}}}|{{{часть3 подзаголовок|}}}|{{{часть3 инфо|}}}|{{{часть4 викитека|}}}|{{{часть4 Викитека|}}}|{{{часть4|}}}|{{{часть4 ссылка|}}}|{{{часть4 архив дата|}}}|{{{часть4 архив|}}}|{{{часть4 подзаголовок|}}}|{{{часть4 инфо|}}}|{{{часть5 викитека|}}}|{{{часть5 Викитека|}}}|{{{часть5|}}}|{{{часть5 ссылка|}}}|{{{часть5 архив дата|}}}|{{{часть5 архив|}}}|{{{часть5 подзаголовок|}}}|{{{часть5 инфо|}}}|{{{часть материал|}}}|{{{часть язык|}}}|{{{-часть язык|}}}|{{{часть оригинал|}}}|{{{часть оригинал ссылка|}}}|{{{часть оригинал архив дата|}}}|{{{часть оригинал архив|}}}|{{{часть оригинал подзаголовок|}}}|{{{часть оригинал инфо|}}}|{{{часть2 оригинал|}}}|{{{часть2 оригинал ссылка|}}}|{{{часть2 оригинал архив дата|}}}|{{{часть2 оригинал архив|}}}|{{{часть2 оригинал подзаголовок|}}}|{{{часть2 оригинал инфо|}}}|{{{часть3 оригинал|}}}|{{{часть3 оригинал ссылка|}}}|{{{часть3 оригинал архив дата|}}}|{{{часть3 оригинал архив|}}}|{{{часть3 оригинал подзаголовок|}}}|{{{часть3 оригинал инфо|}}}|{{{часть4 оригинал|}}}|{{{часть4 оригинал ссылка|}}}|{{{часть4 оригинал архив дата|}}}|{{{часть4 оригинал архив|}}}|{{{часть4 оригинал подзаголовок|}}}|{{{часть4 оригинал инфо|}}}|{{{часть5 оригинал|}}}|{{{часть5 оригинал ссылка|}}}|{{{часть5 оригинал архив дата|}}}|{{{часть5 оригинал архив|}}}|{{{часть5 оригинал подзаголовок|}}}|{{{часть5 оригинал инфо|}}}|{{{часть оригинал язык|}}}|{{{-часть оригинал язык|}}}|{{{часть вид|}}}|{{{часть томов|}}}|{{{часть основной автор|}}}||{{{часть соавторы|}}}|{{{часть ответственный|}}}||||||||||||{{{часть ответственный2|}}}|{{{часть ответственный3|}}}|{{{часть ответственный4|}}}|{{{часть ответственный5|}}}}}{{#switch:{{{1|}}}|статья={{#if:{{{часть nodot|}}}||.}} — {{#switch:{{{язык|}}}{{{-язык|}}}|be=У|cs|de|el|en|es|et|fi|fr|ga|grc|is|it|la|lt|lv|nl|nn|no|pl|pt|ro|sv|tr=In|В}}:| //}} }}{{#if:{{{заглавие|}}}|{{публикация/!|{{{викитека|}}}|{{{Викитека|}}}|{{#switch:{{{язык|}}}|en=''{{{заглавие|}}}''|{{{заглавие|}}}}}|{{{ссылка|}}}|{{{архив дата|}}}|{{{архив|}}}|{{{подзаголовок|}}}|{{{инфо|}}}|{{{викитека2|}}}|{{{Викитека2|}}}|{{{заглавие2|}}}|{{{ссылка2|}}}|{{{архив2 дата|}}}|{{{архив2|}}}|{{{подзаголовок2|}}}|{{{инфо2|}}}|{{{викитека3|}}}|{{{Викитека3|}}}|{{{заглавие3|}}}|{{{ссылка3|}}}|{{{архив3 дата|}}}|{{{архив3|}}}|{{{подзаголовок3|}}}|{{{инфо3|}}}|{{{викитека4|}}}|{{{Викитека4|}}}|{{{заглавие4|}}}|{{{ссылка4|}}}|{{{архив4 дата|}}}|{{{архив4|}}}|{{{подзаголовок4|}}}|{{{инфо4|}}}|{{{викитека5|}}}|{{{Викитека5|}}}|{{{заглавие5|}}}|{{{ссылка5|}}}|{{{архив5 дата|}}}|{{{архив5|}}}|{{{подзаголовок5|}}}|{{{инфо5|}}}|{{{материал|}}}|{{{язык|}}}|{{{-язык|}}}|{{{оригинал|}}}|{{{оригинал ссылка|}}}|{{{оригинал архив дата|}}}|{{{оригинал архив|}}}|{{{оригинал подзаголовок|}}}|{{{оригинал инфо|}}}|{{{оригинал2|}}}|{{{оригинал2 ссылка|}}}|{{{оригинал2 архив дата|}}}|{{{оригинал2 архив|}}}|{{{оригинал2 подзаголовок|}}}|{{{оригинал2 инфо|}}}|{{{оригинал3|}}}|{{{оригинал3 ссылка|}}}|{{{оригинал3 архив дата|}}}|{{{оригинал3 архив|}}}|{{{оригинал3 подзаголовок|}}}|{{{оригинал3 инфо|}}}|{{{оригинал4|}}}|{{{оригинал4 ссылка|}}}|{{{оригинал4 архив дата|}}}|{{{оригинал4 архив|}}}|{{{оригинал4 подзаголовок|}}}|{{{оригинал4 инфо|}}}|{{{оригинал5|}}}|{{{оригинал5 ссылка|}}}|{{{оригинал5 архив дата|}}}|{{{оригинал5 архив|}}}|{{{оригинал5 подзаголовок|}}}|{{{оригинал5 инфо|}}}|{{{оригинал язык|}}}|{{{-оригинал язык|}}}|{{{вид|}}}|{{{томов|}}}|{{{основной автор|}}}|{{{автор2|}}}|{{{соавторы|}}}|{{{ответственный|}}}|{{{автор|}}}|{{{автор имя|}}}|{{{автор2 имя|}}}|{{{автор2 линк|}}}|{{{автор3|}}}|{{{автор3 линк|}}}|{{{автор3 имя|}}}|{{{автор4|}}}|{{{автор4 имя|}}}|{{{автор5|}}}|{{{автор5 имя|}}}|{{{ответственный2|}}}|{{{ответственный3|}}}|{{{ответственный4|}}}|{{{ответственный5|}}}}}|Ошибка: не задан параметр {{para|заглавие}} в шаблоне {{tl|публикация}}}}{{#switch:{{{1|}}}
| книга|#default = {{#if:{{{издание|}}}|{{#if:{{{nodot|}}}||.}} — {{±.|{{{издание}}}}}|{{#if:{{{nodot|}}}||.}}}}
| статья =  // {{#if:{{{издание|}}}|{{#if:{{{издание ссылка|}}}|[{{{издание ссылка}}} {{{издание}}}]|{{{издание}}}}}|Ошибка: не задан параметр {{para|издание}} в шаблоне {{tl|публикация}}}}{{#if:{{{тип|}}}| : {{{тип}}}}}{{#if:{{{издание ответственный|}}}
|  / {{{издание ответственный}}}{{#if:{{{издание ответственный2|}}}| ; {{{издание ответственный2}}}{{#if:{{{издание ответственный3|}}}| ; {{{издание ответственный3}}}{{#if:{{{издание ответственный4|}}}| ; {{{издание ответственный4}}}{{#if:{{{издание ответственный5|}}}| ; {{{издание ответственный5}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{издание nodot|}}}||.}}}}{{#if:{{{спецсведения|}}}| — {{{спецсведения}}}.}}{{#if:{{{место|}}}| — {{публикация/место|{{{место}}}|{{#if:{{{издательство|}}}{{{год|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{издательство|}}}|{{#if:{{{место|}}}| :| —}} {{{издательство}}}{{#if:{{{год|}}}||.}}}}{{#if:{{{место|}}}{{{издательство|}}}|{{#if:{{{место2|}}}| ; {{публикация/место|{{{место2}}}}}}}{{#if:{{{издательство2|}}}| : {{{издательство2}}}}}{{#if:{{{место3|}}}| ; {{публикация/место|{{{место3}}}}}}}{{#if:{{{издательство3|}}}| : {{{издательство3}}}}}{{#if:{{{место4|}}}| ; {{публикация/место|{{{место4}}}}}}}{{#if:{{{издательство4|}}}| : {{{издательство4}}}}}{{#if:{{{место5|}}}| ; {{публикация/место|{{{место5}}}}}}}{{#if:{{{издательство5|}}}| : {{{издательство5}}}}}}}{{#if:{{{год|}}}|{{#if:{{{место|}}}{{{издательство|}}}|,| —}} {{{год}}}.}}{{#if:{{{том|}}}|{{#if:{{{volume|}}}{{{band|}}}|| — {{#switch:{{#if:{{{том|}}}|т}}{{#if:{{{том заглавие|}}}|тз}}{{#if:{{{том ссылка|}}}|тс}}
| т = Т. {{{том}}}
| тз = Т. : {{{том заглавие}}}
| ттз = Т. {{{том}}} : {{{том заглавие}}}
| ттс = [{{{том ссылка}}} Т. {{{том}}}]
| тзтс = [{{{том ссылка}}} Т. : {{{том заглавие}}}]
| ттзтс = [{{{том ссылка}}} Т. {{{том}}} : {{{том заглавие}}}]}}{{#if:{{{том ответственный|}}}| / {{{том ответственный}}}}}{{#if:{{{выпуск|}}}{{{книга|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{выпуск|}}}|{{#if:{{{volume|}}}{{{band|}}}{{{issue|}}}{{{heft|}}}||{{#switch:{{#if:{{{выпуск|}}}|в}}{{#if:{{{выпуск заглавие|}}}|вз}}{{#if:{{{выпуск ссылка|}}}|вс}}
| в = {{#if:{{{том|}}}|, в| — В}}ып. {{{выпуск}}}
| вз = {{#if:{{{том|}}}|, в| — В}}ып. : {{{выпуск заглавие}}}
| ввз = {{#if:{{{том|}}}|, в| — В}}ып. {{{выпуск}}} : {{{выпуск заглавие}}}
| ввс = {{#if:{{{том|}}}|,| —}} [{{{выпуск ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}|в|В}}ып. {{{выпуск}}}]
| взвс = {{#if:{{{том|}}}|,| —}} [{{{выпуск ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}|в|В}}ып. : {{{выпуск заглавие}}}]
| ввзвс = {{#if:{{{том|}}}|,| —}} [{{{выпуск ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}|в|В}}ып. {{{выпуск}}} : {{{выпуск заглавие}}}]}}{{#if:{{{выпуск ответственный|}}}| / {{{выпуск ответственный}}}}}{{#if:{{{книга|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{книга|}}}|{{#if:{{{volume|}}}{{{band|}}}{{{issue|}}}{{{heft|}}}{{{book|}}}{{{buch|}}}||{{#switch:{{#if:{{{книга|}}}|к}}{{#if:{{{книга заглавие|}}}|кз}}{{#if:{{{книга ссылка|}}}|кс}}
| к = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|, к| — К}}н. {{{книга}}}
| кз = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|, к| — К}}н. : {{{книга заглавие}}}
| ккз = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|, к| — К}}н. {{{книга}}} : {{{книга заглавие}}}
| ккс = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|,| —}} [{{{книга ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|к|К}}н. {{{книга}}}]
| кзкс = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|,| —}} [{{{книга ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|к|К}}н. : {{{книга заглавие}}}]
| ккзкс = {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|,| —}} [{{{книга ссылка}}} {{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}|к|К}}н. {{{книга}}} : {{{книга заглавие}}}]}}{{#if:{{{книга ответственный|}}}| / {{{книга ответственный}}}}}{{#if:{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{volume|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{band|}}}|| — {{#switch:{{#if:{{{volume|}}}|v}}{{#if:{{{volume заглавие|}}}|vз}}{{#if:{{{volume ссылка|}}}|vс}}
| v = Vol. {{{volume}}}
| vз = Vol. : {{{volume заглавие}}}
| vvз = Vol. {{{volume}}} : {{{volume заглавие}}}
| vvс = [{{{volume ссылка}}} Vol. {{{volume}}}]
| vзvс = [{{{volume ссылка}}} Vol. : {{{volume заглавие}}}]
| vvзvс = [{{{volume ссылка}}} Vol. {{{volume}}} : {{{volume заглавие}}}]}}{{#if:{{{volume ответственный|}}}| / {{{volume ответственный}}}}}{{#if:{{{issue|}}}{{{book|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{issue|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{band|}}}{{{выпуск|}}}{{{heft|}}}||{{#switch:{{#if:{{{issue|}}}|i}}{{#if:{{{issue заглавие|}}}|iз}}{{#if:{{{issue ссылка|}}}|iс}}
| i = {{#if:{{{volume|}}}|, n| — N}}o. {{{issue}}}
| iз = {{#if:{{{volume|}}}|, n| — N}}o. : {{{issue заглавие}}}
| iiз = {{#if:{{{volume|}}}|, n| — N}}o. {{{issue}}} : {{{issue заглавие}}}
| iiс = {{#if:{{{том|}}}|,| —}} [{{{issue ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}|n|N}}o. {{{issue}}}]
| iзiс = {{#if:{{{volume|}}}|,| —}} [{{{issue ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}|n|N}}o. : {{{issue заглавие}}}]
| iiзiс = {{#if:{{{том|}}}|,| —}} [{{{issue ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}|n|N}}o. {{{issue}}} : {{{issue заглавие}}}]}}{{#if:{{{issue ответственный|}}}| / {{{issue ответственный}}}}}{{#if:{{{book|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{book|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{band|}}}{{{выпуск|}}}{{{heft|}}}{{{книга|}}}{{{buch|}}}||{{#switch:{{#if:{{{book|}}}|b}}{{#if:{{{book заглавие|}}}|bз}}{{#if:{{{book ссылка|}}}|bс}}
| b = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|, b| — B}}k. {{{book}}}
| bз = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|, b| — B}}k. : {{{book заглавие}}}
| bbз = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|, b| — B}}k. {{{book}}} : {{{book заглавие}}}
| bbс = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|,| —}} [{{{book ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|b|B}}k. {{{book}}}]
| bзbс = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|,| —}} [{{{book ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|b|B}}k. : {{{book заглавие}}}]
| bbзbс = {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|,| —}} [{{{book ссылка}}} {{#if:{{{volume|}}}{{{issue|}}}|b|B}}k. {{{book}}} : {{{book заглавие}}}]}}{{#if:{{{book ответственный|}}}| / {{{book ответственный}}}}}{{#if:{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{band|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{volume|}}}|| — {{#switch:{{#if:{{{band|}}}|b}}{{#if:{{{band заглавие|}}}|bз}}{{#if:{{{band ссылка|}}}|bс}}
| b = Bd. {{{band}}}
| bз = Bd. : {{{band заглавие}}}
| bbз = Bd. {{{band}}} : {{{band заглавие}}}
| bbс = [{{{band ссылка}}} Bd. {{{band}}}]
| bзbс = [{{{band ссылка}}} Bd. : {{{band заглавие}}}]
| bbзbс = [{{{band ссылка}}} Bd. {{{band}}} : {{{band заглавие}}}]}}{{#if:{{{band ответственный|}}}| / {{{band ответственный}}}}}{{#if:{{{heft|}}}{{{buch|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{heft|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{volume|}}}{{{выпуск|}}}{{{issue|}}}||{{#if:{{{band|}}}|, | — }}{{#switch:{{#if:{{{heft|}}}|h}}{{#if:{{{heft заглавие|}}}|hз}}{{#if:{{{heft ссылка|}}}|hс}}
| h = H. {{{heft}}}
| hз = H. : {{{heft заглавие}}}
| hhз = H. {{{heft}}} : {{{heft заглавие}}}
| hhс = [{{{heft ссылка}}} H. {{{heft}}}]
| hзhс = [{{{heft ссылка}}} H. : {{{heft заглавие}}}]
| hhзhс = [{{{heft ссылка}}} H. {{{heft}}} : {{{heft заглавие}}}]}}{{#if:{{{heft ответственный|}}}| / {{{heft ответственный}}}}}{{#if:{{{buch|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{buch|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{volume|}}}{{{выпуск|}}}{{{issue|}}}{{{книга|}}}{{{book|}}}||{{#if:{{{band|}}}{{{heft|}}}|, | — }}{{#switch:{{#if:{{{buch|}}}|b}}{{#if:{{{buch заглавие|}}}|bз}}{{#if:{{{buch ссылка|}}}|bс}}
| b = Buch {{{buch}}}
| bз = Buch : {{{buch заглавие}}}
| bbз = Buch {{{buch}}} : {{{buch заглавие}}}
| bbс = [{{{buch ссылка}}} Buch {{{buch}}}]
| bзbс = [{{{buch ссылка}}} Buch : {{{buch заглавие}}}]
| bbзbс = [{{{buch ссылка}}} Buch {{{buch}}} : {{{buch заглавие}}}]}}{{#if:{{{buch ответственный|}}}| / {{{buch ответственный}}}}}{{#if:{{{номер|}}}{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}}}{{#if:{{{номер|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{volume|}}}{{{band|}}}{{{выпуск|}}}{{{issue|}}}{{{heft|}}}{{{книга|}}}{{{book|}}}{{{buch|}}}|, | — }}{{#switch:{{#if:{{{номер|}}}|н}}{{#if:{{{номер заглавие|}}}|нз}}{{#if:{{{номер ссылка|}}}|нс}}
| н = № {{{номер}}}
| ннз = № {{{номер}}} : {{{номер заглавие}}}
| ннс = [{{{номер ссылка}}} № {{{номер}}}]
| ннзнс = [{{{номер ссылка}}} № {{{номер}}} : {{{номер заглавие}}}]}}{{#if:{{{номер ответственный|}}}| / {{{номер ответственный}}}}}{{#if:{{{раздел|}}}{{{месяц|}}}||.}}}}{{#if:{{{раздел|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{volume|}}}{{{band|}}}{{{выпуск|}}}{{{issue|}}}{{{heft|}}}{{{книга|}}}{{{book|}}}{{{buch|}}}{{{номер|}}}|, | — }}{{#switch:{{#if:{{{раздел|}}}|р}}{{#if:{{{раздел заглавие|}}}|рз}}{{#if:{{{раздел ссылка|}}}|рс}}
| р = {{{раздел}}}
| ррз = {{{раздел}}} : {{{раздел заглавие}}}
| ррс = [{{{раздел ссылка}}} {{{раздел}}}]
| ррзрс = [{{{раздел ссылка}}} {{{раздел}}} : {{{раздел заглавие}}}]}}{{#if:{{{раздел ответственный|}}}| / {{{раздел ответственный}}}}}{{#if:{{{месяц|}}}||.}}}}{{#switch:{{#if:{{{месяц|}}}|м}}{{#if:{{{день|}}}|д}}
| мд = {{#if:{{{год|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}{{{книга|}}}{{{volume|}}}{{{issue|}}}{{{book|}}}{{{band|}}}{{{heft|}}}{{{buch|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}| ({{#time:j xg|0000-{{{месяц}}}-{{{день}}}|{{{-язык|{{{язык|}}}}}}}})| — {{#time:j xg|0000-{{{месяц}}}-{{{день}}}|{{{-язык|{{{язык|}}}}}}}}}}.}}
| м = {{#if:{{{год|}}}|{{#if:{{{том|}}}{{{выпуск|}}}{{{книга|}}}{{{volume|}}}{{{issue|}}}{{{book|}}}{{{band|}}}{{{heft|}}}{{{buch|}}}{{{номер|}}}{{{раздел|}}}| ({{#time:F|0000-{{{месяц}}}|{{{-язык|{{{язык|}}}}}}}})| — {{ucfirst:{{#time:F|0000-{{{месяц}}}|{{{-язык|{{{язык|}}}}}}}}}}}}.}}}}{{#switch:{{#if:{{{листы|}}}{{{страницы|}}}{{{листы заглавие|}}}{{{страницы заглавие|}}}{{{листов|}}}{{{страниц|}}}{{{листов иллюстраций|}}}{{{страниц иллюстраций|}}}{{{столбцы|}}}{{{столбцы пагинация|}}}{{{столбцы заглавие|}}}{{{столбцов|}}}|ру}}{{#if:{{{pages|}}}{{{pages заглавие|}}}{{{allpages|}}}{{{allpages иллюстраций|}}}{{{columns|}}}{{{columns пагинация|}}}{{{columns заглавие|}}}{{{allcolumns|}}}|en}}{{#if:{{{seite|}}}{{{seite заглавие|}}}{{{alleseiten|}}}{{{alleseiten иллюстраций|}}}{{{kolonnen|}}}{{{kolonnen пагинация|}}}{{{kolonnen заглавие|}}}{{{allekolonnen|}}}|de}}
| ру = {{публикация/страницы|{{{листы|}}}|{{{страницы|}}}|||{{{пагинация|}}}|{{{листы заглавие|}}}|{{{листы2|}}}|{{{листы3|}}}|{{{листы4|}}}|{{{листы5|}}}|{{{страницы заглавие|}}}|{{{страницы2|}}}|{{{страницы3|}}}|{{{страницы4|}}}|{{{страницы5|}}}|||||||||||{{{листов|}}}|{{{страниц|}}}|||{{{иллюстрации|}}}|{{{листов б/н|}}}|{{{страниц б/н|}}}|{{{язык|}}}|{{{-язык|}}}|{{{листов иллюстраций|}}}|{{{страниц иллюстраций|}}}|||{{{иллюстрации вид|}}}|{{{столбцы|}}}|||{{{столбцы пагинация|}}}|{{{столбцы заглавие|}}}|{{{столбцы2|}}}|{{{столбцы3|}}}|{{{столбцы4|}}}|{{{столбцы5|}}}|||||||||||||{{{столбцов|}}}}}
| en = {{публикация/страницы|||{{{pages|}}}||{{{пагинация|}}}|||||||||||{{{pages заглавие|}}}|{{{pages2|}}}|{{{pages3|}}}|{{{pages4|}}}|{{{pages5|}}}||||||||{{{allpages|}}}||{{{иллюстрации|}}}|{{{листов б/н|}}}|{{{страниц б/н|}}}|{{{язык|}}}|{{{-язык|}}}|||{{{allpages иллюстраций|}}}||{{{иллюстрации вид|}}}||{{{columns|}}}||||||||{{{columns пагинация|}}}|{{{columns заглавие|}}}|{{{columns2|}}}|{{{columns3|}}}|{{{columns4|}}}|{{{columns5|}}}||||||||{{{allcolumns|}}}}}
| de = {{публикация/страницы||||{{{seite|}}}|{{{пагинация|}}}||||||||||||||||{{{seite заглавие|}}}|{{{seite2|}}}|{{{seite3|}}}|{{{seite4|}}}|{{{seite5|}}}||||{{{alleseiten|}}}|{{{иллюстрации|}}}|{{{листов б/н|}}}|{{{страниц б/н|}}}|{{{язык|}}}|{{{-язык|}}}||||{{{alleseiten иллюстраций|}}}|{{{иллюстрации вид|}}}|||{{{kolonnen|}}}|||||||||||||{{{kolonnen пагинация|}}}|{{{kolonnen заглавие|}}}|{{{kolonnen2|}}}|{{{kolonnen3|}}}|{{{kolonnen4|}}}|{{{kolonnen5|}}}|||{{{allekolonnen|}}}}}}}{{#if:{{{комплект|}}}{{{состав|}}}| {{#if:{{{страниц|}}}{{{allpages|}}}{{{alleseite|}}}{{{столбцов|}}}{{{allcolumns|}}}{{{allekolonnen|}}}|+|—}} {{{состав|{{{комплект}}}}}}{{#if:{{{комплект инфо|}}}{{{приложение|}}}| {{#if:{{{страниц|}}}{{{allpages|}}}{{{alleseite|}}}{{{столбцов|}}}{{{allcolumns|}}}{{{allekolonnen|}}}|:|+}} {{{приложение|{{{комплект инфо}}}}}}}}{{#if:{{{размеры|}}}| ; {{{размеры}}}.|.}}}}{{публикация/серия|{{{серия|}}}|{{{серия томов|}}}|{{{язык|}}}|{{{-язык|}}}|{{{серия ответственный|}}}|{{{подсерия|}}}|{{{подсерия номер|}}}|{{{подсерия issn|}}}|{{{серия год|}}}|{{{серия номер|}}}|{{{серия том|}}}|{{{серия volume|}}}|{{{серия band|}}}|{{{серия выпуск|}}}|{{{серия issue|}}}|{{{серия heft|}}}|{{{серия книга|}}}|{{{серия book|}}}|{{{серия buch|}}}|{{{серия раздел|}}}}}{{#if:{{{примечание|}}}| — {{ucfirst:{{{примечание}}}.}}{{#if:{{{примечание2|}}}| — {{ucfirst:{{{примечание2}}}.}}{{#if:{{{примечание3|}}}| — {{ucfirst:{{{примечание3}}}.}}}}}}}}{{#if:{{{содержание|}}}{{{из содержания|}}}|{{#switch:{{{язык|}}}{{{-язык|}}}
| #default =  — {{#if:{{{из содержания|}}}|Из с|С}}одерж
| cs|de|el|en|es|et|fi|fr|ga|grc|is|it|la|lt|lv|nl|nn|no|pl|pt|ro|sv|tr =  — {{#if:{{{из содержания|}}}|Ex c|C}}ont}}.: {{публикация/содержание|{{{из содержания|{{{содержание|}}}}}}|{{{из содержания2|{{{содержание2|}}}}}}|{{{из содержания3|{{{содержание3|}}}}}}|{{{из содержания4|{{{содержание4|}}}}}}|{{{из содержания5|{{{содержание5|}}}}}}|{{{из содержания6|{{{содержание6|}}}}}}|{{{из содержания7|{{{содержание7|}}}}}}|{{{из содержания8|{{{содержание8|}}}}}}|{{{из содержания9|{{{содержание9|}}}}}}|{{{из содержания10|{{{содержание10|}}}}}}|{{{из содержания11|{{{содержание11|}}}}}}|{{{из содержания12|{{{содержание12|}}}}}}|{{{из содержания13|{{{содержание13|}}}}}}|{{{из содержания14|{{{содержание14|}}}}}}|{{{из содержания15|{{{содержание15|}}}}}}|{{{из содержания16|{{{содержание16|}}}}}}|{{{из содержания17|{{{содержание17|}}}}}}|{{{из содержания18|{{{содержание18|}}}}}}|{{{из содержания19|{{{содержание19|}}}}}}|{{{из содержания20|{{{содержание20|}}}}}}}}.}}{{#if:{{{тираж|}}}| — {{nobr|{{formatnum:{{{тираж}}}}} экз.}}}}{{публикация/стандартные номера|{{{ббк|}}}|{{{удк|}}}|{{{isbn|}}}|{{{isbn2|}}}|{{{isbn3|}}}|{{{isbn4|}}}|{{{isbn5|}}}|{{{том|}}}|{{{volume|}}}|{{{band|}}}|{{{isbn том|}}}|{{{isbn volume|}}}|{{{isbn band|}}}|{{{issn|}}}|{{{arxiv|}}}|{{{bibcode|}}}|{{{doi|}}}|{{{jstor|}}}|{{{lccn|}}}|{{{oclc|}}}|{{{pmid|}}}|{{{zbl|}}}}}{{#if:{{{рецензия|}}}|{{#if:{{{реферат|}}}|| — {{#switch:{{{рецензия|}}}
| книга = Рец. на кн
| статья = Рец. на ст
| opus = Rev. op}}.: {{#if:{{{о|}}}|{{{о}}}}}}}}}{{#if:{{{реферат|}}}|{{#if:{{{рецензия|}}}|| — {{#switch:{{{реферат|}}}
| книга = Реф. кн
| статья = Реф. ст
| opus = Ref. op}}.: {{#if:{{{о|}}}|{{{о}}}}}}}}}</includeonly><noinclude>
{{doc}}</noinclude>